Səma nə qədər dinc görünsə də, planetdəki vəziyyət son dərəcə gərgindir. 2017-ci ilə qədər dünyada təxminən dörd düzinə yaxın silahlı münaqişə və müharibə olub və 2020-ci il Yaxın Şərqdə münaqişənin kəskinləşməsi ilə başlayıb.
Ucnoqta.az xəbər verir ki. nüvə müharibəsinin başlanğıcını bildirən metaforik Qiyamət Saatının əqrəbi – gecə yarısı – saat 23:58-də dayanıb. Bu o deməkdir ki, uzaq bir xatirə kimi görünən nüvə müharibəsi təhlükəsi hələ də yox olmayıb. Üstəlik, son onilliklərdə dünya güclərinin nüvə arsenalı xeyli artıb.
Bəs gecə yarısı baş verərsə, planetin aqibəti necə olacaq?
Qiyamət Saatı Çikaqo Universitetinin – "Atom Elmləri Bülleteni" adlı jurnalın layihəsidir. Jurnal 1945-ci ildən nəşr olunur, lakin saatın özü ilk dəfə 1947-ci ildə səhifələrində xatırlanıb. Jurnal, ABŞ-ın gizli nüvə silahları proqramının kod adı olan Manhetten Layihəsinin iştirakçıları tərəfindən təsis edilib. Saatın əqrəbi sonuncu dəfə 1953-cü ildə, SSRİ və ABŞ-ın ilk dəfə hidrogen bombalarını sınaqdan keçirdiyi zaman 23:58-ə çatıb.
Məhdud nüvə münaqişəsi nəyə gətirib çıxaracaq?
Demək olar ki, hər kəs nüvə qışının necə olduğunu görüb – ən azı rejissorlar və yazıçılar bunu necə təsvir ediblər. İndi isə alimlərin nüvə qışına necə baxdığını araşdırmağın vaxtıdır. 2014-cü ildə "Advancing Earth and Space Science" jurnalında dərc olunmuş bir araşdırmaya görə, alimlər "məhdud regional nüvə müharibəsindən" sonra baş verəcək hadisələri modelləşdiriblər. Tədqiqatçılar öz işlərində Hindistan və Pakistan arasında nüvə münaqişəsinin inkişafını təsəvvür ediblər. Bu ölkələrin seçilməsi, ehtimal ki, ABŞ, Rusiya və Çinlə müqayisədə bu iki gücün nisbətən kiçik nüvə arsenalları ilə bağlıdır.
Hər biri ABŞ tərəfindən Xirosimaya atılan bombanın ölçüsündə olan 100 nüvə başlığının mübadiləsindən sonra beş meqaton qara karbon dərhal atmosferə daxil olacaq. Qara karbon və ya his günəş işığını bloklayacaq və ozon təbəqəsini dağıdacaq. Bəzi qara karbonlar sonda yağışla səthə düşəcək.
Bir ildən sonra planetin orta səth temperaturu təxminən iki dərəcə Farenheyt düşəcək və beş il ərzində Yer üç dərəcəyə qədər soyuq olacaq. Lakin temperatur düşməsi qeyri-bərabər olacaq və yağıntılar əhəmiyyətli dərəcədə azalacaq. Avropa qışları qarlı və soyuq olacaq, digər bölgələr isə quraqlıq yaşayacaq. Ozon təbəqəsinin tükənməsi günəş yanığının artmasına və dəri xərçənginə, eləcə də bitki böyüməsinin azalmasına və qarğıdalı kimi bitkilərdə DNT-nin qeyri-sabitliyinə səbəb ola bilər. Ümumilikdə, məhdud nüvə münaqişəsinin nəticələrinə soyuq hava şəraiti, məhsul çatışmazlığı və aclıq daxil olacaq və ən azı 2 milyard insanın ölümünə səbəb olacaq.
Genişmiqyaslı nüvə müharibəsinin nəticələri nə olar?
2019-cu ilin payızında Prinston Universitetinin alimləri Rusiya və ABŞ arasında nüvə müharibəsinin nəticələrinin dəhşətli mənzərəsini əks etdirən bir video yayımladılar. Hipotetik genişmiqyaslı münaqişə Avropanı tam qaranlığa qərq edəcək və nüvə külü ilə boğacaq. Mütəxəssislər müharibənin qurbanlarının sayının 91 milyonu keçə biləcəyini təxmin edirlər. Və bu, yalnız hərbi əməliyyatların başlanğıcındadır. "Science & Global Security" jurnalının saytında dərc olunmuş rəsmi açıqlamada alimlər Rusiya ilə ABŞ arasında nüvə müharibəsinin potensial fəlakətli nəticələrini vurğulamaq üçün simulyasiya hazırladıqlarını bildiriblər. ABŞ və Rusiyanın uzun müddətdir mövcud olan nüvə silahlarına nəzarət müqavilələrindən imtina etməsi ilə nüvə müharibəsi riski son illərdə kəskin şəkildə artıb.
"Science & Global Security" jurnalının həmmüəllifi Aleks Qlezer tərəfindən yüklənmiş dörd dəqiqəlik video nüvə müharibəsinin nəticəsi ola biləcək dəhşətli xaosu göstərir. Simulyasiya Almaniya və Polşanın sərhəd bölgələrinə Rusiyanın hədəflənmiş hücumu ilə başlayır. Bir neçə saat ərzində ABŞ münaqişəyə qoşulur və Kalininqrad bölgəsinə nüvə bombası atır. Mütəxəssislər bu vaxta qədər ən azı 2,6 milyon insanın öləcəyini təxmin edirlər. Ümumilikdə, ilk 45 dəqiqə ərzində hərbi əməliyyatlar nəticəsində 3,4 milyondan çox insan öləcək.
Qeyd edək ki, simulyasiya dünya dövlətlərinin faktiki nüvə silahları, onların ehtiyatları və potensial istifadəsi hədəfləri haqqında geniş məlumat dəstlərindən istifadə edir.