13 ölkədən olan alimlər ənənəvi "kişi" vərdişlərinin iqlimə və ətraf mühitə mənfi təsirini bildiriblər.
Ucnoqta.az bildirir ki, bu barədə Daily Mail məlumat verib.
"Kişilər, Kişilik və (M)Antroposenin Sonundakı Planet" adlı bir araşdırmada alimlər kişilərin davranışlarının və onların sosial rollarının ətraf mühitə və iqlim dəyişikliyinə necə təsir etdiyini təhlil ediblər.
Tədqiqatçılar kişilərin adətən qadınlardan daha böyük karbon izi buraxdığını, əsasən səyahət, nəqliyyat və turizm səbəbindən olduğunu müəyyən ediblər. Kişilər həmçinin iqlim dəyişikliyi ilə daha az maraqlanır və bununla mübarizə aparmaq üçün gündəlik vərdişlərini dəyişdirməyə daha az hazırdırlar.
Bundan əlavə, alimlər iddia edirlər ki, adətən "kişi" fəaliyyətləri həm ətraf mühitə, həm də iqlimə mənfi təsir göstərir. Bunlara balıqçılıq, ovçuluq və ət istehlakı daxildir. "Hazırda bəzi kişi davranışlarının ətraf mühitə və iqlimə açıq mənfi təsirini göstərən xeyli tədqiqat var. Davamlı gələcəklə bağlı əksər müzakirələrdə və siyasətlərdə bu aspektin əsasən nəzərə alınmaması təəccüblüdür", – deyə Haddersfild Universitetinin sosiologiya professoru Ceff Hern bildirib.
Müəlliflər Beynəlxalq Kişilik Araşdırmaları Jurnalında dərc olunmuş tapıntılarını altı əsas kateqoriyaya bölüblər.
1. Kişilərin qadınlardan daha böyük karbon izi var
Tədqiqatçılar kişilərin ümumiyyətlə qadınlardan daha böyük karbon izi və ətraf mühitə daha çox təsir göstərdiyini aşkar ediblər. Onlar bunu əsasən daha çox səyahət, nəqliyyat istifadəsinə, turizmə və ət istehlakına aid edirlər.
Tədqiqatçılar izah ediblər ki, "Kişilər qadınlardan daha çox ət istehlak edir və heyvandarlıq-sənaye kompleksində liderdirlər. Ət istehlakı bir çox mədəniyyətlərdə dominant kişiliyin bir hissəsi olaraq qalır".
2. Kişilər iqlim dəyişikliyi ilə daha az maraqlanırlar
Tədqiqatçılar qeyd ediblər ki, ümumiyyətlə, kişilər iqlim dəyişikliyi ilə daha az maraqlanır və onunla mübarizə aparmaq üçün vərdişlərini dəyişdirməyə daha az hazırdırlar.
Müəlliflər bildiriblər ki, "Kişilər ümumiyyətlə iqlim dəyişikliyi ilə bağlı daha az narahatdırlar, onu azaltmaq üçün gündəlik davranışlarını dəyişdirməyə daha az hazırdırlar və dövlət siyasətində bunu etmək üçün daha az ambisiya nümayiş etdirirlər".
3. Kişilər ətraf mühit siyasətində daha az aktivdirlər
Tədqiqatçılara görə, kişilər ətraf mühit siyasətində də daha az aktivdirlər, bu sahədə daha az ambisiyaya malikdirlər və ətraf mühit ədalətini müdafiə edən siyasi qüvvələri dəstəkləmək ehtimalı daha azdır.
Tədqiqatçılar bildiriblər ki, "Kişiliyin təsirli formaları arasında, xüsusən də ifrat sağçı siyasi elitalar arasında iqlim dəyişikliyinin inkarı tez-tez qadın sifəti ilə birləşdirilir. Kişilər, xüsusən də Avropa-Qərb elitasının varlı ağdərili üzvləri, artan ekoloji xərclərə səbəb olan sənaye kənd təsərrüfatı, avtomobillər və su ehtiyatlarından tutmuş inkişaf etməkdə olan süni intellekt texnologiyalarına qədər hasilat və yüksək təsirli sənaye sahələrində mülkiyyət və liderliyə hakimdirlər".
4. "Kişi" peşələri ətraf mühitə daha çox zərərlidir
Tədqiqatın müəlliflərinə görə, adətən "kişi" peşələri həm ətraf mühitə, həm də iqlimə zərər verməyə meyllidir.
"Kişilər daha çox ağır, kimyəvi, karbon tutumlu sənaye və kənd təsərrüfatı sektorlarının, ekoloji cəhətdən zərərli və hasilat sənayesinin və əlbəttə ki, ətraf mühit üçün öz dağıdıcı nəticələri olan militarizmin mülkiyyətində, idarəçiliyində və nəzarətində iştirak edirlər", – deyə alimlər izah ediblər.
5. Qlobal Şimaldakı elit kişilər ən böyük zərəri gətirirlər
Tədqiqatçılar konkret şəxslərin adını çəkməsələr də, ən dağıdıcı meyllərin Qlobal Şimal ölkələrindəki imtiyazlı kişilərə xas olduğunu vurğulayırlar.
Müəlliflər deyirlər ki, "Dağıdıcı ekoloji və sosial proseslər imtiyazlı Avro-Qərb ölkələrinin, xüsusən də elit ağdərili kişilərin fəaliyyəti ilə əlaqələndirilir və əsasən onlar tərəfindən idarə olunur".
6. Bütün kişilər planetə zərər vermir
Eyni zamanda, tədqiqatçılar vurğulayıblar ki, bu tapıntılar bütün kişilərə aid deyil, çünki bir çoxları iqlim dəyişikliyinə qarşı mübarizədə fəal iştirak edir. Alimlər əlavə ediblər ki, "Bəzi kişilər bu tendensiyaları tərsinə çevirmək üçün təcili və enerjili şəkildə çalışırlar".