İngiltərənin cənub-qərbində 242 milyon il əvvəl tarakanları ovlamaq üçün heyrətamiz dərəcədə böyük dişlərindən istifadə edən kiçik məxluq olan ən qədim kərtənkələnin qalıqları tapılıb.
Dinozavrların ortaya çıxmasından bir qədər əvvəl Orta Trias dövründə yaşamış qədim sürünən o qədər kiçikdir ki, ovucunuza sığar.
Ucnoqta.az xəbər verir ki, Bristol Universitetindən paleobioloq Dan Mark, "Yeni heyvan əvvəllər gördüyümüz heç bir şeyə bənzəmir və bizi kərtənkələlərin, ilanların və tuataraların təkamülü haqqında anlayışımızı yenidən düşünməyə məcbur etdi" deyir.
Sürünənlərin lepidozavr ailəsinin üzvünün skeleti 2015-ci ildə Devondakı fosillərlə zəngin çimərlikdə tapılmışdı. Ancaq indi tapıntının nə qədər unikal olduğunu təsdiqlədikdən sonra elm adamları bu barədə Nature jurnalında məlumat verdilər.
"Yeni fosil nümunəsi gözlədiyimizdən demək olar ki, tamamilə fərqlidir. Onun ağzının damında dişləri və menteşə birləşməsinin əlaməti yoxdur. Bununla belə, onun açıq temporal qövsü var, ona görə də gözlənilən üç xüsusiyyətdən birinə malikdir. Üstəlik, ən yaxın qohumları ilə müqayisədə olduqca böyük dişlərə malikdir"- Mark qeyd edib.
Həmçinin, yanağı çənə ilə birləşdirən bir sümük var, bu xüsusiyyət yalnız nadir tuatarada, tez-tez "canlı fosil" olaraq adlandırılan Yeni Zelandiya sürünənində tapılır.
Bristol Universitetindən tədqiqatın həmmüəllifi Maykl Benton izah edir: "Yeni məxluq bu dişlərdən istifadə edərək yırtıcı böcəklərin sərt dərisini deşmək və qoparmaq üçün istifadə etdi, eynilə bugünkü tuatara kimi".
Fosili öyrənmək çətin idi, çünki o, çox kiçikdir – kəllə sümüyünün eni cəmi 1,5 sm-dir və böyük bir qayanın içərisində qorunub saxlanılmışdır.
Beləliklə, İngilis tədqiqatçılar xəstəxanalarda istifadə olunanlardan 100 milyard dəfə daha güclü rentgen şüalarından istifadə edən və nəhəng bir mikroskop rolunu oynaya bilən Avropa Sinxrotron Radiasiya Mexanizmindən istifadə edərək onu skan etdilər.
Fransız mərkəzinin paleontoloqu Vincent Fernandez, "Sinxrotron bizə böyük obyektləri böyütməyə və çox yüksək keyfiyyətli təsvirlər əldə etməyə imkan verdi" dedi.
Qədim kərtənkələ əcdadı, tapıldığı Helsbi qumdaşı formasiyasından sonra Agriodontosaurus helsbypetrae adlandırıldı.