Son illərdə alkoqolun xoşbəxtliyimizə təsiri məsələsi müxtəlif sahələrdən olan psixoloqlar və ekspertlər arasında müzakirə mövzusuna çevrilib. Ancaq çoxlarının inandığı kimi, həqiqətən belə sehrli güclərə sahibdirmi?
Ucnoqta.az xəbər verir ki, Psychology Today bəzi maraqlı faktlar və alkoqolun bizi daha xoşbəxt etdiyi fikrinə şübhə yaradan araşdırmalar haqqında məlumat paylaşıb. Bu içkisiz xoşbəxtlik tapmaq mümkündürmü? Bu, təkcə alkoqol vərdişləri ilə mübarizə aparanları deyil, həm də əsl xoşbəxtlik sualına cavab axtaranları narahat edən sualdır.
"Xoşbəxtlik tələsi" mifi
Axşam dostların masa ətrafında toplaşdıqları, xəbər mübadiləsi etdikləri, güldükləri və birlikdə vaxt keçirdikləri bir səhnə təsəvvür edin. Bu zaman kompaniya üzvlərindən birinin ağlına belə bir fikir gəlir: “İndi içsəydim, bu, mütləq axşam daha əyləncəli olardı”.
Bu təəssürat bir çox insanlar arasında yayılmışdır və müəyyən psixoloji münasibətə əsaslanır: alkoqolun xüsusi xoşbəxtlik hissi gətirdiyinə inam, hər görüşə bir qığılcım əlavə edir. Bu cür fikirlər hətta insan öz vərdişlərinə nəzarət etməyə və spirt istehlakını məhdudlaşdırmağa çalışdıqda da yarana bilər.
Ancaq bir neçə il alkoqoldan imtina edənlərin təcrübəsinin göstərdiyi kimi, xoşbəxtlik ondan asılı deyil. Məhz belə anlarda, əlinizdə adi içkilər əvəzinə alkoqolsuz seçim görünəndə, əsl sevinc və insanlarla əlaqənin spirt sayəsində deyil, səmimi duyğular, gülüşlər, paylaşılan xatirələr və dəstək sayəsində yarandığını başa düşə bilərsiniz.
Həvəs psixologiyası: İnanclar şirnikləndiriciləri necə idarə edir
Alkoqolun xoşbəxtlik gətirdiyinə inam bizim şüurumuzda dərin kök salmışdır. Bu, "qavranılan fayda" deyilən şeydir – alkoqolun istirahətimizə kömək edəcəyi, əhval-ruhiyyəmizi yüksəltdiyi və hətta sosial cəhətdən daha inamlı olmağımıza kömək edəcəyi fikri. Bu cür inanclar duyğularımıza və davranışlarımıza böyük təsir göstərir. Bunun səbəbi, şüurumuzun alkoqolu müəyyən müsbət təsirlə – yüngüllük, sevinc və ya sosial qəbul hissi ilə əlaqələndirməsidir.
Bu inancların daimi olmadığını başa düşmək vacibdir. Onlar bizim təcrübəmiz əsasında formalaşır və dəyişdirilə bilər. Bilişsel-davranışçı terapiyanın (CBT) göstərdiyi kimi, biz inanclarımızı yenidən nəzərdən keçirə və əsl sevincin spirtli içkilərdən asılı olmadığını görə bilərik. Bu cür inancların doğruluğunu şübhə altına almağa və “Alkoqol bizi həqiqətən xoşbəxt edirmi?” sualını verməyə başlayanda biz dəyişmək üçün qapı açırıq. Bu, köhnə vərdişləri pozmaq və öz xoşbəxtliyinizlə daha sağlam münasibət qurmaq yolunda ilk addım ola bilər.
İnancın tarixi: Xoşbəxtlik mənbəyi alkoqol inancı haradan gəlir?
İnanclarınızı dəyişdirməzdən əvvəl onların necə formalaşdığını anlamaq vacibdir. Alkoqolun xoşbəxtlik gətirdiyinə inam təsadüfi müşahidələrdən yaranmır – bu, real təcrübənin nəticəsidir. Məsələn, bir çox insanlar valideynlərinin alkoqol ilə qeyd etdiklərini və ya istirahət etdiklərini xatırlayırlar və bu, alkoqol və həyatın sevincləri arasında əlaqə üçün əsas oldu. Bəzən bu müşahidələr uşaqlıq illərində, böyüklərin şənliklərdə, bayramlarda, ailə məclislərində içki içib güldüyünü görəndə başlayır.
Müasir dünyada isə reklam və media bu inamı xeyli gücləndirir. Filmlərdə, seriallarda və reklamlarda çox vaxt alkoqol bayramların və ictimai tədbirlərin vacib hissəsi kimi göstərilir. Hər dəfə bir stəkan şərab arxasında gülərək əylənən dost qruplarını görəndə ağlımız şüuraltı olaraq alkoqolu müsbət emosiyalar və həyatın hər şeyin ahəngdar və qayğısız göründüyü mərhələlərlə əlaqələndirir.
Reklamdan tutmuş mədəni təsvirlərə qədər təkrarlanan bu mesajlar alkoqolun zəmanətli xoşbəxtlik mənbəyi olduğuna inamımızı gücləndirir. Bununla belə, bir şeyin doğru görünməsi o demək deyil.
Reallıq yoxlanışı: Alkoqol həqiqətən sevinc gətirirmi?
Bununla belə, alkoqolu başqa tərəfdən nəzərdən keçirmək vacibdir – yalnız müvəqqəti eyforiya mənbəyi kimi, tez-tez qaranlıq əhval-ruhiyyəyə çevrilir. Bir axşam içki içdikdən sonra ertəsi gün nə qədər tez-tez yorğun, kədərli, məyus, hətta peşman oluruq? Alkoqolun əsl sevinci göründüyü qədər tez yox ola bilər, boşluq hissini geridə qoyur. Bu, spirtli içkinin yalnız qısamüddətli həzz verdiyinin sübutu deyilmi ki, təəssüf ki, çox vaxt mənfi nəticələrlə müşayiət olunur – yerinə yetirilməmiş vədlər və ya yersiz davranışlar səbəbindən narahatlıq, asma, qəzəb və ya hətta günahkarlıq.
Əgər alkoqol xoşbəxtliyimizi artırırsa, niyə bu təsir bu qədər tez keçər? Niyə bir çox insanlar içki içdikdən sonra özlərini qırıq hiss edirlər və emosional yüksəlişləri acıya çevrilir? Bu sual düşünməyə əsas verir – spirt reallıq dünyasında tez əriyən xoşbəxtlik illüziyasıdır.