Ucnoqta.az
www.ucnoqta.az

Dişləri qorumaq üçün təbii mexanizm

07:06 - 15 Yanvar 2026 tarixində dərc olunub.

Tədqiqatçılar insan tüpürcəyində olan təbii amin turşusu olan arginin diş lövhəsinin aqressiv xüsusiyyətlərini zəiflədə və erkən mərhələlərdə çürüklərin inkişafını ləngidə biləcəyini aşkar etdilər. Bu barədə ağız xəstəliklərinin qarşısının alınması ilə bağlı yeni məlumatlara həsr olunmuş bir nəşrdə məlumat verilib.

Ucnoqta.az xəbər verir ki, çürüklər ağızda yaşayan bakteriyaların fəaliyyəti nəticəsində əmələ gəlir. Bu mikroorqanizmlər qidadan şəkərləri emal edir və diş minasını tədricən məhv edən turşular ifraz edir. Zamanla bakteriyalar turşu mühitinin daha uzun müddət qaldığı və sərt diş toxumasına ziyanı artırdığı sıx biofilmlər - diş lövhəsi əmələ gətirir.

Alimlər öz işlərində arginin bu biofilmlərin xüsusiyyətlərini dəyişdirə biləcəyini aşkar etdilər. Faydalı mikroorqanizmlər bu amin turşusundan turşuları neytrallaşdıran qələvi birləşmələr əmələ gətirmək üçün istifadə edirlər. Ağızda yüksək arginin səviyyəsi qoruyucu bakteriyalar üçün əlverişli bir mühit yaradır, turşu istehsal edən növlər isə tədricən dominantlığını itirir.

Bu təsiri praktikada sınaqdan keçirmək üçün Orhus Universitetinin professoru Sebastian Şlaferin rəhbərlik etdiyi bir qrup, aktiv diş çürükləri diaqnozu qoyulmuş 12 xəstəni əhatə edən klinik bir araşdırma apardı. İştirakçılar çənənin müxtəlif nahiyələrindən bütöv diş biofilmlərini toplamağa imkan verən xüsusi çıxarıla bilən cihazlardan istifadə etdilər. Biofilmləri şəkər məhlulu ilə müalicə etdikdən sonra bir hissəsi argininlə, digər hissəsi isə neytral maddə ilə təmasda olub.

Nəticələr göstərib ki, argininlə müalicə olunan nahiyələr şəkərlə təmasdan 10 və 35 dəqiqə sonra belə daha yüksək pH səviyyəsini saxlayır. Bu, daha az turşulu mühitin və nəticədə minanın zədələnmə riskinin daha aşağı olduğunu göstərir. Bundan əlavə, təhlil lövhə strukturunda dəyişikliklər aşkar etdi: lokal "turşu zonalarının" əmələ gəlməsinə kömək edən karbohidratların tərkibi azalıb və şəkərlərin paylanması diş səthinə daha az zərərli olub.

Mikrofloranın genetik tədqiqatı balansın arginin metabolizmasına və daha neytral ağız mühitini saxlamağa qadir olan bakteriyalara doğru dəyişdiyini təsdiqləyib. Tədqiqat müəlliflərinə görə, arginin bədənin təhlükəsiz və təbii bir komponentidir və bir çox qidada da mövcuddur. Bu, onu kariyesin qarşısını almaq üçün perspektivli bir vasitəyə çevirir.
Alimlər hesab edirlər ki, diş məcunlarına və ağız yaxalayıcılarına arginin əlavə etmək, xüsusən də uşaqlar da daxil olmaqla, kariyesin inkişaf riski yüksək olan insanlar üçün təsirli qoruyucu tədbir ola bilər. Eyni zamanda, mütəxəssislər hər kəsə xatırladır ki, ağız sağlamlığına diqqət yetirilməlidir: diş ərpindəki dəyişikliklər, xoşagəlməz qoxu və ya narahatlıq diş həkimi ilə məsləhətləşmə tələb edən problemlərin siqnalı ola bilər.

Müəllif: Ucnoqta.az redaksiyası