Gözlərimizi yumduğumuzda və ya özümüzü qaranlıqda tapdığımızda, gözlərimizin içərisində hələ də bir çox fərqli proseslər baş verir. Əgər ovuclarınızı gözlərinizə möhkəm bassanız, çoxsaylı parlaq nöqtələr, tirelər və ya daha mürəkkəb naxışlar görəcəksiniz. Bunlara fosfenlər deyilir və əksər hallarda zərərsizdir – sağlam görmə qabiliyyəti olan hər kəs onları görür. Lakin bəzən bu illüziyalar ciddi göz xəstəliklərinin əlamətidir və tibbi yardım tələb edir.
Ucnoqta.az xəbər verir ki, alimlər bu fenomen haqqında çoxdan bilirlər və onların səbəbləri haqqında ətraflı məlumat verə bilərlər. Bədənimiz haqqında yeni bir şey öyrənməyə və üfüqlərinizi genişləndirməyə hazırsınızmı?
Fosfenlər nədir?
IFL Science elmi nəşrinin müəllifləri bu yaxınlarda insanların gözləri bağlı olsa belə niyə işığı gördüklərini müzakirə etdilər. Sadə dillə desək, fosfenlər, görmə sahəsində işıq mənbəyi olmadığı zaman belə, insanın gözləri qarşısında görünən işıq illüziyalarıdır. Bəzi insanlar fosfenləri titrəyən nöqtələr və ya parıltılar kimi görürlər, digərləri isə müxtəlif rəngli mürəkkəb naxışlar müşahidə edirlər. Fosfenlər adətən insan gözlərini yumduqda və ya qaranlıq otaqda olduqda meydana gəlir. Onlar həmçinin göz almalarına yumşaq təzyiq tətbiq edildikdə də görünür, lakin bu heç vaxt tövsiyə edilmir.
Gözlərdə fosfenlərə səbəb olan amillər
İnsan qaranlıqda olduqda gözlərdəki parıltıların və naxışların səbəbi çox sadədir. İnsan görmə mütəxəssisi Katrina Şmidə görə, insan gözləri biz onları bağladıqda belə işləməyə davam edir. Gözlərimizin arxasındakı hüceyrələr bağlanmaq əvəzinə, işığı təqlid edən çox zəif daxili siqnallar yaradır.
Bunlar rəng qavrayışı üçün vacib olan fotoreseptor hüceyrələridir. Bu hüceyrələr retinada yerləşir və işığın qavranılmasında əsas rol oynayır. İşıq gözə daxil olduqda, fotoreseptorlar elektrik siqnalları yaratmaqla cavab verir və sonra onlar optik sinir vasitəsilə beyinə ötürülür və qarşımızdakını qavramağa imkan verir. Qaranlıqda və ya gözləri bağlı olanda bu hüceyrələr zəif daxili siqnallar yaradır və fosfenlərə səbəb olur.