Neyrodegenerativ xəstəliklər beynin müəyyən nahiyələrində neyronların tədricən itirilməsi ilə əlaqəli yaşa bağlı xəstəliklər qrupudur. Bunlardan ən çox yayılmışlar Alzheymer xəstəliyi, Parkinson xəstəliyi, amiotrofik lateral skleroz və Huntington xəstəliyidir.
Ucnoqta.az xəbər verir ki, “Frontiers in Nutrition” jurnalında işlənmiş qırmızı ət istehlakının neyrodegenerativ xəstəliklərin inkişaf riskinə təsirindən məqalə dərc olunub.
Müasir tibb bu xəstəliklərin müalicəsi üçün yeni yanaşmalar təklif edir, o cümlədən gen texnologiyası, akvaterapiya, beynin enerji mübadiləsinin bərpası üsulları, nanohissəcik terapiyası və kök hüceyrə terapiyası. Bundan əlavə, pəhriz nümunələri potensial qoruyucu rol göstərmişdir.
İşlənmiş qırmızı ət – donuz əti, mal əti, quzu və digər məməli ətləri – dadına, mövcudluğuna və rahatlığına görə populyar olaraq qalır. Bununla belə, çoxsaylı tədqiqatlar onun istehlakını ürək-damar xəstəlikləri, diabet, piylənmə və xərçəng riskinin artması ilə əlaqələndirdi. İcmalın məqsədi işlənmiş qırmızı ətin neyrodegenerativ proseslərin inkişafına təsiri haqqında məlumatları sistemləşdirmək idi.
Bu xəstəliklərin patogenezi əsasən oksidləşdirici stress, mitoxondrial disfunksiya, neyroiltihab və kalsium balansının pozulması ilə əlaqələndirilir. Oksidləşdirici stress neyronlarda DNT, zülal və lipidləri zədələyən, hüceyrə ölümünə səbəb olan sərbəst radikalların həddindən artıq istehsalı ilə müşayiət olunur. Mitoxondrial disfunksiya radikalların əmələ gəlməsi və çıxarılması arasında balansı pozmaqla, həmçinin enerji mübadiləsini pozaraq bu prosesi daha da ağırlaşdırır.
Neyroiltihab əsas rol oynayır, neyrotoksik zülalların birləşməsini və neyronların zədələnməsini təhrik edir. Həddindən artıq kalsium ionları patoloji beta-amiloid lövhələrinin meydana gəlməsinə və Alzheimer xəstəliyinə xas olan tau proteininin həddindən artıq fosforlaşmasına kömək edir. Əlavə mexanizmlərə zülalların yanlış qatlanması, DNT zədələnməsi, autofagiya, eksitotoksisite və piroptoz və ferroptoz kimi hüceyrə ölüm formaları daxildir.