Gecə yarısından sonra insanın emosiyalara, risklərə və mükafata münasibəti dəyişə bilər. Alimlər uzun müddət oyaq qalmağın insanın düşüncələrinə və qərarlarına təsir göstərə biləcəyini bildirirlər.
Ucnoqta.az xəbər verir ki, araşdırmaçılar bunu “gecə yarısından sonra beyin” hipotezi ilə izah edirlər. Araşdırma “Frontiers in Network Physiology” jurnalında dərc olunub.
Gecə yarısından sonra beyində nə baş verir?
İnsan beyninin fəaliyyəti gün ərzində oyaqlıq, diqqət, ünsiyyət və qərarverməyə uyğunlaşır. Gecə isə orqanizm təbii olaraq yuxu rejiminə keçməyə hazırlaşır.
Bu vaxt uzun müddət oyaq qalmaq sirkadiyalı ritmin zəifləməsi ilə yanaşı, gün ərzində toplanmış yorğunluğun da təsirini artırır. Nəticədə davranışa nəzarət və qərarların uzunmüddətli nəticələrini qiymətləndirmək çətinləşə bilər.
Gecə niyə mənfi düşüncələr artır?
Tədqiqatçılar gecə saatlarında beynin müsbət və mənfi məlumatları emal etmə formasında dəyişikliklərin ola biləcəyini qeyd edirlər.
Bioloji gecə zamanı müsbət emosiyalar zəifləyə, mənfi emosiyalar isə daha güclü qəbul edilə bilər. Buna görə də gündüz adi görünən bir problem gecə daha ciddi və ağır təsir bağışlaya bilər.
İnsan xoşagəlməz fikirlər üzərində daha uzun müddət düşünə, narahatlıq keçirə və vəziyyəti olduğundan daha mənfi qiymətləndirə bilər.
Gecə impulsiv qərarlar niyə artır?
Uzun müddət yuxusuz qalmaq beynin mükafat sisteminə də təsir göstərə bilər. Belə vəziyyətdə insan xoş nəticəyə daha çox diqqət yetirə, mümkün mənfi nəticələri isə daha az nəzərə ala bilər.
Bu isə impulsiv davranışlara meyli artıra bilər. Məsələn, insan gecə saatlarında sağlam olmayan qida yemək, siqaret çəkmək və ya gündüz şüurlu şəkildə uzaq durduğu başqa bir davranışa yönəlmək istəyini daha çətin idarə edə bilər.
Uzun müddət oyaq qalmaq planlaşdırma, riskləri qiymətləndirmə və impulsların idarə olunmasında mühüm rol oynayan prefrontal korteksin fəaliyyətinə də mənfi təsir göstərə bilər. Bunun nəticəsində diqqət, işçi yaddaş və düzgün qərarvermə qabiliyyəti zəifləyə bilər.
Vacib qərarları gecəyə saxlamaq niyə yaxşı fikir olmaya bilər?
Alimlərin fikrincə, gecə saatlarında insan beyni eyni vaxtda sirkadiyalı dəyişikliklərin, yorğunluğun və emosional nəzarətin zəifləməsinin təsiri altında qala bilər.
Bu səbəbdən gecə yaranan bəzi problemlər səhər olduğundan daha ağır görünə bilər. Lakin bu, gecə düşünülən hər bir fikrin yanlış olduğu anlamına gəlmir.
Tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, gecə oyaq qalmağın emosiyalara və davranışa təsiri barədə yekun nəticələr üçün əlavə araşdırmalara ehtiyac var. Xüsusilə bioloji saatın təsirini yuxusuzluğun təsirindən ayırmaq üçün daha geniş tədqiqatlar aparılmalıdır.