Bəzi süd məhsulları cəmi bir həftə saxlanıldığı halda, digərləri aylarla xarab olmur. Bunun səbəbi konservantlar deyil, əsasən südün hansı temperaturda emal edilməsi və necə qablaşdırılmasıdır.
Ucnoqta.az xəbər verir ki, südün saxlanma müddəti onun pasterizə və ya ultra-pasterizə edilməsindən asılıdır.
Pasterizə və ultra-pasterizə südün fərqi nədir?
Pasterizə edilmiş süd adətən 72–75 dərəcədə 15–20 saniyə qızdırılır. Bu proses təhlükəli bakteriyaların məhv edilməsinə kömək edir, lakin südün xarab olmasına səbəb ola biləcək bəzi mikroorqanizmlər qala bilər. Buna görə belə süd soyuducuda saxlanılmalıdır.
Ultra-pasterizə edilmiş süd isə təxminən 135–140 dərəcədə cəmi bir neçə saniyə qızdırılır və sürətlə soyudulur. Bu üsul mikroorqanizmlərin böyük əksəriyyətini məhv edir. Süd steril şəraitdə qablaşdırıldığı üçün açılmamış halda aylarla saxlanıla bilər.
Ultra-pasterizə südün qida dəyəri azalırmı?
Yüksək temperatur bəzi vitaminlərin miqdarını azalda bilər. Bununla belə, südün zülalı, kalsiumu və yağları böyük ölçüdə qorunub saxlanılır. Buna görə pasterizə edilmiş südün qida dəyəri baxımından ultra-pasterizə edilmiş süddən əhəmiyyətli dərəcədə üstün olduğunu demək düzgün deyil.
Dad baxımından isə fərq hiss oluna bilər. Ultra-pasterizə edilmiş süd bəzən qaynadılmış südü xatırladan yüngül dada malik olur.
Qeyd edək ki, ultra-pasterizasiya laktozanı məhv etmir. Laktoza dözümsüzlüyü olan şəxslər laktozasız süd seçməlidirlər.
Süd niyə aylarla xarab olmur?
Uzun müddət saxlanmanın əsas səbəblərindən biri də qablaşdırmadır. Ultra-pasterizə edilmiş süd steril şəraitdə, hermetik qablaşdırmada satışa çıxarılır. Qablaşdırma açılmadıqda mikroorqanizmlərin südün içinə daxil olması ehtimalı xeyli azalır.
Pasterizə edilmiş süd adətən 5–14 gün saxlanılır və soyuducuda tutulmalıdır. Ultra-pasterizə edilmiş süd isə istehsalçının göstərdiyi şərtlər daxilində, açılmamış qablaşdırmada altı ay və ya daha uzun müddət qala bilər.
Qablaşdırma açıldıqdan sonra nə baş verir?
Südün qablaşdırması açıldıqdan sonra hər iki növ məhsul soyuducuda saxlanılmalıdır. Südü mümkün qədər tez, qablaşdırmada göstərilən müddət ərzində istifadə etmək vacibdir. Üç gün ərzində istehlak etmək ümumi tövsiyə kimi göstərilsə də, konkret müddət istehsalçının təlimatından asılıdır.
Südün xarab olması həmişə turş dadla müşayiət olunmur. Xüsusilə ultra-pasterizə edilmiş süddə acı dad və xoşagəlməz qoxu yarana bilər.
Bəs hansı südü almaq daha yaxşıdır?
Hər iki növ süd təhlükəsiz və qidalı seçim ola bilər. Südü tez istifadə edirsinizsə və soyuducuda saxlamaq imkanınız varsa, pasterizə edilmiş süd seçə bilərsiniz. Daha uzun müddət saxlamaq və ehtiyac olduqda istifadə etmək istəyirsinizsə, ultra-pasterizə edilmiş süd daha əlverişlidir.
Əsas məsələ məhsulun növündən asılı olaraq saxlanma qaydalarına əməl etmək, qablaşdırmanın üzərindəki son istifadə tarixini və istehsalçının tövsiyələrini nəzərə almaqdır.