Günəş sistemimizə çox bənzəyən bir ulduz sistemindəki Yer ölçüsündə bir planetin atmosferi ola bilər.
Ucnoqta.az “Forbes”ə istinadən xəbər verir ki, bunu Ceyms Uebb Kosmik Teleskopundan istifadə etməklə aparılmış yeni araşdırmalar sübut edir.
Konkret olaraq, 2017-ci ildə NASA sərin ulduz Trappist 1-in ulduzunun orbitində Yerə bənzər potensial olaraq yeddi qayalı planet olduğunu, o cümlədən üçü çox isti və soyuq olmayan “həyat zonası”nda olduğunu kəşf edib.
Trappist 1-in yalnız 39 işıq ili uzaqda olduğu bilinir, lakin astronomların onu kosmik teleskoplarla tədqiq edə biləcəkləri qədər yaxındır.
“JWST (James Webb Telescope) istifadə edərək Trappist-1 planetlərinin ilkin tədqiqatları onların Yerə bənzəyib-oxşamadığına dair hələ də inandırıcı məlumat verməyib.
Bu gün “Nature Astronomy” jurnalında dərc olunan bir məqalə göstərir ki, ulduzuna ən yaxın planet olan Trappist-1 b, atmosferi ilk dəfə olaraq düşünüldüyü kimi qaranlıq, qayalıq planet olmaya bilər.
Eyni zamanda, hər şey əksinə ola bilər. Yeni tədqiqat göstərdi ki, işığın orta infraqırmızı dalğa uzunluqları Trappist-1 b üçün iki yol göstərir:
vulkanizm və plitə tektonikası kimi geoloji aktivliyi göstərə bilən, heç bir aşınma əlamətləri göstərməyən səthi olan havasız planet;
dumanlı karbon dioksid atmosferi olan bir planet də, ehtimal ki, Saturnun nəhəng peyki Titan kimi həyat qabiliyyətlidir.
Öz növbəsində, yeni nəticələrin qeyri-müəyyənliyi alimlər üçün ekzoplanetlərin, yəni Günəşimizdən fərqli ulduzların ətrafında bir neçə işıq ili məsafəsində fırlanan planetlərin təbiətini təsvir etməyin nə qədər çətin olduğunu göstərir.
“2023-cü ildə nəşr olunan əvvəlki araşdırma, 15 mikronda Trappist-1 b – yenə JWST istifadə edərək, qalın, karbon qazı ilə zəngin atmosferin mümkün olmadığını irəli sürüb.
O, planet üçün "qaranlıq çılpaq qaya" ssenarisini təklif edib. 12,8 mikronda müşahidələr əlavə edən yeni tədqiqat Trappist-1 b üçün potensial atmosfer ssenarilərinin sayını artırır”, – Forbes xatırladıb.
Bu tapşırığın çətinliyi ondan ibarətdir ki, astronomlar uzaq ulduzların ətrafındakı planetlərin atmosferini öyrənməyə məcbur olurlar. Xüsusilə, James Webb Teleskopu planetin atmosferini yalnız öz ulduzunun diski boyunca hərəkət etdikdə görə bilir. Bununla belə, qırmızı cırtdan ulduzlarda ölçmələrə mane olan ulduz ləkələri və püskürmələri var.
Eyni zamanda, Trappist-1 sistemindəki ulduz qırmızı cırtdandır, Günəşimizdən daha kiçik və soyuqdur, lakin daha çoxdur.
Qeyd edilir ki, qırmızı ulduzlar Samanyolu qalaktikamızdakı bütün ulduzların təxminən 70%-ni təşkil edir və bu, Trappist 1-i astronomlar üçün vacib edir.
“Qırmızı cırtdanların ətrafında fırlanan planetlər ilk dəfə qayalı mülayim planetlərin atmosferini öyrənmək üçün ən yaxşı şansımızdır.
TRAPPIST-1 planetləri bu təməlqoyma tədqiqatları üçün ideal laboratoriyadır”, – tədqiqatın həmmüəllifi və Parisdəki Atom Enerjisi üzrə Komissarlığın (CEA) astronomunun köməkçisi Elza Dukrot bildirib.