İnsanlar tez-tez ildırım fırtınalarını inanılmaz dərəcədə gözəl və valehedici təbiət hadisəsi kimi qəbul edirlər. Lakin, onların son dərəcə təhlükəli olduğunu az adam bilir. Rəsmi statistikaya görə, ildırım hər il dünyada təxminən 24.000 insanı öldürür və 240.000-dən çox insan yaralanır.
Ucnoqta.az xəbər verir ki, bildiyimiz kimi, ildırım bir insanı vurmasa da, onun yaxınlığında düşsə belə, onu öldürə bilər. Bəs ildırım insan üzərkən gölə və ya çaya dəysə nə baş verir? Hər şey şəraitdən və vəziyyətdən asılı olduğundan qəti cavab mümkün deyil.
İldırım fırtınası suda olan bir insana nə baş verir?
İldırım fırtınası zamanı yerə inanılmaz enerji yükləri buraxılır. İldırım gərginliyi on milyonlarla milyard volta qədər dəyişir və cərəyan orta hesabla 30 kA-dır, lakin 200 kA-ya çata bilər. Buna görə də, ildırım yerə yaxın düşəndə belə insanların tez-tez ölməsi təəccüblü deyil.
Bu halda, suyun daha yüksək elektrik keçiriciliyinə malik olduğu məlum olduğundan, suyun olması mümkün deyil. Nəticə etibarilə, ildırım su hövzəsinə dəyəndə cərəyan bütün istiqamətlərə yayılır və insanın bədənindən keçə bilər. Bu, tənəffüs iflicinə, ürək dayanmasına, əzələ spazmlarına və s. səbəb olur. Sadə dillə desək, yaxınlıqda vurulan üzgüçünün sağ qalma şansı olduqca azdır.
Bundan əlavə, ildırım su hövzəsinə dəyərsə, hətta sahildəki bir insan belə xəsarət ala bilər. Buna görə də, ildırım zamanı sahildən mümkün qədər uzaq durmaq lazımdır. Mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, vurma radiusu 100 metrə çata bilər. Bu səbəbdən su hövzəsinin yaxınlığında çadır qurmaq belə tövsiyə edilmir.
Hansı hallarda insan suda ildırım vurmasından sağ çıxa bilər?
Yuxarıda deyilənlərin hamısından sual yaranır: ildırım uzaq bir su hövzəsinə, məsələn, çaya dəysə, nə baş verir? Onlar həqiqətən xəsarət alacaqlarmı? Əslində, yox – suda ildırım vurma radiusu da təxminən 100 metrdir. Buna görə də, ildırım suya uzaq məsafədən dəysə, insan bunu hiss etməyəcək.
Əgər ildırım çaxması ilə ildırım çaxması arasında 30 saniyədən az vaxt keçərsə, yaxınlıqda ildırım çaxır və ciddi təhlükə yaradır.
Amma bu, ildırım çaxması uzaqdadırsa, suda qala biləcəyiniz anlamına gəlmir. Çox tez bir zamanda çox yaxın hərəkət edə bilər. Üstəlik, ildırım çaxmasının hərəkəti mütləq küləyin istiqamətinə uyğun gəlmir. Bundan əlavə, son ildırım çaxmasından sonra 30 dəqiqə suya girmək tövsiyə edilmir, çünki bu təkrarlana bilər.
Balıqlar ildırım çaxmasından sonra suda ölürlərmi?
Qanunsuz balıq ovu üsullarından biri elektrik cərəyanı buraxan elektrobalıq çubuqlarından istifadə etməkdir. Təxmin etdiyiniz kimi, ildırım çaxması daha güclüdür. Bu o deməkdirmi ki, balıqlar ildırım çaxmasından sonra suyun səthinə çıxacaq? Çox güman ki, bu, balıqların ildırım çaxmasından qorunduğu üçün deyil.
Sirr ondadır ki, ildırım çaxdıqda cərəyan suyun səthi boyunca hərəkət edir, dərinliklərə nüfuz etmir. İldırım avtomobilə və ya təyyarəyə dəyəndə də oxşar təsir yaranır – cərəyan səth boyunca axır, lakin zərbə nöqtəsindən keçmir. Bu effekt, içindəkiləri elektrik cərəyanından qoruyan Faraday qəfəslərinin əsasını təşkil edir. Üstəlik, bu effekt bəzən ildırım insana dəyəndə belə müşahidə olunur. Bu effekt sayəsində insan ildırım vurduqdan sonra sağ qalır, lakin dərilərində Lixtenberq fiqurları adlanan yanıqlar əmələ gəlir.