Ətdən tamamilə imtina etmək əqli sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər.
Ucnoqta.az Daily Mail xəbər verir ki, bu, Harvard Universitetinin qidalanma və maddələr mübadiləsi psixiatrı Corciya Edenin gəldiyi nəticədir.
Dr. Ede bir neçə ildir ki, yediyimiz şeylərlə əqli və fiziki sağlamlığımız arasındakı əlaqəni araşdırır. O, insan beyninin ətə ehtiyacı olduğunu iddia edir, çünki ət olmadan əqli sağlamlığımızı təhlükəyə atırıq.
"Beynin ətə ehtiyacı var. Biz ətin beyin sağlamlığımız da daxil olmaqla ümumi sağlamlığımız üçün təhlükəli olduğunu düşünməyə öyrəşmişik və bitkilər əslində beynimizi qidalandırmaq və qorumağın ən yaxşı yoludur", – deyə mütəxəssis bildirir.
O, kifayət qədər zülalın veqan pəhrizlərində uzun müddətdir narahatlıq doğurduğunu, ət istehlakının isə yalnız zülaldan daha çox şey olduğunu vurğulayır.
"Söhbət əslində zülaldan getmir, ətdə olan bütün digər qida maddələrindən gedir. Diqqətlə planlaşdırsanız, zülal ehtiyaclarınızı veqan və vegetarian pəhrizi ilə ödəyə bilərsiniz", – deyə Dr. Ede bildirir.
Yumurta, ət, pendir və yunan qatığı kimi heyvan məhsulları zülalla zəngin olsa da, mərcimək və brokoli kimi veqan yeməklərində də tapıla bilər.
"Lakin bir çox digər vacib qida maddələrini tapmaq daha çətindir və bəzi hallarda bitkilərdən çıxarmaq mümkün deyil", – deyə alim əlavə edib.
O qeyd edib ki, ət "lazım olan bütün qida maddələrini lazımi formada ehtiva edən və qan şəkəri və insulin səviyyəsi üçün təhlükəsiz olan yeganə qidadır".
Bu qida maddələrinə B12 vitamini, omeqa-3 yağ turşuları, sink, kolin, dəmir və yod daxildir.
Məsələn, B12 vitamini oksigenlə zəngin qırmızı qan hüceyrələrinin və DNT-nin əmələ gəlməsinə kömək edir. Bununla belə, o, əhval-ruhiyyəni yaxşılaşdıran serotonin tənzimlənməsi ilə də əlaqələndirilir və aşağı serotonin səviyyələri depressiya və narahatlıq riskinin artması ilə əlaqələndirilir.
2021-ci ildə 18 tədqiqatın sistematik icmalı ət yeyənləri və ət yeməyənləri müqayisə edib. Tədqiqata 11 yaşdan 96 yaşa qədər 160.257 iştirakçı (onların 53 faizi qadınlar) daxil idi, o cümlədən 149.559 ət yeyən və 8.584 ətdən çəkinən.
Bunlardan 11 tədqiqat ətsiz pəhrizlərin daha pis zehni sağlamlıqla əlaqəli olduğunu müəyyən etdi. Bu tədqiqatlardan biri vegetarianların ağır depressiyaya tutulma ehtimalının 35,2% olduğunu, ət yeyənlərdə isə 19,1% olduğunu müəyyən etdi.
Bundan əlavə, vegetarianların narahatlıq pozğunluğuna tutulma ehtimalının 31,5% olduğunu, ət yeyənlərdə isə 18,4% olduğunu göstərib.
2022-ci ildə dərc edilmiş bir araşdırmada 35 yaşdan 74 yaşa qədər 14.000 braziliyalı arasında sorğu aparılıb və veqan pəhrizinə riayət edənlərin depressiyadan əziyyət çəkmə ehtimalının iki dəfə çox olduğunu müəyyən edib – baxmayaraq ki, onlar ət yeyənlərlə eyni qida maddələrini qəbul edirlər.
Ət, yumurta və süd uşaqlar, gənclər və yaşlılar, eləcə də hamilə və əmizdirən qadınlar üçün "xüsusilə vacibdir".
2019-cu ildə dərc olunmuş bir məqalədə həmçinin qeyd olunur ki, veqanlarda daha çox rast gəlinən B12 vitamini çatışmazlığı insult riskini artıra bilər. Çünki onun çatışmazlığı qan dövranından zülalların çıxarılmasına mane olur və iltihaba səbəb olur ki, bu da öz növbəsində qan damarlarının zədələnmə ehtimalını artırır. Bu, insult üçün əsas risk faktorudur.