Cütləşmə zamanı erkəklər dişilərə böyük dozada toksinlər ötürürlər ki, bu da onların ömrünü və çoxalma qabiliyyətini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır.
Avstraliyanın Macquarie Universitetinin tədqiqatçıları Denge qızdırması və Zika kimi təhlükəli xəstəliklər daşıyan ağcaqanadlarla mübarizə üçün innovativ üsul təqdim ediblər.
Ucnoqta.az xəbər verir ki, Nature Communications jurnalında dərc edilən bir araşdırmaya görə, zəhərli erkək texnikası (TMT) cütləşmə zamanı dişilərə öldürücü toksin dozası vermək üçün erkək ağcaqanadların genetik modifikasiyasını nəzərdə tutur.
Erkək ağcaqanadlar hörümçəklərdən və dəniz anemonlarından alınan zəhərlər istehsal etmək üçün dəyişdirilir. Cütləşmə zamanı dişilərə keçən bu toksinlər onların ömrünü qısaldır və bununla da onların insanları dişləmə və xəstəlik yayma qabiliyyətini azaldır.
İnsektisidlər və ya steril həşərat texnikası (SIT) kimi ənənəvi üsullardan fərqli olaraq, TMT faydalı həşəratlara zərər vermədən daha sürətli və daha məqsədyönlü işləyir.
"Bu, pestisidlər qədər tez işləyən, lakin ekosistemə zərər vermədən işləyən ilk biotexnologiyadır" – aparıcı müəllif Sam Bic deyir.
Laboratoriya təcrübələri: Meyvə milçəkləri ilə aparılan sınaqlarda dəyişdirilmiş erkəklərlə cütləşən dişilər normal ömürlərinin 37%-64%-ni itiriblər.
Kompüter modelləşdirməsi: Modellər göstərir ki, TMT-dən istifadə Aedes aegypti-nin (Denq və Zika viruslarının əsas vektoru) insanları dişləmə qabiliyyətini 40-60% azalda bilər ki, bu da bir çox mövcud metodlardan əhəmiyyətli dərəcədə daha effektivdir.
TMT yalnız xəstəlik daşıyan dişilərə təsir edir və digər növlərə zərər vermir. Zəhərlər yalnız onurğasızlara təsir göstərir və faydalı həşəratlar və ya məməlilər, o cümlədən insanlar tərəfindən qəbul edildikdə aşağı toksikliyə malikdir.
TMT kimyəvi maddələrə qarşı artan ağcaqanad müqaviməti probleminə cavab ola bilər.
Tədqiqatçılar etiraf edirlər ki, texnologiyanı təbiətə tətbiq etməzdən əvvəl ağcaqanadlar üzərində təhlükəsizlik və effektivlik testləri də daxil olmaqla ciddi sınaqlardan keçmək lazımdır.