Çəngəlin təsadüfi hərəkəti sevimli yapışmayan tavada cızıq yarada bilər. Bir çox insan belə düşünür ki, örtük zədələnən kimi kanserogen maddələr ifraz etməyə başlayır və tava dərhal atılmalıdır.
Ucnoqta.az xəbər verir ki, əslində isə proses bir qədər fərqlidir və mətbəxdə əsas təhlükə mexaniki zədədən deyil, həddindən artıq qızdırmadan yaranır.
Tavanın yapışmayan örtüyü nədən hazırlanır?
“Teflon” kimi tanınan material polietetrafloroetilendir (PTFE). Bu polimer yüksək kimyəvi davamlılığı ilə seçilir. O, su, qida turşuları, qələvilər və məişət yuyucu vasitələri ilə demək olar ki, reaksiyaya girmir.
Ən maraqlı məqamlardan biri budur ki, teflon örtüyündən qopan kiçik hissəcik belə orqanizmi zəhərləmir. Zədələnmiş örtüyün kiçik parçası təsadüfən qidaya düşərsə, həzm olunmadan orqanizmdən təbii şəkildə xaric edilir. Almaniyanın Federal Risklərin Qiymətləndirilməsi İnstitutunun (BfR) mütəxəssisləri də PTFE-nin orqanizmdə inert davrandığını bildirirlər.
Bəs material bu qədər təhlükəsizdirsə, niyə zədələnmiş tavadan istifadənin dayandırılması tövsiyə olunur? Cavab polimerin gündəlik istifadə zamanı necə sıradan çıxmasındadır.
Tavanın əsas düşməni yüksək temperaturdur
Əsas kimyəvi təhlükə spatula ilə tavanın dibinin cızılmasından deyil, onun həddindən artıq qızdırılmasından yaranır. Mexaniki cızıqla teflonun yüksək temperatur nəticəsində parçalanması tamamilə fərqli proseslərdir.
Təxminən 250°C-dən başlayaraq yapışmayan örtüyün parçalanması sürətlənir. Temperatur 399°C-yə çatdıqda isə material sürətlə parçalanaraq təhlükəli buxarlar buraxa bilər.
Adi şəraitdə, məsələn, kotlet qızardarkən və ya tərəvəz bişirərkən tava adətən belə kritik temperaturlara çatmır. Çünki qida istiliyin bir hissəsini özünə çəkir.
Lakin boş tavanı yüksək temperaturda qoyub unutmaq təhlükəlidir. Belə halda onun səthi bir neçə dəqiqə ərzində həddindən artıq qıza bilər. Buna görə düzgün istifadə edilən, yüngül cızıqlı tava bəzən müntəzəm olaraq boş halda həddindən artıq qızdırılan bütöv tavadan daha az riskli ola bilər.
Tavanı dəyişdirməyin vaxtının çatdığını göstərən əsas əlamətlər:
cızığın altında gümüşü rəngli metalın görünməsi;
səthdə qabarcıqların yaranması və ya örtüyün lay-lay qopması;
dibin toxunduqda nəzərəçarpacaq dərəcədə kobud olması;
yeməyin əvvəllər rahat sürüşdüyü yerlərə möhkəm yapışması;
örtüyün qırıntılar şəklində tökülməsi və ya iri ləkələrlə qopması.
Belə örtüyü ev şəraitində bərpa etmək mümkün deyil. Duzu qızdırmaq və ya tavaya yağ çəkib sobada saxlamaq kimi üsullar zavod istehsalı PTFE örtüyünü geri qaytarmır.