Yuyulduqdan sonra ipdən asılaraq qurudulan dəsmal, tamamilə təmiz olmasına baxmayaraq, tez-tez sərt və cod olur.
Ucnoqta.az bildirir ki, Yaponiyanın Kao şirkətinin və Hokkaydo Universitetinin kimyaçıları bunun səbəbini araşdıraraq maraqlı nəticəyə gəliblər.
Mütəxəssislər müəyyən ediblər ki, quruduqdan sonra pambıq liflərinin üzərində adi gözlə görünməyəcək qədər nazik su təbəqəsi qalır. Bu su liflərin bir-birinə yapışmasına və dəsmalın sərtləşməsinə səbəb olur.
Pambıq tam qurumur
Araşdırmanın əsasını “bağlı su” adlandırılan hadisə təşkil edir. Parça quruyarkən suyun böyük hissəsi buxarlanır. Lakin su molekullarının bir qismi pambıq liflərinin əsasını təşkil edən sellülozanın səthində qalır.
Bu su adi sudan fərqli xüsusiyyətlərə malikdir. Onun molekulları daha az hərəkətli olur və daha aşağı temperaturda donur.
Əslində, pambıq dəsmalın quruduqdan sonra sərtləşməsi uzun müddətdir məlum olan bir hadisədir. Lakin bunun dəqiq mexanizmi tam aydın deyildi.
Su lifləri bir-birinə bağlayır
2011-ci ildə aparılan araşdırmalardan birində dəsmalın sərtləşməsinin mümkün səbəbi izah edilmişdi. Parçadakı saplar çoxsaylı nazik liflərdən ibarətdir. Yaş halda bu liflər bir-birinin üzərində nisbətən sərbəst hərəkət edə bilir.
Parça quruduqca suyun böyük hissəsi buxarlanır, lakin liflərin təmas etdiyi nöqtələrdə bağlı su qalır. Bu su kapilyar qüvvələr hesabına lifləri bir-birinə çəkərək onların arasında kiçik “su körpüləri” yaradır.
Oxşar proses iki yaş şüşənin bir-birindən çətin ayrılmasında və nəm qumun formasını saxlamasında da müşahidə olunur. Qum quruduqda isə bu əlaqələr zəifləyir və o, asanlıqla dağılır.
Nəticədə pambıq lifləri çoxsaylı nöqtələrdə bir-birinə bağlanır. Sapın daxilində yaranan bu mikroskopik əlaqələr parçanın hərəkətliliyini azaldır və dəsmalın toxunuşda daha sərt hiss olunmasına səbəb olur.
Beləliklə, ipdə qurudulan dəsmalın codlaşması onun çirkli olması və ya yuyucu vasitə qalıqları ilə bağlı deyil. Əsas səbəb pambıq lifləri arasında qalan son dərəcə nazik bağlı su təbəqəsidir.
Uzun müddət bu izah yalnız elmi hipotez olaraq qalırdı. Çünki liflərin üzərindəki bağlı su təbəqəsi o qədər nazikdir ki, onu adi optik mikroskopla görmək və siqnalını adi sudan ayırmaq olduqca çətindir. Yeni araşdırma isə bu suyun birbaşa müşahidə edilməsinə imkan verib.