Qara gözlü insanlar həqiqətən qaranlıqda daha yaxşı görürlərmi və göz əzələlərini məşq etməklə görmə kəskinliyini artırmaq olarmı?
Ucnoqta.az xəbər verir ki, oftalmoloq cərrah Vladimir Melnik ətrafımızdakı dünyanı necə gördüyümüzü və niyə görmə kəskinliyini itirdiyimizi və ya qaranlıqda daha pis görməyi izah edir.
Mif 1: Yaşla gözlər kiçilir
Bədənin aktiv şəkildə inkişaf etdiyi uşaqlıq dövründə göz alma böyüyür. Yetkinlik dövründən sonra onun ölçüsü sabitləşir və demək olar ki, dəyişməz qalır.
Bununla belə, gözün digər strukturları yaşla dəyişir:
lens tədricən elastikliyini itirir, yaxın obyektlərə diqqət yetirməyi çətinləşdirir – presbiopiya və ya yaşa bağlı uzaqgörənlik inkişaf edir;
piqment yığılması və toxuma şəffaflığının dəyişməsi səbəbindən buynuz qişa bulanıqlaşa bilər;
İşığın və təsvirlərin qəbulundan məsul olan tor qişa (gözün həssas təbəqəsi) tədricən dəyişir. Xüsusilə, mərkəzi görmədən məsul olan hüceyrələr köhnəlir.
Bu, görmənin bulanıqlaşmasına və gözlərin işığa daha az reaksiya göstərməsinə səbəb ola bilər.
Mif 2: Qara gözlü insanlar qaranlıqda daha yaxşı görürlər
Göz rəngi – qəhvəyi, yaşıl və ya mavi – qaranlıqda görmə qabiliyyətimizə təsir göstərmir.
Aşağı işıqda gördüyümüz torlu qişadakı işığa həssas hüceyrələr olan çubuq hüceyrələrinin sayı və həssaslığından asılıdır.
Yalnız nəzərə çarpan fərq fotofobidir. Mavi və ya boz kimi açıq rəngli gözləri olan insanlar günəşdə və ya sərt işıqlandırma altında yüngül narahatlıq hiss edə bilərlər. Bu, işıqdan qoruyan daha az miqdarda piqmentlə bağlıdır.
Mif 3: Yerkökü görmə kəskinliyini artırır
Yerkökü orqanizmdə A vitamininə çevrilən beta-karotinlə zəngindir. Bu, həqiqətən, retinanın normal işləməsi, xüsusən də zəif işıqda görmə üçün vacibdir.
Bir insanda A vitamini çatışmazlığı varsa, qaranlıqda görmə qabiliyyəti pisləşə bilər – bu halda yerkökü və ya A vitamininin digər mənbələri (qaraciyər, yumurta, ispanaq) həqiqətən kömək edə bilər.
Bununla belə, görmə kəskinliyi katarakt, qlaukoma, diabetik retinopatiya və ya yaşa bağlı makula degenerasiyası kimi digər səbəblərə görə də azala bilər. Belə hallarda tibbi müalicə tələb olunur: reçeteli eynək, kontakt linzalar, xüsusi göz damcıları, lazer terapiyası, inyeksiya prosedurları, linzaların dəyişdirilməsi əməliyyatı və s.
Mif 4: İnsan gözü kamera kimi işləyir
İlk baxışdan göz kamera kimi görünür: “linza” (buynuz qişa və kristal lens) və işığı qəbul edən “sensor” (torlu qişa) var. Ancaq reallıqda bu, daha mürəkkəbdir.
Gözlərimiz daim hərəkət edir, fərqinə varmadan. Biz dünyanı tək, aydın bir fotoşəkil kimi görmürük – beyin görüntünü gözlərin müxtəlif anlarda "tutduğu" ayrı-ayrı fraqmentlərdən toplayır.
Bundan əlavə, hər bir gözün bir kor nöqtəsi var – işığa həssas hüceyrələr olmayan bir sahə. Buna görə də, beyin ətrafdakı görüntüyə əsaslanaraq, sadəcə olaraq, görmədiyini "doldurur". Yəni gözümüzlə deyil, beynimizlə görürük.
Mif 5: Görmə qabiliyyətini göz əzələlərini məşq etməklə bərpa etmək olar
Göz hərəkətinə cavabdeh olan əzələlər, xüsusən də çəpgözlük kimi koordinasiya problemləri varsa, həqiqətən də öyrədilə bilər.
Bu vəziyyətdə məşqlər və aparat terapiyası göz hərəkətlərini əlaqələndirməyə və gərginliyi azaltmağa kömək edir.
Göz məşqləri də yorğunluğu aradan qaldırır, qan dövranını yaxşılaşdırır və uzun müddət kompüter işindən sonra gərginliyi azaldır.
Ancaq görmə kəskinliyinə gəldikdə – nə qədər aydın görürük – bu, əzələlərdən deyil, buynuz qişadan, lensdən və tor qişadan asılıdır. Əgər bu strukturlar, məsələn, yaxındangörmə, uzaqgörənlik və ya katarakta səbəbindən pozularsa, heç bir göz məşqləri kömək etməyəcək.