Yerin Aya cazibə qüvvəsi göstərdi ki, peykimizin daxili hissəsi bizə baxan tərəfdə daha isti olur ki, bu da onun daxili hissəsinin qeyri-bərabərliyindən xəbər verir.
Biz onları müqayisə edə bildiyimizdən bəri bilirik ki, Ayın yaxın tərəfi uzaq tərəfdən fərqli görünür.
Ucnoqta.az-ın məlumatına görə, NASA-nın Kaliforniyadakı Reaktiv Sürət Laboratoriyasının baş mühəndisi Rayan Park deyir ki, lakin indiyədək bu fərqlərin nə qədər dərin olduğu aydın deyildi.
O, həmkarları ilə birlikdə 2012-ci ildə peykimizi tədqiq edən GRAIL (Gravity Recovery and Interior Laboratory) missiyasının məlumatlarını tədqiq edib. Təhlilin nəticələri Nature jurnalında dərc olunub.
Proqram Ayın ətrafında təxminən eyni orbitlərdə bir-birini izləyən iki kosmik zonddan ibarət idi və onun cazibəsinin onların hərəkətinə necə təsir etdiyi barədə məlumat topladı. Qravitasiya sahəsi göy cisminin fiziki xassələrini əks etdirdiyi üçün bu, tədqiqatçılara Ayın formasını və Yerin gelgit qüvvələrinin təsiri altında onun deformasiyasını hesablamağa imkan verdi.
Lakin bu cazibə sahəsinin təfərrüatlarını yalnız Ayın xarici xüsusiyyətləri ilə izah etmək olmaz – alimlər onun daxili hissəsinin mümkün heterojenliyini nəzərə almalı idilər. Arizona Universitetindən Cefri Endryus-Hanna, əvvəlki tədqiqatlar Ayın yaxın tərəfinin Yerin cazibə qüvvəsi ilə uzaq tərəfinə nisbətən daha çox deformasiyaya uğrayacağını proqnozlaşdırırdı. Yeni araşdırma bunu təsdiqləyir və "Ayın daxili quruluşu ilə bağlı yeni anlayışlar təqdim edir", o əlavə edib.
GRAIL məlumatlarından istifadə edərək Park və onun həmkarları peykimizin Yerin cazibə qüvvəsinin təsiri altında nə qədər deformasiyaya məruz qaldığını dəqiq hesablayıblar. Məlum olub ki, bu rəqəm Ayın içərisində mükəmməl simmetrik və homojen olduğu halda olacağından 72% çoxdur.
Komanda bu anomaliyanın müxtəlif səbəblərini, o cümlədən Ayın kimyəvi tərkibini araşdırıb. Ölçmələrə ən yaxşı uyğun gələn model, görünən tərəfin altındakı daxili hissənin qarşı tərəfin altından daha isti olduğu, yəni temperaturun qeyri-bərabər paylandığı modeldir.
Nyu-Yorkdakı Kolumbiya Universitetindən Şon Solomon qeyd edib ki, Ayın daxili hissəsinin bu modeli həm də onun vulkanik tarixi və onun səthinə yaxın uran və torium kimi radioaktiv elementlərin yayılması haqqında məlum məlumatlara uyğundur.
Park deyir ki, Ayın niyə belə olduğu açıq sual olaraq qalır, baxmayaraq ki, onun bəzi qeyri-müntəzəmliyi onun digər obyektlərlə toqquşma tarixi ilə izah oluna bilər. Ayın daxili məkanını daha yaxşı başa düşmək üçün o və komandası 2026-cı ildə buraxılması planlaşdırılan Farside Seysmik Paketindən ay zəlzələlərinin seysmik ölçülərindən istifadə etməyi planlaşdırır.