Uşağa smartfonun hansı yaşda alınması valideynlər üçün ən çox müzakirə olunan məsələlərdən biridir. Yeni araşdırma isə smartfonun erkən yaşda istifadəsi ilə yeniyetməlik dövründə qidalanma pozuntularının bəzi əlamətləri arasında əlaqə ola biləcəyini göstərib.
Ucnoqta.az xəbər verir ki, araşdırmada ABŞ-da minlərlə uşaq və yeniyetmənin məlumatları təhlil edilib. Tədqiqatçılar 12 yaşında şəxsi smartfonu olan uşaqları həmin yaşda telefonu olmayanlarla müqayisə ediblər.
Məlum olub ki, iştirakçıların təxminən 70 faizi – 6 200-dən çox yeniyetmə – 12 yaşında artıq öz smartfonuna sahib olub. Bu qrupda qidalanma pozuntularının ən çox rast gəlinən əlaməti həddindən artıq yemək olub. 12 yaşlı smartfon sahiblərinin təxminən 9 faizi bu halı bildirdi.
14 yaşa çatdıqda smartfonu 12 yaşında olan uşaqların təxminən 24 faizi qidalanma pozuntusunun ən azı bir əlamətini qeyd edib. Erkən yaşda smartfon əldə etməyənlər arasında isə bu göstərici təxminən 16 faiz olub.
Sosial şəbəkələrin rolu nədir?
Tədqiqatçılar mümkün səbəblərdən birinin smartfon vasitəsilə uşaqların əldə etdiyi məzmun ola biləcəyini düşünürlər. Xüsusilə sosial şəbəkələrdə xarici görünüşlə bağlı müəyyən standartları təbliğ edən paylaşımlar uşaqların özlərini başqaları ilə müqayisə etməsinə səbəb ola bilər.
Araşdırmaya görə, 12 yaşında smartfonu olan uşaqlar özünə dəyər hissini çəkiləri ilə əlaqələndirməyə təxminən iki dəfə daha çox meylli olublar. Onlarda çəki artımını kompensasiya etmək üçün idman və ya daha təhlükəli üsullardan istifadə etmə ehtimalı da daha yüksək olub.
Araşdırmanın müəllifi, Kaliforniya Universitetinin San-Fransisko kampusunun yeniyetmə təbabəti üzrə mütəxəssisi Ceyson Nagata bildirib ki, smartfon uşağın cibinə xarici görünüşə yönəlmiş böyük həcmdə məzmun gətirir.
Mütəxəssisin fikrincə, bloqerlər və digər sosial media istifadəçiləri ilə davamlı müqayisə uşağın öz bədənindən narazı qalmasına və özünəinamının azalmasına səbəb ola bilər.
Smartfonun alınma yaşı önəmlidirmi?
Əvvəlki araşdırmalarda ekran qarşısında uzun müddət qalmaqla qidalanma pozuntularının bəzi əlamətləri arasında əlaqə olduğu göstərilib. Yeni tədqiqat isə smartfonun hansı yaşda əldə edilməsinin də nəzərə alınmasının vacibliyinə diqqət çəkir.
Məlumatlara əsasən, yeniyetmələrin ekran qarşısında keçirdiyi hər əlavə saat qidalanma pozuntularının bəzi əlamətlərinin daha çox müşahidə olunması və uşağın öz dəyərini çəkisi ilə əlaqələndirməsi ehtimalının artması ilə əlaqəli olub.
Bununla belə, tədqiqat smartfon istifadəsinin birbaşa qidalanma pozuntusuna səbəb olduğunu sübut etmir. Nəticələr yalnız əlaqəni göstərir və digər amillər də bu göstəricilərə təsir edə bilər.
Araşdırmada iştirak etməyən Şimali Karolina Universitetinin psixologiya və nevrologiya professoru Mitç Prinssteyn isə nəticələrin uşaqların smartfona çıxışının altı ay və ya bir il gecikdirilməsinin mümkün riskləri azaltmaq üçün nəzərdən keçirilə biləcəyini göstərdiyini bildirib.