Ad günü tortunun üzərindəki şamları üfürmək bu gün dünyanın bir çox ölkəsində bayramın ayrılmaz hissəsidir.
Ucnoqta.az bildirir ki, lakin bu ənənənin tarixi sadəcə əyləncə ilə bağlı deyil – onun kökləri Qədim Yunanıstanın dini ayinlərinə və sonrakı Avropa adətlərinə dayanır.
Şamlı tort ənənəsi necə yaranıb?
Müasir formada ad günü tortu üzərində şam yandırmaq ənənəsi XVIII əsrdə Almaniyada formalaşıb. Həmin dövrdə uşaqların ad günlərini xüsusi şəkildə qeyd etmək adəti yayılmağa başlayıb.
Almanlar tortun üzərinə yaş qədər şam qoyur, əlavə olaraq isə bir şam da yandırırdılar. Bu əlavə şam gələcək il üçün sağlamlıq, uğur və xoşbəxtlik arzusunu simvolizə edirdi.
Qeyd edək ki, şirin tortlar qədim dövrlərdə hər kəs üçün əlçatan deyildi. Məsələn, Qədim Romada ad günləri qeyd olunsa da, baldan hazırlanan xüsusi kökələr əsasən hökmdarlar və yüksək vəzifəli şəxslər üçün bişirilirdi.
Şamları niyə üfürürük?
Şamların tort üzərinə qoyulması ənənəsi isə daha qədim – Qədim Yunanıstana gedib çıxır.
Yunanlar alovu müqəddəs hesab edir və inanırdılar ki, yüksələn tüstü insanların dualarını tanrılara çatdırır. Onların inancına görə, bu mərasim həm də insanı pis ruhlardan qoruyurdu.
Ənənə belə icra olunurdu:
insan arzusunu ürəyində tuturdu;
şamı üfürərək söndürürdü;
yüksələn tüstünün arzunu tanrılara çatdırdığına inanılırdı;
mərasimin pis ruhları uzaqlaşdırdığı hesab edilirdi.
Bu səbəbdən sönən alov bayramın sonu deyil, arzunun ali qüvvələrə çatmasının rəmzi sayılırdı.
Arzunu niyə heç kimə deməmək lazımdır?
Ad günü arzusu barədə heç kimə danışmamaq ənənəsi isə Almaniyada formalaşıb.
Həmin dövrün inanclarına görə, dilə gətirilən arzu öz gücünü itirə bilərdi. Buna görə də insanların düşündüyü arzunu sirr saxlamasının onun gerçəkləşmə ehtimalını artırdığına inanılırdı.
Bu gün ad günü tortundakı şamlar daha çox bayramın simvolu hesab olunur. Lakin bu sadə görünən ənənə əslində minilliklər boyu yaşadılmış qədim inancların və mədəni irsin davamıdır.