Yəqin ki, şərabı dibindəki girintiyə (digər meyarlar arasında) əsasən seçmisiniz və onun keyfiyyətinin əlaməti olduğuna inanmısınız.
Ucnoqta.az xəbər verir ki, lakin şərab istehsalçılarının və somelyelərin punt adlandırdığı çökəklik bu məqsəd üçün mövcud deyil. Bunun arxasında əsrlər boyu davam edən bir tarix var. Və xeyr, dərin bir punt içindəki şərabın yaxşı olduğuna zəmanət vermir.
Punt ("punt" və ya "pant" kimi tələffüz olunur) şüşənin dibindəki kiminsə stəkanı diqqətlə içəri basdığı kimi görünən çökəklikdir. Adı şüşə üfləyicilərin şüşələri əl ilə üfürərkən istifadə etdikləri metal boru olan "punty" və ya "pontil" sözündən gəlir. Buna bəzən "kick-up" da deyilir ki, bu da rus dilində "poddona" və ya "chochka" kimi bir şey deməkdir.
Əgər gözəl bir restoranda olmusunuzsa, yəqin ki, somelyenin bir əli ilə şərabı dramatik şəkildə tökdüyünü və baş barmağını birbaşa bu girintiyə qoyduğunu görmüsünüz. Somelyelər arasında bu texnika bəzən zarafatla "proktoloqun tutuşu" adlanır – göründüyü qədər mürəkkəb səslənmir.
Niyə şərab şüşələrinin dibi içbükeydir
Punt şüşələrin əl ilə üfürüldüyü dövrdə yaranmışdır. Mükəmməl düz bir dib yaratmaq demək olar ki, mümkün deyildi: şüşə soyuduqca, dibinin mərkəzi tez-tez xaricə çıxıntılı olur və bu da şüşələrin yellənməsinə və qeyri-sabit olmasına səbəb olurdu.
Həll yolu zərif çıxdı: şüşə hələ isti ikən, usta yumşaq dibi içəri basırdı. Tanış çökük forma belə ortaya çıxdı – bu, əl işi istehsalının yan təsirinə tamamilə praktik bir həll idi.
Başqa bir nüans da var idi. Köhnə şüşə üfürmə üsulları şüşənin dibində pontildən kəskin bir çapıq buraxdı. Sənətkarlar alt hissəyə basaraq bu təhlükəli qeyri-bərabərliyi aradan qaldırdılar və şüşələri daha təhlükəsiz etdilər.
Başqa sözlə, punt dizayn elementi kimi nəzərdə tutulmamışdı. Bu, əyri şüşələrin dik durmasına və zədələnmənin qarşısını almağa kömək edən mühəndislik qoltuqağacı idi.
Sakit şərablar üçün punt daha çox ənənəyə işarədir. Lakin köpüklü şərablar üçün dibdəki girinti əsl mühəndislik funksiyasına xidmət edir və şüşənin bütövlüyü ondan asılıdır.
Köpüklü şərablar həll olmuş karbon qazından daxili təzyiqə malikdir. Çökük dib bu təzyiqi şüşənin divarları arasında daha bərabər paylamağa kömək edir, onun möhkəmliyini və qırılmaya qarşı müqavimətini artırır. Belə şüşələrin içərisindəki təzyiq 5-6 atmosferə – təxminən 87 psi-yə çata bilər. Katedral günbəzini təsəvvür edin: içbükey forma yükü düz səthdən daha effektiv şəkildə paylayır. Punt eyni prinsip üzərində işləyir: şampan təzyiqi (90 psi-yə qədər) mərkəzdən daha möhkəm divarlara yönləndirilir. Və məhz bu təzyiq sayəsində şampan açıldıqda partlayır.
Əvvəlki dövrlərdə, şüşə etibarlı şəkildə möhkəm olmadığı zaman, punt şampan ikincil fermentasiyası zamanı təzyiqi kompensasiya etməyə kömək edirdi. Şərab tarixçisi Hyu Consonun sözlərinə görə, 1828-ci ildə şampan məhsulunun 80%-i şüşə partlayışları səbəbindən itirilmişdir. Beləliklə, şampandakı dərin punt sadəcə nümayiş üçün deyil, sözün əsl mənasında partlayışlara qarşı müdafiədir. Və bu fizika sayəsində Titanikdəki şampan şüşələri hətta böyük dərinlikdə belə partlamamışdır.
Şüşənin altındakı girinti şərabın keyfiyyətini göstərmir.
Ən davamlı miflərdən biri də punt nə qədər dərindirsə, şərab bir o qədər yaxşıdır. Bir çox insan buna inanır, amma bu, yanlış bir fikirdir. Əksər mütəxəssislər şərabın keyfiyyətini şüşənin altındakı çökəkliyin ölçüsü ilə qiymətləndirməyin mümkün olmadığı ilə razılaşırlar. Şərab miflərlə əhatə olunub: bəziləri şüşənin formasına baxır, digərləri isə hansının daha sağlam, qırmızı və ya ağ olduğunu mübahisələndirir.