Dünyanın müxtəlif şəhərlərində küçələrdən, metro stansiyalarından, skamyalardan və kanalizasiya sistemlərindən götürülən nümunələrdə elmə əvvəllər məlum olmayan minlərlə virus aşkarlanıb.
Ucnoqta.az xəbər verir ki, araşdırmanın nəticələri “Nature Communications” jurnalında dərc olunub.
Alimlər müxtəlif şəhərlərdən toplanmış nümunələrdə RNT istehsal edən orqanizmlərin genetik materialını araşdırıblar. Tədqiqat zamanı 100 milyarddan çox genetik fraqment analiz edilib və təxminən 55 min RNT virusu müəyyənləşdirilib. Onların yalnız 23 faizi elmə əvvəlcədən məlum olub.
Tədqiqatçıların fikrincə, aşkarlanan virusların böyük əksəriyyətinin insanlara yoluxması və xəstəlik törətməsi ilə bağlı heç bir sübut yoxdur. Sahibləri müəyyən edilə bilən virusların çoxunun bitkilər, göbələklər və bakteriyalarla əlaqəli olduğu müəyyənləşdirilib.
Virusların yayılması da əraziyə görə fərqlənib. Torpaq və su hövzələri ən zəngin virus müxtəlifliyinə malik olub. Şəhər kanalizasiyalarında müxtəlif mikroorqanizmlərin böyük qarışığı aşkarlanıb. Küçələr, banklar və dayanacaqlar kimi süni mühitlərdə isə virus müxtəlifliyi daha məhdud olub.
Araşdırmanın ən maraqlı nəticələrindən biri yeni virusların təxminən yarısının bakteriofaq, yəni yalnız bakteriyaları yoluxduran viruslar olmasıdır. Alimlər həmçinin xəstəxana infeksiyalarına səbəb olan və antibiotiklərə yüksək davamlılığı ilə tanınan ESKAPE qrupuna daxil olan bakteriyalarla əlaqəli 166 yeni RNT virusu müəyyən ediblər.
Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, bu bakteriofaqlar gələcəkdə antibiotiklərə davamlı bakteriyalara qarşı yeni nəsil müalicə vasitələrinin hazırlanmasında istifadə oluna bilər.
Alimlər şəhərlərdə virusların yayılmasının ətraflı xəritəsinin hazırlanmasını ictimai səhiyyə baxımından da vacib hesab edirlər. Kanalizasiya sularının monitorinqi artıq poliomielit və koronavirus kimi infeksiyaların yayılmasını erkən aşkar etmək üçün istifadə olunur.
Bu məqsədlə tədqiqatçılar şəhərlərdə dövr edən RNT viruslarının qlobal kataloqunu – UPVAtlası yaradırlar. Onların fikrincə, şəhərlərdə normal vaxtda hansı virusların mövcud olduğunu bilmədən təhlükəli patogenlərin ortaya çıxmasını vaxtında müəyyənləşdirmək çətindir.