Son 150 ildə insan bədəninin orta temperaturu nəzərəçarpacaq dərəcədə azalıb. Alimlər müəyyən ediblər ki, bu gün o, təxminən 36,4 °C təşkil edə bilər və belə dəyişikliklərin nə ilə bağlı olduğunu izah ediblər.
Ucnoqta.az bildirir ki, bu barədə BBC məlumat verir.
Hələ XIX əsrdə alman həkimi Karl Vunderlix müəyyən etmişdi ki, sağlam yetkin insanın bədən temperaturu orta hesabla 37 °C-dir. O, 15 il ərzində 25 min xəstədən bir milyondan çox ölçmə toplayıb. Məhz onun nəticələri qəbul olunmuş tibbi normaların əsasını təşkil edib.
Lakin müasir tədqiqatlar göstərir ki, bu müddət ərzində göstəricilər dəyişib. Stenford Universitetinin alimləri 1862-ci ildən 2017-ci ilə qədər toplanmış, təxminən 190 min amerikalıya aid məlumatları təhlil ediblər. Məlum olub ki, bədənin orta temperaturu tədricən azalıb, kişilərdə isə XIX əsrlə müqayisədə təxminən 0,59 °C aşağı düşüb.
Tədqiqatçı Culi Parsonnetin sözlərinə görə, hazırda yetkin insanın bədən temperaturu orta hesabla 36,39 °C-yə daha yaxın ola bilər.
İnsan bədəninin temperaturu niyə azalır
Alimlər mümkün səbəblərdən biri kimi əhalinin sağlamlığının yaxşılaşmasını göstərirlər. Keçmişdə insanlar xroniki infeksiyalardan, o cümlədən vərəm və dizenteriyadan daha çox əziyyət çəkirdilər. Orqanizmin xəstəliklərlə daimi mübarizəsi səbəbindən immun sistemi daha çox enerji sərf edirdi və bu, bədən temperaturunu yüksəldə bilərdi.
Tibbin inkişafı, peyvəndlər və sanitariya şəraitinin yaxşılaşması da rol oynaya bilərdi.
Tədqiqatçılar daha bir amil kimi isitmə sistemlərinin və kondisionerlərin yayılmasını göstərirlər. Otaqlarda rahat temperatur sayəsində orqanizm istiliyi saxlamaq üçün artıq o qədər enerji sərf etmir.
Oxşar tendensiya hətta Amazoniyanın yerli əhalisi arasında da aşkar edilib. Xüsusilə, simane xalqının nümayəndələrinin bədən temperaturu iki onillik ərzində təxminən 37 °C-dən 36,5 °C-yə enib.
Eyni zamanda, bütün tədqiqatçılar insan orqanizminin həqiqətən daha soyuq olduğu ilə razılaşmır. Tibb tarixçisi Filip Makkoviak güman edir ki, bu fərqi qismən köhnə termometrlərin qeyri-dəqiqliyi ilə izah etmək olar. Onun araşdırdığı Vunderlixin cihazlarından biri müasir cihazlardan təxminən 2 °C çox göstərirmiş.
Lakin Parsonnetin komandası daha sonrakı məlumatlarda da temperaturun eyni şəkildə azaldığını aşkar edib. Bu da həmin tendensiyanı yalnız ölçmə xətaları ilə izah etməyin çətin olduğunu göstərir.
Hansı bədən temperaturu normal hesab olunur
Alimlər qeyd edirlər ki, bütün insanlar üçün vahid bədən temperaturu göstəricisi yoxdur. O, yaşdan, cinsdən, günün vaxtından və orqanizmin xüsusiyyətlərindən asılıdır.
Xüsusilə, yaşlı insanlarda temperatur adətən gənclərə nisbətən aşağı, qadınlarda isə kişilərə nisbətən bir qədər yüksək olur. Bundan başqa, ən aşağı göstəricilər çox vaxt səhər tezdən, ən yüksəklər isə axşama doğru qeydə alınır.
Bəzi müasir tibbi məlumat kitabçaları artıq yeni tədqiqatların nəticələrini nəzərə alır və normal temperatur haqqında ənənəvi təsəvvürləri yenidən nəzərdən keçirir.
Eyni zamanda, mütəxəssislər yalnız 37 °C rəqəminə əsaslanmamağı məsləhət görürlər. Öz adi bədən temperaturunu bilmək və onun qeyri-adi dəyişikliklərinə diqqət yetirmək daha vacibdir.
Temperaturun 35 °C-dən aşağı düşməsi və ya 40 °C-dən yuxarı qalxması xüsusi təhlükə yarada bilər, çünki belə göstəricilər orqanizmin işində ciddi pozuntuları göstərə bilər.
Xatırladaq ki, bundan əvvəl biz bildirmişdik ki, tərkibində kakao çox olan tünd şokolad ürək-damar sisteminə faydalı təsir göstərə bilər.