Vergi orqanları vergi ödəyicilərinin fəaliyyətini izləyərək onların qanunvericiliyə uyğunluğunu təmin etməyə çalışırlar.
Ucnoqta.az milli.az-a istinadən xəbər verir ki, bu məqsədlə bəzi vergi ödəyiciləri xüsusi meyarlara əsasən riskli vergi ödəyiciləri kimi qiymətləndirilir. Riskli vergi ödəyicilərinin müəyyənləşdirilməsi vergi ödəyicilərinin vergi öhdəliklərini düzgün yerinə yetirib-yerinə yetirmədiyini anlamaq və potensial vergidən yayınmaların qarşısını almaq üçün vacibdir.
Riskli Vergi Ödəyiciləri: Nələrə Diqqət Etməlidirlər?
Vergi ödəyicilərinin riskli hesab edilməsi üçün bir neçə mühüm meyar var. Hüquqşünas Şulan Nağıyev qeyd edir ki, vergi orqanları, iqtisadi resurslar mövcud olmadan və ya bu resursları yetərli olmayan şəxsləri riskli vergi ödəyiciləri siyahısına daxil edə bilər. Bu meyarlar arasında təsərrüfat obyekti, işçi qüvvəsi, əsas vəsaitlər, xammal-material ehtiyatları və digər iqtisadi resursların olmaması yer alır.
Məsələn:
Tikinti layihəsi: Şirkət yeni tikinti layihəsi həyata keçirir, amma lazımlı ofis və istehsalat sahəsi yoxdur. Bu halda şirkət riskli vergi ödəyicisi hesab olunur, çünki fəaliyyət üçün lazım olan təsərrüfat obyekti mövcud deyil.
İstehsal müəssisəsi: İstehsal müəssisəsi yüksək ixtisaslı mühəndis və texnoloji mütəxəssisləri tələb edir, amma bu sahədə işçi qüvvəsi yoxdur. Şirkət işçi qüvvəsi təmin etmədən istehsal prosesinə davam edir.
Əsas vəsaitlər olmadan istehsal: Şirkət yeni məhsul istehsal etməyə başlayır, lakin istehsal üçün lazım olan avadanlıqlar hələ alınmayıb. Bu halda da riskli vergi ödəyicisi olmaq mümkündür.
Xammal ehtiyatları olmadan istehsal: Qida istehsalı müəssisəsi lazımi xammal ehtiyatlarına malik olmadan istehsal prosesinə başlayır. Bu da riskli vergi ödəyicisi olmağına səbəb olan bir vəziyyətdir.
İcazəsiz xidmət göstərmək: Şirkət, məsələn, tibbi xidmətlər təqdim etmək istəyir, lakin lazımi tibbi lisenziya yoxdur. Bu cür hallar da riskli vergi ödəyicilərinin sırasına daxil olmağa səbəb ola bilər.
Vergi qanunvericiliyinə uyğun olaraq, bu kimi hallara hüquqi qiymət verilməsi üçün mütəxəssis və ekspert rəyləri nəzərə alınır.
Bundan əlavə, qanunvericiliyə uyğun tərtib edilmiş elektron qaimə-faktura, malların alış aktı və yük gömrük bəyannamələri əsasında əldə edilməyən malları təqdim edən şəxslər də riskli vergi ödəyiciləri hesab edilə bilər. Məsələn, "A" müəssisəsi tikinti materialları idxal etmədiyi halda, "B" müəssisəsinə 50.000 manatlıq tikinti materialı təqdim edərsə, bu da vergi ödəyicisinin riskli vergi ödəyiciləri siyahısına düşməsinə səbəb olacaqdır.
Vergi Məcəlləsinin 13.2.81-ci maddəsinə əsasən, əmtəəsiz əməliyyatlar aparan şəxslər də riskli sayılır. Belə əməliyyatlar, faktiki olaraq mallar, işlər və xidmətlər təqdim edilmədən gəlir əldə etmək məqsədilə rəsmiləşdirilən əməliyyatlardır.
Riskli vergi ödəyiciləri bu halları diqqətlə izləyərək, qanunvericiliyə uyğun fəaliyyət göstərməli və potensial vergi nəzarətlərindən qaçınmalıdırlar.