2020-ci ilin mart ayında Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı COVID-19-u pandemiya elan etdi və bəşəriyyət tarixindəki ən dağıdıcı sınaqlardan birinə başladı. Virus milyonlarla insanın ölümünə səbəb oldu və biz artıq onun uzunmüddətli nəticələri ilə üzləşirik.
Ucnoqta.az xəbər evrir ki, tədqiqatlar göstərdi ki, COVID-19 sadəcə qripin başqa bir forması deyil, bədəndə özünəməxsus dəyişikliklər buraxıb.
Tulane Universitetinin tədqiqatçıları COVID-19 və qripin bədənə təsirlərini müqayisə edən bir araşdırma apardılar. Məlum oldu ki, hər iki virus ağciyərlərə zərər verir, lakin sağalma mexanizmləri fərqlidir. Qripdən sonra ağciyərlər aktiv şəkildə sağalmağa başlayır, COVID-19 isə bu prosesi boğur və nəfəs darlığına səbəb olan "yara izləri" buraxır.
Bundan əlavə, tədqiqat göstərdi ki, COVID-19 davamlı iltihaba, mikroskopik qanaxmalara və serotonin və dopamin üçün məsul olan genlərin pozulmasına səbəb olur. Bu, COVID-19-dan sağalan insanların tez-tez beyin dumanı, yorğunluq və əhval-ruhiyyə dəyişiklikləri kimi simptomlarla qarşılaşmalarının səbəbini izah edir. Fəsadları da olan qripdən fərqli olaraq, COVID-19 uzunmüddətli perspektivdə daha təhlükəlidir.
İmmunoloq Nikolay Kryuçkov vurğuladı ki, eksperimental nəticələr insanlarda aparılan müşahidələri təsdiqləyir. COVID-19 və onun Omicron da daxil olmaqla variantları uzunmüddətli fəsadlar riski daşıyır və bu, sağalanların 25%-ə qədərini təsir edə bilər. Bunlara virusun hüceyrələrə birbaşa təsiri, xroniki iltihab və mikrosirkulyasiyanın pozulması daxildir.
Mütəxəssisin fikrincə, COVID-19-dan sonrakı vəziyyətin normal olmadığını qəbul etmək vacibdir. Əgər bir insan yorğunluq və ya diqqəti cəmləməkdə çətinlik kimi yeni simptomlar yaşayırsa, diaqnoz və müalicə üçün həkimə müraciət etməlidir. Uzunmüddətli COVID-19 ilə mübarizə üçün universal bir həll yolu olmasa da, sağlamlığı bərpa etməyə yönəlmiş üsullar mövcuddur.
Mütəxəssislər həmçinin sağlamlığın bərpası üçün kifayət qədər yuxu, açıq havada istirahət və düzgün qidalanmanın vacibliyini nəzərə almağı tövsiyə edirlər.
Koronavirusun mənşəyinə gəldikdə, mütəxəssislər onun zoonotik mənşəyini araşdırmağa davam edirlər və virusun heyvanlardan insanlara yayıldığını irəli sürürlər. Çoxsaylı nəzəriyyələrə baxmayaraq, dəqiq detallar hələ də məlum deyil və gələcək pandemiyaların qarşısını almaq üçün davamlı tədqiqatlar vacibdir.