Dəridə həddindən artıq quruluq, göz qapaqlarının şişməsi, dərinin sarımtıl rəng alması və qaşların tökülməsi qalxanabənzər vəzin fəaliyyətində yaranan pozuntuların əlaməti ola bilər. Mütəxəssislər bu xəstəliklərlə əlaqəli ola biləcək 8 dəri əlamətinə diqqət yetirməyi tövsiyə edirlər.
Ucnoqta.az xarici mətbuata istinadən xəbər verir ki, dəridəki dəyişikliklər bəzən orqanizmdə baş verən problemlərin ilkin göstəricisi olur.
Qalxanabənzər vəz hormonları hüceyrələrin yenilənməsində, dərinin nəmliliyinin qorunmasında və bədən temperaturunun tənzimlənməsində mühüm rol oynayır. Bu hormonların az və ya çox ifraz olunması dəridə müxtəlif dəyişikliklərə səbəb ola bilər.
Qalxanabənzər vəz xəstəliklərinin 8 mümkün əlaməti:
1. Dərinin həddindən artıq quruması və kobudlaşması
Hormon çatışmazlığı zamanı dəri öz nəmliliyini itirə, qabıqlana və dartılma hissi yarada bilər. Bu dəyişikliklər xüsusilə dirsəklərdə, dizlərdə, əllərdə və baldır nahiyəsində müşahidə olunur. Dəri quruluğu ilə yanaşı, tez-tez üşümə, yorğunluq, qəbizlik və çəki artımı da varsa, həkimə müraciət etmək tövsiyə edilir.
2. Dərinin solğunlaşması və ətrafların soyuq olması
Qalxanabənzər vəz hormonlarının azalması maddələr mübadiləsini ləngidə və orqanizmdə istilik istehsalını azalda bilər. Nəticədə dəri solğunlaşır, əllər və ayaqlar tez-tez soyuq olur. Bəzi hallarda bu əlamətlər dəmir çatışmazlığı ilə də əlaqəli ola bilər.
3. Üz və göz qapaqlarında şişkinlik
Hipotireoz zamanı dərialtı toxumalarda suyu saxlayan maddələr toplana bilər. Bu isə xüsusilə göz ətrafında və üzdə şişkinliyə səbəb olur. Bəzən ödem bədənin digər nahiyələrində də müşahidə edilir.
4. Dərinin sarımtıl rəng alması
Qalxanabənzər vəzin fəaliyyətinin zəifləməsi beta-karotinin A vitamininə çevrilməsini ləngidə bilər. Nəticədə beta-karotin toxumalarda toplanaraq dərinin, xüsusilə ovuc və ayaqaltı nahiyələrinin sarımtıl-narıncı rəng almasına səbəb ola bilər. Bu vəziyyətdə gözün ağ hissəsi adətən ağ qalır. Bununla belə, dərinin saralmasının başqa səbəbləri də olduğundan həkim müayinəsi vacibdir.
5. Dərinin isti və nəm olması, həddindən artıq tərləmə
Qalxanabənzər vəzin həddindən artıq aktivliyi — hipertireoz zamanı maddələr mübadiləsi sürətlənir və bədəndə istilik istehsalı artır. Dəri isti və nəm olur, insan hətta sakit vəziyyətdə belə tərləyə bilər. Bu əlamətlər ürək döyüntüsünün sürətlənməsi, əllərdə titrəmə, əsəbilik və iştaha normal olduğu halda çəki itkisi ilə müşayiət olunarsa, endokrinoloqa müraciət etmək lazımdır.
6. Dəridə qaşınma və qəfil səpkilər
Dərinin qaşınması həm hormon çatışmazlığı nəticəsində yaranan quruluqla, həm də qalxanabənzər vəzin həddindən artıq fəaliyyəti ilə əlaqəli ola bilər. Bəzi hallarda dəridə əmələ gələn övrə səpkiləri bədənin müxtəlif nahiyələrində yaranıb yoxa çıxa bilər. Uzun müddət davam edən qaşınma və səpkilərin səbəbi həkim tərəfindən araşdırılmalıdır.
7. Baldır nahiyəsində dərinin qalınlaşması
Baldırların ön hissəsində dərinin qalınlaşması, qızarması və portağal qabığını xatırladan görünüş alması nadir hallarda Qreyvs xəstəliyi ilə əlaqəli ola bilər. Pretibial miksödem adlanan bu vəziyyət qalxanabənzər vəzin autoimmun xəstəlikləri ilə əlaqələndirilir.
8. Saçların və qaşların tökülməsi
Qalxanabənzər vəz hormonlarının səviyyəsindəki dəyişikliklər saçların qurumasına, kövrəkləşməsinə və tökülməsinə səbəb ola bilər. Hipotireoz zamanı qaşların, xüsusilə xarici kənarlarının seyrəlməsi müşahidə edilə bilər. Hipertireoz zamanı isə saçlar nazikləşərək başın müxtəlif nahiyələrində seyrələ bilər.
Dırnaqlardakı dəyişiklikləri də nəzərdən qaçırmayın
Dırnaqların yavaş uzanması, tez-tez sınması, laylara ayrılması və dırnaq lövhəsinin yatağından ayrılması da müxtəlif sağlamlıq problemlərinin göstəricisi ola bilər. Bu əlamətlər davamlı xarakter alarsa, həkim müayinəsindən keçmək məsləhətdir.
Hormon çatışmazlığı zamanı hansı əlamətlər yaranır?
Hipotireoz zamanı dəri dəyişiklikləri ilə yanaşı, davamlı halsızlıq, laqeydlik, yaddaşın zəifləməsi, nəbzin yavaşlaması və menstrual sikldə pozuntular da müşahidə edilə bilər.
Hormonların həddindən artıq ifraz olunduğu hipertireoz zamanı isə narahatlıq, yuxusuzluq, səbəbsiz çəki itkisi, ürəkdöyünmə, gözlərdə qum hissi və ikigörmə kimi əlamətlər yarana bilər.
Qeyd edək ki, sadalanan əlamətlərin heç biri təkbaşına qalxanabənzər vəz xəstəliyinin olduğunu təsdiqləmir. Dəqiq diaqnoz üçün həkim müayinəsi və zəruri laborator analizlər tələb olunur.