Səhər işə hazırlaşarkən adətən təzə çay dəmləmirik, xüsusən də dünəndən qalan çay varsa. Yaponlar çoxdan dəmlənmiş çayı ilan zəhəri ilə müqayisə edirlər.
Ucnoqta.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin fikrincə isə çay dəmləndikdən sonra faydalı xüsusiyyətlərini yalnız ilk 15 dəqiqə ərzində qoruyur. Daha sonra çayın tərkibində dəyişikliklər baş verir, yarpaqlarda mədə-bağırsaq traktına mənfi təsir göstərə bilən çətin həll olunan aşılayıcı və azotlu birləşmələr toplanmağa başlayır. Bu isə mədə şirəsinin həddindən artıq ifrazını stimullaşdıra bilər.
Çayı bir neçə dəfə dəmləmək niyə məsləhət görülmür?
Bir neçə dəfə dəmlənən çay hər dəmləmədə faydalı mikroelementlərinin bir hissəsini itirir. İlk dəmləmə çay yarpaqlarındakı faydalı maddələrin təxminən 70%-ni çıxarır, ikinci dəmləmədə bu göstərici 30%-ə, üçüncü dəmləmədə isə cəmi 10%-ə düşür.
Zərərli maddələrdə isə vəziyyət əksinədir: hər dəmləmədə onların miqdarı arta bilər. Faydalı maddələrin payı azaldıqca arzuolunmaz birləşmələrin nisbəti yüksəlir.
Çayın səthində yaranan təbəqə nə qədər təhlükəlidir?
Bu, içkinin açıq səthinə oksigenin təsiri və sonrakı oksidləşmə nəticəsində yaranan oksidləşmə təbəqəsidir. Bu təbəqədə maqnezium, dəmir, kalsium və zülal molekulları ola bilər. Eyni zamanda onun tərkibində quanin, kofein və teofillin də mövcud ola bilər.
Havayla təmas zamanı üzvi birləşmələr və təbəqədəki aşılayıcı maddələr oksidləşir. Mətnə görə, bu proses patogen mikroorqanizmlərin inkişafı üçün əlverişli mühit yarada bilər. Çayın uzun müddət saxlanılması isə kif göbələklərinin yaranmasına şərait yarada bilər.
Çay ləkəsi və ya çöküntüsü nə deməkdir?
Çayın fincanın divarlarında yaratdığı təbəqə içkinin uzun müddət havada qalması nəticəsində deyil, bəzən hazırlandıqdan bir-iki saat sonra da yarana bilər. Belə təbəqə əmələ gəlibsə, çayı içmək əvəzinə yenisini hazırlamaq daha məqsədəuyğundur.
Dünənki çay təzyiqi artıra bilərmi?
Çay uzun müddət saxlanıldıqda efir yağları və çay polifenolları oksidləşə, amin turşuları və bəzi vitaminlər isə parçalanmağa başlaya bilər. Bununla yanaşı, çayın uzun müddət dəmlənməsi kofeinin təsirini daha nəzərəçarpan edə bilər. Çox tünd və uzun müddət saxlanılmış çay bəzi insanlarda narahatlıq, ürəkdöyünmə və qan təzyiqinin yüksəlməsi kimi təsirlərə səbəb ola bilər.
Soyuq çay böyrək daşlarına səbəb olurmu?
İsti havalarda içilən soyuq çayla bağlı da müxtəlif fikirlər mövcuddur. Mətnə görə, soyuduqda çayda oksalatların – oksalat turşusunun duzları və efirlərinin – miqdarı arta bilər. Bu maddələr isti çayda da mövcuddur, lakin soyumuş çayda onların konsentrasiyasının daha yüksək olduğu iddia edilir.
Mətn müəllifləri oksalatların böyrək daşlarının yaranmasına səbəb ola biləcəyini bildirirlər. Lakin bu məsələni qəti tibbi fakt kimi qəbul etmək düzgün deyil.
Çayı neçə dəfə dəmləmək olar?
Dəmlənmiş çay yarpağının saxlanma müddəti qısa olsa da, bəzi çay növlərini müəyyən müddət ərzində bir neçə dəfə dəmləmək mümkündür. Bu, çayın fermentasiya üsulundan asılıdır.
Qara çay təkrar dəmlənməyə daha az uyğundur və adətən bir dəfə də yenidən dəmlənə bilər. Yaşıl, ağ və qırmızı çay isə 3–4 dəfə dəmlənə bilər. Hər növbəti dəmləmədə gözləmə müddətini 1–2 dəqiqə artırmaq tövsiyə olunur. Ulong çayını isə daha çox dəfə dəmləmək mümkündür.
İstənilən halda dəmlənmiş çayı uzun müddət otaq temperaturunda saxlamaq əvəzinə, təhlükəsiz qida saxlama qaydalarına əməl etmək və şübhəli görünən və ya qoxusu dəyişən çayı içməmək daha doğrudur.