Dünyada az adam zaman səyahətinə ciddi şəkildə inanır. Buna qarşı ən məşhur arqumentlərdən biri "baba paradoksu"dur: əgər bir insan zamana geri səyahət edib nənəsi ilə görüşməzdən əvvəl babasını öldürərsə, özü də doğula bilməz. Amma o, mövcuddur. Məntiqi olaraq, zaman səyahəti qeyri-mümkün görünür.
Ucnoqta.az xəbər verir ki, avstraliyalı fiziklər fərqli bir yanaşma təklif edirlər. "Classical and Quantum Gravity" jurnalında dərc olunmuş bir araşdırma, zaman səyahətinin məntiqi ziddiyyətlər olmadan mövcud ola biləcəyini iddia edir.
Kvinslend Universitetindən Germain Tobar və Fabio Kostanın məqaləsi "Qapalı Zaman Əyriləri və Seçim Azadlığı ilə Geriyə Qaytarıla Bilən Dinamika" adlanır. Burada qapalı zamana bənzər əyrilər - yalnız koordinatlarda deyil, həm də zaman daxilində başlanğıc nöqtəsinə qayıdan fəza-zaman trayektoriyaları müzakirə olunur. Belə döngələr ideyası ilk dəfə Eynşteynin ümumi nisbilik tənliklərinin təhlilində müzakirə olunub.
Avstraliyalılar bu paradoksların ətrafında bir yol tapdıqlarını iddia edirlər. Onların modelində Kainat "çeviklik" nümayiş etdirir: hadisələr səbəb-nəticə əlaqələrini qorumaq üçün özlərini tənzimləyirlər. Əgər bir zaman səyahətçisi keçmişi dəyişdirməyə cəhd edərsə, fizika qanunları hadisələri elə tənzimləyir ki, hər şey "tarazlıqda olsun".
Alimlər hipotetik bir nümunə təqdim edirlər. Tutaq ki, kimsə keçmişə qayıtmaq və "sıfır xəstə"nin yoluxmasının qarşısını almağa çalışaraq COVID-19 pandemiyasının qarşısını almaq qərarına gəlir. Klassik mənada bir ziddiyyət yaranır: pandemiya baş vermirsə, niyə keçmişə qayıtmalı? Tobar izah edir ki, hadisələr zaman səyahətçisinin hərəkətləri ətrafında yenidən təşkil olunacaq. Onlar bir insanın yoluxmasının qarşısını ala bilər, amma özləri yoluxacaq və ya başqa biri "sıfır xəstə" olacaq. Beləliklə, əsas hadisələr qorunacaq və ziddiyyətlər yaranmayacaq.
Zaman səyahətçisinin hərəkət azadlığı qalır, lakin onun nəticələri həmişə mövcud tarixə uyğun olacaq. Hər hansı bir müdaxilə qlobal hadisələrin gedişatını dəyişdirmir - pandemiya, müharibə və ya digər böyük hadisə yenə də baş verəcək, baxmayaraq ki, detallar dəyişə bilər.
Tədqiqatın müəllifləri bu mexanizmi "kəpənək effekti" ilə deyil, Uilyam Ceykobsun "Meymunun pəncəsi" qısa hekayəsindən bir görüntü ilə müqayisə edirlər. Burada sehrli bir artefakt arzuları yerinə yetirir, lakin nəticələr çox vaxt gözlənilməz olur və gözləntilərdən fərqlənir.
Bundan əlavə, nəzəriyyə kvant təcrübələri ilə uyğundur, burada hissəciklər ziddiyyət yaratmadan keçmiş özləri ilə qarşılıqlı təsir göstərir.
Tədqiqatçıların fikrincə, zaman səyahəti nəzəri olaraq mümkündür. Lakin bu, Hollivud filmlərinə bənzəməyəcək: keçmiş kainatın qanunlarına tabe olur və müdaxilələr qlobal tarixi səyyahın istədiyi kimi dəyişdirmir. Kainat hər hansı bir insandan daha ağıllı və daha "inadkar" olur.