Balıq yağında olan omeqa-3 yağ turşularından biri müəyyən hallarda beynin zədədən sonra bərpa prosesinə mane ola bilər. Alimlər xüsusilə eikosapentaen turşusunun (EPA) təkrarlanan yüngül baş-beyin travmalarından sonra qan damarlarının bərpasına təsir göstərə biləcəyini müəyyən ediblər.
Ucnoqta.az xəbər verir ki, bu barədə ScienceAlert və Medical University of South Carolina tədqiqatçılarına istinadən məlumat yayıb.
Araşdırmada alimlər omeqa-3-ün bütün formalarının eyni təsir göstərmədiyini vurğulayırlar. Tədqiqatın diqqət mərkəzində EPA olub.
Beynin bərpasına necə təsir edir?
Siçanlar üzərində aparılan təcrübələrdə uzunmüddətli balıq yağı istifadəsi və yüksək EPA səviyyələri baş-beyin travmasından sonra bərpa prosesinin zəifləməsi ilə əlaqələndirilib. Heyvanlarda məkan yaddaşı və öyrənmə ilə bağlı göstəricilər də daha zəif olub.
Alimlərin fikrincə, EPA bəzi şəraitlərdə beyindəki qan damarlarının bərpasını və damarların sabitliyini təmin edən mexanizmlərə mənfi təsir göstərə bilər. İnsan beyin damarlarının hüceyrələri üzərində aparılan laboratoriya təcrübələrində də EPA-nın bərpa qabiliyyətini azaltdığı müşahidə edilib.
Tədqiqatçılar həmçinin təkrarlanan baş zədələri ilə əlaqəli xroniki travmatik ensefalopatiyası (CTE) olan insanların ölümündən sonra götürülmüş beyin toxumalarını araşdırıblar. Burada da yağ turşularının mübadiləsi və beyin damarları ilə bağlı dəyişikliklər aşkarlanıb. Lakin alimlər bu məlumatların EPA-nın CTE-yə səbəb olduğunu sübut etmədiyini xüsusi vurğulayırlar.
Omeqa-3 zərərlidir?
Tədqiqat müəllifləri nəticələrin balıq yağı və ya omeqa-3 əlavələrinin ümumilikdə zərərli olduğu kimi qəbul edilməməli olduğunu bildirirlər. Araşdırma əsasən təkrarlanan yüngül baş-beyin travmaları kimi konkret vəziyyətə yönəlib və nəticələrin insanlarda klinik təsirini müəyyənləşdirmək üçün əlavə araşdırmalara ehtiyac var.
Alimlərin fikrincə, omeqa-3-ün təsiri qəbul edilən yağ turşusunun növündən, miqdarından və insanın sağlamlıq vəziyyətindən asılı olaraq dəyişə bilər. Buna görə də əlavələrin beyin sağlamlığı üçün universal faydalı vasitə kimi qəbul edilməsi düzgün deyil.
Tədqiqatçılar gələcəkdə EPA və digər yağ turşularının müxtəlif hüceyrələrə təsirini daha ətraflı araşdırmağı planlaşdırırlar. Məqalə Cell Reports jurnalında dərc olunub.