İtaliyadakı Kamerino Universitetindən bir qrup tədqiqatçı xroniki yuxu çatışmazlığının beyinə təsirini nümayiş etdirən genişmiqyaslı bir araşdırma aparıb.
Ucnoqta.az xəbər verir ki, alimlər müəyyən ediblər ki, hətta bir neçə gecə kifayət qədər istirahət etmədən belə sinir sisteminin funksiyasını pozur və neyronların qoruyucu təbəqəsini incəldir.
Diqqət oliqodendrositlərə – neyronların ətrafında miyelin qabığını əmələ gətirən və beyin bölgələri arasında siqnalların ötürülməsini sürətləndirən hüceyrələrə yönəldilib. Yuxu çatışmazlığı ilə bu hüceyrələrdəki kimyəvi proseslər pozulur və miyelin incəldir.
MRT məlumatları və heyvan təcrübələri
185 könüllü üzərində aparılan təhlil, yuxusu zəif olan insanlarda beyindəki ağ maddənin quruluşunun pisləşdiyini təsdiqlədi. On gün ərzində yuxusuz qalan siçovullar miyelin qabığının əhəmiyyətli dərəcədə incəldiyini göstərdi, baxmayaraq ki, sinir liflərinin özləri dəyişməz qaldı. Beynin müxtəlif bölgələri arasında siqnal ötürülmə sürəti təxminən üçdə bir azaldı ki, bu da yaddaşa, koordinasiyaya və ümumi davranış inhibisiyasına təsir edib. Diqqət və fiziki fəaliyyət testləri ilə ölçülən beyin bölgələrinin sinxronluğu pozulub.
Genetik tədqiqat və müalicə
Alimlər xroniki yuxu çatışmazlığının miyelinin əsas komponenti olan xolesterolun oliqodendrosit nəqlini pozduğunu aşkar ediblər. Bu, yuxu pozğunluğu olan insanların yaşadığı konsentrasiya problemlərini və sürətli yorğunluğu izah edir. Xolesterol nəqlini bərpa edən bir dərman olan siklodekstrin, siçovullarda yaddaşı və motor bacarıqlarını yaxşılaşdıraraq xolesterol metabolizmasının beynin qorunmasındakı rolunu təsdiqləyir.
İnsanlar üçün nəticələr
Tədqiqatçıların fikrincə, müəyyən edilmiş mexanizm universaldır və insanlarda işləməsi ehtimalı yüksəkdir. Xroniki yuxusuzluq və ya sistematik yuxu çatışmazlığı beynin müdafiəsini zəiflədir və idrak pozğunluğu riskini artırır. Alimlər vurğulayırlar ki, heç bir dərman adekvat yuxunu əvəz edə bilməz. Mütəmadi istirahət olmadan miyelin strukturunu bərpa etmək mümkün deyil. Yuxu keyfiyyətini qorumaq zehni aydınlığı və performansı qorumaq üçün əsas olaraq qalır.
Tədqiqat perspektivləri
Bu tapıntılar xroniki yorğunluq və idrak pozğunluğunun müalicəsini dəyişdirə bilər. Tapıntıları təsdiqləmək və yuxu çatışmazlığının yaratdığı zərəri minimuma endirməyin yollarını müəyyən etmək üçün qarşıdakı illərdə əlavə insan sınaqları planlaşdırılır.