Doğum ləkələri bir çox insanda rast gəlinir. Onlar bədənin istənilən nahiyəsində yarana və rənginə, formasına, ölçüsünə görə fərqlənə bilər.
Ucnoqta.az xəbər verir ki, bu ləkələrin yaranmasının əsas səbəbləri dəri formalaşarkən baş verən proseslər və bəzi genetik dəyişikliklərlə bağlıdır.
Bir hüceyrədə təsadüfi genetik dəyişiklik
Körpə ana bətnində inkişaf edərkən dəri hüceyrələri bölünür və müxtəlif strukturlara çevrilir. Bəzən inkişafın erkən mərhələsində hüceyrələrdən birində təsadüfi genetik dəyişiklik baş verir. Həmin hüceyrə bölünməyə davam etdikdə, genetik xüsusiyyətləri digər hüceyrələrdən bir qədər fərqli olan kiçik dəri sahəsi yaranır.
Bu proses mozaiklik adlanır. Belə halda bədənin demək olar ki, bütün hüceyrələri normal olur, yalnız kiçik bir nahiyədəki hüceyrələr fərqlənir.
Genetik dəyişiklik mütləq irsi demək deyil. Belə mutasiya çox vaxt valideynlərdən ötürülmür və mayalanmadan sonra yaranır.
Qəhvəyi ləkələr
Dərinin rəngini melanin piqmenti müəyyən edir. Melanositlərin müəyyən nahiyədə çox olması dərinin qəhvəyi, tünd qəhvəyi və ya hətta qara görünməsinə səbəb ola bilər. Bu cür ləkələr anadangəlmə nevus adlanır.
Digər növ isə “kofe südlü” adlandırılan açıq qəhvəyi ləkələrdir. Adətən düz səthli və aydın sərhədli olur.
Qırmızı və çəhrayı ləkələr
Bu ləkələrin yaranmasında piqment deyil, qan damarları rol oynayır. Kiçik damarların genişlənməsi və ya qeyri-adi formalaşması nəticəsində qan dərinin altından daha aydın görünür.
“Somon ləkəsi” yeni doğulanların təxminən 40%-də müşahidə olunur. Ənsədə yerləşdikdə “leylək dişləməsi”, qaşlar arasında olduqda isə “mələk öpüşü” adlandırılır. Uşaq ağlayanda və ya həddindən artıq isinəndə daha qabarıq görünə bilər və adətən ilk illərdə solur.
“Şərab ləkəsi” isə qırmızı, tünd qırmızı və ya bənövşəyi rəngdə olur. Adətən öz-özünə yox olmur və yaş artdıqca tündləşə bilər.
Hemangioma isə qan damarlarının hüceyrələrindən yaranan xoşxassəli törəmədir. Bir çox halda doğuş zamanı görünmür, sonrakı günlərdə və ya həftələrdə meydana çıxır. Əvvəl böyüyə, daha sonra inkişafı dayanaraq kiçilə bilər.
Mavi və ağ ləkələr
Körpələrin bel və ya omba nahiyəsində görünən boz-mavi ləkələr bəzən göyərmə ilə səhv salınır. Əslində bunun səbəbi qan deyil. Piqment hüceyrələrinin bir hissəsi dərinin daha dərin qatlarında qalır və işığın dəridən keçməsi nəticəsində ləkə mavi və ya boz görünür. Belə ləkələr zamanla adətən açılır.
Ağ doğum ləkələrində isə piqment hüceyrələri mövcud olsa da, onlar kifayət qədər melanin istehsal etmir və ya onu ətraf hüceyrələrə lazımi şəkildə ötürmür.
Hamilə qadının qorxması doğum ləkəsinə səbəb olur?
Uzun illər ərzində hamilə qadının nədənsə qorxması, qarnına toxunması və ya müəyyən qidaya güclü istək göstərməsinin uşağın bədənində ləkə yaratdığına inanılıb.
Müasir tibb bu inancları təsdiqləmir. Doğum ləkələrinin yaranması əsasən dəri və qan damarlarının inkişafı, piqment hüceyrələrinin xüsusiyyətləri və bəzi təsadüfi genetik dəyişikliklərlə əlaqələndirilir. Stress, qəhvə və ya şokolad uşağın dərisində doğum ləkəsi “yaratmır”.