Soyumuş çayın üzərində bəzən nazik, parlaq və qaşıqla toxunduqda çatlayan təbəqə əmələ gəlir. İlk baxışdan bu görüntü çayın xarab olması və ya üzərində yağ olması təəssüratı yarada bilər. Lakin alimlərin araşdırmasına görə, bunun səbəbi əsasən çayın tərkibindəki maddələrlə suyun minerallarının qarşılıqlı təsiridir.
Ucnoqta.az xəbər verir ki, 2023-cü ildə ETH Sürix alimləri çayın üzərində yaranan bu təbəqənin xüsusiyyətlərini araşdırıblar.
Təbəqə nədən yaranır?
Əvvəllər çayın üzərindəki təbəqənin çay yarpaqlarından ayrılan mumdan yarandığı düşünülürdü. Lakin sonrakı kimyəvi araşdırmalar bu fikri təkzib edib.
Məlum olub ki, təbəqənin yaranmasında çayın tərkibindəki polifenollar və suyun tərkibində olan kalsium, maqnezium və digər minerallar əsas rol oynayır.
Çay soyuduqca polifenollar havadakı oksigenlə reaksiyaya girir. Daha sonra oksidləşmiş polifenollar sudakı kalsium və digər ionlarla birləşərək suyun səthində nazik bərk təbəqə əmələ gətirir.
Bu səbəbdən suyun sərtliyi təbəqənin xüsusiyyətlərinə təsir göstərir. Sərt suda təbəqə daha möhkəm olur, yumşaq suda isə daha zəif formalaşır. Distillə edilmiş suda isə bu təbəqə demək olar ki, nəzərə çarpmır.
Niyə bəzi çaylarda daha çox görünür?
Araşdırmaya görə, təbəqənin qalınlığı suyun sərtliyindən ciddi şəkildə asılı deyil. Qara çay müxtəlif sərtlikdə suda hazırlandıqda təbəqənin qalınlığı təxminən eyni olub.
Bununla belə, çayın miqdarını artırdıqda təbəqə qalınlaşa bilər. Digər tərəfdən, həddindən artıq tünd dəmləmə zamanı turşuluğun artması onun əmələ gəlməsini zəiflədə bilər.
Çay fincanının səthində nə qədər çox hava ilə təmas olarsa, təbəqənin formalaşması da bir o qədər nəzərə çarpa bilər.
Bu təbəqə təhlükəlidirmi?
Ən vacib məqam budur ki, çayın üzərində belə təbəqənin yaranması özlüyündə onun xarab olması demək deyil.
Araşdırmada təbəqənin çayın keyfiyyətinin və ya təhlükəsizliyinin göstəricisi olub-olmadığı araşdırılmayıb. Lakin alimlər onun əsas mineral komponentlərindən biri olan kalsium karbonatın zərərsiz maddə olduğunu bildirirlər.
Yəni təzə dəmlənmiş və normal şəraitdə saxlanılmış çayın üzərində bir müddət sonra yaranan nazik, parlaq təbəqə adətən kif və ya xarab olma əlaməti deyil.
Bununla belə, çayın üzərində kifə bənzəyən tüklü, qeyri-adi örtük, pis qoxu, qəribə dad və ya digər xarab olma əlamətləri varsa, onu içmək olmaz.
Beləliklə, soyumuş çayın üzərindəki nazik parlaq təbəqə əksər hallarda çayın öz tərkibi ilə suyun mineralları arasında gedən təbii kimyəvi prosesin nəticəsidir.