İnsanlar oyanmaq və gün ərzində aktiv olmaq üçün daha rahat hiss etdikləri vaxta görə şərti olaraq “səhər” və “axşam” xronotiplərinə bölünür.
Ucnoqta.az xəbər verir ki, Finlandiyada aparılan yeni araşdırma göstərib ki, axşam xronotipinə sahib insanlarda işdən sonra bərpa olunmaq və işlə şəxsi həyat arasında balans yaratmaq daha çətin ola bilər.
Tədqiqatçılar 2 266 işləyən insanın məlumatlarını təhlil ediblər. İştirakçılar səhər, axşam və aralıq xronotiplərə bölünüb. Onların narahatlıq və depressiya əlamətləri, iş günündən sonra istirahət etmək qabiliyyəti və iş problemlərinin şəxsi həyata təsiri də qiymətləndirilib.
Nəticələrə görə, axşam xronotipi daha güclü olan insanlar işdən sonra bərpa olunmaqda və işlə şəxsi həyat arasında sərhəd yaratmaqda daha çox çətinlik çəkiblər. Onlarda psixi sağlamlıqla bağlı simptomlara da daha çox rast gəlinib.
Alimlər qeyd ediblər ki, axşam tipli insanlar arasında yuxu çatışmazlığı kimi daha az sağlam vərdişlərə də tez-tez rast gəlinir. Lakin həyat tərzi amilləri psixi sağlamlıq göstəricilərindəki fərqi tam izah etməyib.
Tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, gec yatmaq və axşam xronotipinə sahib olmaq birbaşa depressiya və ya narahatlığa səbəb olduğu anlamına gəlmir. Söhbət yalnız bu amillər arasında müəyyən edilmiş əlaqədən gedir.
Mümkün izahlardan biri insanın təbii bioloji ritmi ilə ənənəvi iş qrafiki arasındakı uyğunsuzluqdur. Mütəxəssislərin fikrincə, axşam xronotipinə sahib insanların kifayət qədər yatması və işdən sonra psixoloji olaraq dincəlməsi üçün şərait yaradılması vacibdir.
Alimlər daha çevik iş qrafiklərinin müxtəlif xronotiplərə sahib insanların iş və şəxsi həyat arasında daha yaxşı balans yaratmasına kömək edə biləcəyini bildirirlər.