Əksəriyyətə tanış olan sarımsaq çoxdan sadəcə ləzzətli bir ədviyyat olmaqdan çıxıb.
Ucnoqta.az xəbər verir ki, bu gün tədqiqatlar onun bədəni müxtəlif xəstəliklərdən qorumaq qabiliyyətini təsdiqlədiyindən, o, elmi maraq mövzusuna çevrilib. Alimlər sarımsağın açıq-aşkar kardioprotektiv, immunomodulyator və iltihab əleyhinə xüsusiyyətlərini müəyyən edirlər, baxmayaraq ki, onu müəyyən dərmanlarla birləşdirərkən ehtiyatlı olmaq lazımdır.
Bitkinin müalicəvi xüsusiyyətləri onun kimyəvi tərkibi ilə izah olunur. Bir diş sarımsaq qırıldıqda, tez bir zamanda digər aktiv maddələrə çevrilən kükürd birləşməsi olan allisin istehsal edir. Bu maddələr sarımsağa xarakterik ətir verir və onun müalicəvi potensialını təmin edir.
Sarımsağın ürəyə və qan damarlarına təsiri ən dərindən öyrənilib. Alimlər sübut ediblər ki, təzə sarımsağın və ya onun ekstraktlarının müntəzəm istehlakı qan təzyiqini aşağı salmağa kömək edir.
2019-cu ildə aparılan meta-analizə görə, hipertoniya xəstələrində sarımsaq əlavələrinin qəbulu ürək-damar ağırlaşmaları riskini demək olar ki, üçdə bir azaldır.
Bu, sarımsağın tərkibindəki maddələrin damar divarlarının elastikliyini artırması, relaksasiyanı təşviq edən hidrogen sulfid və azot oksidinin sintezini aktivləşdirməsi və eyni zamanda arteriya daralmasına səbəb olan bir hormon olan angiotenzin II istehsalını azaltması ilə əlaqədardır.
Sarımsağın xolesterol səviyyəsinə də faydalı təsir göstərdiyi göstərilmişdir. Orta dərəcədə yüksək aşağı sıxlıqlı lipoprotein səviyyələri olan xəstələrdə iki aylıq sarımsaq istehlakı "pis" xolesterol səviyyəsini təxminən 10% azalda bilər.
Bu, sarımsaq birləşmələrinin xolesterol sintezindən məsul olan qaraciyər fermentlərini basdırmaq və aterosklerotik lövhələrin əmələ gəlməsinə səbəb olan lipid oksidləşməsinin qarşısını almaq qabiliyyəti ilə izah olunur.
Sarımsağın immunomodulyator təsirləri də fəal şəkildə öyrənilir. Tədqiqatlar göstərir ki, sarımsaq ekstraktı antimikrob xüsusiyyətləri nümayiş etdirir və bədənin bakteriya, virus və göbələk infeksiyaları ilə mübarizə aparmasına kömək edir.
Mütəmadi olaraq sarımsaq əlavələri qəbul edən insanlar daha yüngül soyuqdəymə və daha sürətli sağalma müddətləri barədə məlumat veriblər. Alimlər bunu sarımsağın bioloji aktiv komponentlərinin makrofaqları, limfositləri və təbii qatil hüceyrələri – immun müdafiəsindən məsul olan hüceyrələri aktivləşdirməsi ilə əlaqələndirirlər.
Yeni tədqiqat sahələri arasında sarımsağın potensial şiş əleyhinə aktivliyinə xüsusi diqqət yetirilir. Eksperimental məlumatlar göstərir ki, onun birləşmələri xərçəng hüceyrələrinin böyüməsini yavaşlada, şişi qidalandıran qan damarlarının əmələ gəlməsinin qarşısını ala və bədxassəli hüceyrələrin ölümünə səbəb ola bilər.
Xüsusilə ümidverici nəticələr sarımsağın həzm sistemi, ağciyər və sidik yollarının xərçənginə təsirinin tədqiqatlarında əldə edilmişdir, baxmayaraq ki, bu məlumatların əksəriyyəti hələ də laboratoriya təcrübələrinə əsaslanır.
Sarımsaq həmçinin neyroprotektiv xüsusiyyətlərə malikdir: antioksidanları sayəsində Alzheymer xəstəliyi və digər neyrodegenerativ xəstəliklər riskini azalda bilər. Onun iltihab əleyhinə təsiri onu xroniki oynaq xəstəlikləri və osteoartrit üçün faydalı edir.
Lakin sarımsaq ehtiyatla istehlak edilməlidir. Dəqiq doza müəyyən edilməsə də, əksər tədqiqatlar gündə 1-2 dişin sağlamlıq üçün optimal olduğunu göstərir. Bütöv sarımsaq əlavələrdən daha üstündür, çünki tərkibində konsentrat formalarda tapılmayan lif, vitaminlər və fitonutrientlər var.
Potensial yan təsirlər də nəzərə alınmalıdır: həddindən artıq istehlak kükürd tərkibli qaz allil metil sulfidin sərbəst buraxılması səbəbindən şişkinliyə, ürəkbulanmaya və pis qoxuya səbəb ola bilər. Mədə və ya bağırsaq xəstəlikləri olan insanlar, eləcə də hamilə qadınlar xüsusilə ehtiyatlı olmalıdırlar.
Bundan əlavə, sarımsaq antikoaqulyant və antihipertenziv dərmanlar kimi müəyyən dərmanların təsirini artıraraq qanaxma və həddindən artıq aşağı təzyiq riskini artıra bilər. Buna görə də, sarımsağı terapevtik dozalarda qəbul etməzdən əvvəl həkimə müraciət etmək məsləhətdir.
Bu xəbərdarlıqlara baxmayaraq, çoxsaylı tədqiqatlar təsdiqləyir ki, sarımsaq orta miqdarda istehlak edildikdə ürək sağlamlığını, immuniteti və ümumi sağlamlığı dəstəkləmək üçün ən əlçatan və təsirli təbii vasitələrdən biri olaraq qalır.