Çin və İsveçrədən olan beynəlxalq tədqiqatçılar qrupu Yer kürəsinin nüvəsində böyük hidrogen ehtiyatlarının ola biləcəyini irəli sürən bir təcrübə aparıb – bu, dünya okeanlarının 45 okeanına bərabərdir.
Ucnoqta.az xəbər verir ki, alimlər uzun müddətdir ki, Yer nüvəsinin sıxlığının təmiz dəmirdən daha aşağı olduğunu qeyd edirlər ki, bu da hidrogen də daxil olmaqla daha yüngül elementlərin mövcudluğunu göstərir. Planetin səthi su ilə örtülməsinə baxmayaraq, tədqiqatçılar hidrogen ehtiyatlarının əsas hissəsinin təxminən 4,5 milyard il əvvəl yarandığı vaxtdan bəri Yerin daxilində qalmış ola biləcəyini irəli sürürlər. İndiyə qədər planetin dərinliyindəki ekstremal şərait səbəbindən onun miqdarını dəqiq qiymətləndirmək olduqca çətin olub.
Bu çətinliklərin öhdəsindən gəlmək üçün Pekin Universiteti və ETH Sürix mütəxəssisləri yeni bir eksperimental yanaşma tətbiq ediblər.
Nature Communications jurnalında dərc olunmuş bir araşdırmada, Yer kürəsinin dərinliklərindəki şəraiti yenidən yaratmaq üçün almaz zindan hüceyrələrində lazer qızdırmasından istifadə ediblər. Standart rentgen difraksiyası əvəzinə, tədqiqatçılar metal-silikat ayrılması proseslərini simulyasiya etdilər.
Təcrübə zamanı nüvə materialını simulyasiya edən dəmir nümunələri və qədim maqma okeanını xatırladan hidratlaşdırılmış silikat şüşə 111 gigapaskal təzyiqə və 6000°C-yə qədər qızdırmaya məruz qaldı.
Nəticədə əldə edilən məlumatlar atom zonası tomoqrafiyası istifadə edilərək təhlil edildi ki, bu da onlara nanometr səviyyəsində üçölçülü tərkib xəritəsi yaratmağa imkan verdi. Alimlər xüsusilə silisium, oksigen və hidrogenlə zəngin olan və silisium:hidrogen molar nisbətinin 1:1-ə yaxın olduğu Si-OH nanostrukturlarına diqqət yetirdilər.
Bu nəticələrin bütün planetə ekstrapolyasiyası Yer kürəsinin nüvəsində kütlə baxımından 0,07% ilə 0,36% arasında hidrogen ola biləcəyini göstərdi. Həcm baxımından bu, Yer kürəsindəki 9 ilə 45 okeanı doldurmaq üçün kifayət qədər su miqdarına uyğundur. Tədqiqatçılar nüvənin planetdəki ən böyük hidrogen anbarı ola biləcəyinə inanırlar.
Bu kəşf Yer kürəsində suyun mənşəyini anlamaq üçün vacibdir. Əgər hidrogen əsasən nüvədə yerləşirsə, bu, onun daxili mənşəyi fərziyyəsini dəstəkləyir – hidrogenin toplanması planetin əmələ gəlməsinin əvvəlində, akkresiya zamanı baş verib. Bu nəticə, suyun və hidrogenin Yer qabığının əmələ gəlməsindən sonra kometlər tərəfindən çatdırıldığı nəzəriyyəsinə ziddir.
Pekin Universitetinin aparıcı müəllifi Donqyanq Huanq qeyd edib ki, "Yer üzündəki hidrogenin, o cümlədən nüvənin planetlə birlikdə əmələ gəldiyinə inanılır. Elmi ictimaiyyət hələ də bunun hansı mərhələdə baş verdiyini müzakirə edir."
Kəşf dərin təbəqələrin geokimyasını və Yer kürəsinin əmələ gəlmə tarixini öyrənmək üçün yeni imkanlar açır.