Azərbaycan Qiymətləndiricilər Cəmiyyətinin (AQC) İdarə Heyətinin sədr müavini, iqtisad üzrə fəlsəfə doktoru, dosent İbrahim Quliyev ilə müsahibə
– İbrahim müəllim, Azərbaycan Qiymətləndiricilər Cəmiyyətinin son illərdəki elmi-metodoloji fəaliyyəti diqqətəlayiq dərəcədə artıb. Bu strateji xəttin arxasında hansı zərurət dayanır?
– Bilirsiniz, inkişaf etmiş ölkələrin təcrübəsi aydın göstərir ki, elmi-metodoloji təməli olmayan bir sahənin davamlılığından və nüfuzundan söz açmaq mümkün deyil. AQC olaraq biz sadəcə gündəlik qiymətləndirmə fəaliyyəti ilə kifayətlənmirik, bu sənətin nəzəri və metodoloji sütunlarını inşa edirik.
Açıq etiraf etmək lazımdır ki, Azərbaycanda qiymətləndirmə sahəsinin vahid elmi konsepsiyasını formalaşdıran, beynəlxalq standartları milli qanunvericiliklə inteqrasiya edən və bu yükü illərdir ardıcıl şəkildə çəkən əsas və aparıcı qüvvə məhz AQC-dir. Bizim üçün elmi-metodoloji fəaliyyət hər hansı bir istiqamət deyil, Cəmiyyətin bütün missiyasının özəyidir.
– Son illərdə AQC xüsusilə hansı mühüm layihələrlə yaddan qaldı? Cəmiyyətin fəaliyyətində hansı yeniliklər baş verib?
– Son dövrlər AQC üçün keyfiyyətcə yeni bir mərhələdir. Biz institusional inkişafa böyük təkan vermişik. Təşkilati strukturun təkmilləşdirilməsi, beynəlxalq əlaqələrin genişləndirilməsi, xüsusilə Türk Dövlətləri Qiymətləndiricilər Birlikləri Şurası (CAATS) çərçivəsində regional liderliyimizin möhkəmləndirilməsi istiqamətində tarixi addımlar atmışıq.
Eyni zamanda, gənc kadrların sektora gətirilməsi, peşəkar etik kodeksin tətbiqi və qiymətləndirmə fəaliyyətinin rəqəmsallaşdırılması ilə bağlı fundamental işlər görmüşük. Bu gün AQC təkcə daxili bazara deyil, beynəlxalq müstəviyə sözünü deyən, institusional baxımdan tam formalaşmış unikal bir platformadır.
– AQC-nin təsis etdiyi “Qiymətləndirmə” elmi-praktik jurnalı da bu yeniliklərdən biridir. Jurnal hansı boşluğu doldurur?
– Təəssüf ki, uzun illər ölkəmizdə qiymətləndirmə üzrə elmi tədqiqatları bir araya gətirən sistemli platforma yox idi. AQC bu tarixi boşluğu növbəti dəfə öz üzərinə götürərək “Qiymətləndirmə” jurnalını təsis etdi.
Bu jurnal sadəcə bir nəşr deyil; qiymətləndiricilərin, bankirlərin, məhkəmə ekspertlərinin və iqtisadçıların vahid elmi masasıdır. Burada həm milli, həm də xarici mütəxəssislərin araşdırmaları yer alır. AQC bu adımı ilə ölkədə qiymətləndirmə üzrə milli elmi məktəbin əsasını qoymuş oldu.
– Dövlət İmtahan Mərkəzi tərəfindən keçirilən imtahanların proqram və suallarının hazırlanmasında AQC-nin rolu nə dərəcədə vacibdir?
– Bu prosesdə AQC-nin iştirakı sadəcə formal xarakter daşımır, məzmunu və keyfiyyət standartlarını doğrudan da biz müəyyən edirik. Çünki sahənin dərinliklərinə, praktiki incəliklərinə və Beynəlxalq Qiymətləndirmə Standartlarına (IVS) ən hakim qurum Cəmiyyətimizdir.
Suallar namizədlərin sırf hafizəsini deyil, analitik təfəkkürünü və etik prinsiplərə riayət etmə bacarığını ölçür. Biz bazara yüksək ixtisaslı kadrların daxil olmasında əsas filtr rolunu oynayırıq və bu standarta xələl gəlməsinə yol verə bilmərik.
– AQC tərəfindən təşkil edilən hazırlıq kurslarını digərlərindən fərqləndirən əsas üstünlük nədir?
– Bizim fərqimiz nəticəyönümlü və sistemli yanaşmamızdadır. İmtahana hazırlıq kursları çox ola bilər, lakin həqiqi peşəkar qiymətləndirici formalaşdıran mühit məhz AQC-dədir.
Proqramlarımız sadəcə nəzəriyyədən ibarət deyil. İştirakçılar daşınmaz əmlak, biznes, avadanlıqlar və investisiya layihələrinin реаl hesabatları üzərində işləyirlər. Təlimləri sahənin ən təcrübəli ekspertləri keçir. Ən başlıcası isə, AQC öz məzunlarını kursdan sonra da tək qoymur, onlara daimi elmi-metodoloji dəstək göstərir.
– Gələcək hədəflər barədə nə deyə bilərsiniz? AQC sektora hansı yenilikləri gətirməyi planlaşdırır?
– Biz strateji olaraq sahənin gələcəyini dizayn edirik. Əsas hədəfimiz rəqəmsal qiymətləndirmə metodologiyalarının, süni intellekt alətlərinin və avtomatlaşdırılmış kütləvi qiymətləndirmə modellərinin sektora inteqrasiyasıdır.
Müasir qiymətləndirici yalnız hesabat yazan deyil, böyük verilənləri (Big Data) təhlil edən risk analitiki olmalıdır. Bu dönüşümü ölkədə həyata keçirə biləcək elmi və kadramalpotensiala malik yeganə mərkəz AQC-dir və biz bu missiyanı qətiyyətlə davam etdirəcəyik.
– Son olaraq, bu sahəyə yeni qədəm qoyacaq gənclərə nə tövsiyə edərdiniz?
– Qiymətləndirmə çoxşaxəli və məsuliyyətli sənətdir. Gənclərə tövsiyəm odur ki, davamlı öyrənməyə açıq olsunlar, analitik düşüncəni inkişaf etdirsinlər və peşə etikasını hər şeydən uca tutsunlar. Peşəkar inkişaf üçün isə doğru unvanı — bu sahənin təcrübə və bilik mərkəzi olan Azərbaycan Qiymətləndiricilər Cəmiyyətini seçsinlər. Unutmaq olmaz ki, güclü elmi-metodoloji baza üzərində qurduğumuz bu sistem ölkə iqtisadiyyatının və investisiya mühitinin etibarlılığının təməl zəmanətidir.