{"id":99794,"date":"2020-06-25T11:51:25","date_gmt":"2020-06-25T07:51:25","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=99794","title":{"rendered":"D\u00fcnyan\u0131 t\u0259hdid ed\u0259n autizm problemi var v\u0259 inki\u015faf edir"},"content":{"rendered":"<p><strong>&Ccedil;i&ccedil;\u0259k M\u0259mm\u0259dli: &ldquo;M\u0259hdudiyy\u0259tli insanlarla i\u015fl\u0259y\u0259n qabaqc\u0131l qeyri-h&ouml;kum\u0259t t\u0259\u015fkilatlar\u0131 bu c&uuml;r insanlar\u0131n h\u0259yata qazand\u0131r\u0131lmas\u0131, c\u0259miyy\u0259tin &ouml;n\u0259mli bir &uuml;zv&uuml;n\u0259 &ccedil;evrilm\u0259si &uuml;&ccedil;&uuml;n &ccedil;ox b&ouml;y&uuml;k i\u015fl\u0259r g&ouml;r&uuml;rl\u0259r&rdquo;<\/strong><\/p>\n<p>C\u0259miyy\u0259tin inki\u015faf\u0131 h\u0259m d\u0259 fiziki, sosial m\u0259hdudiyy\u0259ti&nbsp; olan insanlar\u0131n reabilitasiyas\u0131&nbsp; v\u0259 c\u0259miyy\u0259t\u0259 adaptasiyas\u0131n\u0131n d&uuml;zg&uuml;n t\u0259\u015fkili il\u0259 t\u0259zah&uuml;r olunur. Bu m\u0259nada c\u0259miyy\u0259td\u0259 ictimai, sosial-psixoloji m&uuml;nasib\u0259tl\u0259r sisteminin d&uuml;zg&uuml;n qurulmas\u0131nda \u0259sas faktor olan v\u0259t\u0259nda\u015f v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259tl\u0259ri institutlar\u0131n\u0131n &uuml;z\u0259rin\u0259 b&ouml;y&uuml;k m\u0259suliyy\u0259t d&uuml;\u015f&uuml;r.&nbsp;<br \/>\nB\u0259s bu g&uuml;n, Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131, v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti institutlar\u0131 autizm sindromlu f\u0259rdl\u0259rin c\u0259miyy\u0259t\u0259 adaptasiya olunmas\u0131, qorunmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 ciddi add\u0131mlar atmaq imkan\u0131na sahibdir? Yaxud, fiziki, psixoloji v\u0259 sosial m\u0259hdudiyy\u0259ti olan v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n c\u0259miyy\u0259t\u0259 d&uuml;zg&uuml;n transferi, qorunmas\u0131, g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 haz\u0131rlanmas\u0131 namin\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259tl\u0259ri institutlar\u0131n\u0131n g&ouml;rd&uuml;y&uuml; i\u015fl\u0259r n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 nizaml\u0131, d&uuml;zg&uuml;n v\u0259 qaneedicidir?<\/p>\n<p>Bu v\u0259 ya dig\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 &ldquo;&Uuml;&ccedil; n&ouml;qt\u0259&rdquo;y\u0259 m&uuml;sahib\u0259 ver\u0259n Autizm Defektoloji v\u0259 Psixoloji Yard\u0131m \u0130ctimai Birliyinin s\u0259dri &Ccedil;i&ccedil;\u0259k M\u0259mm\u0259dli &ccedil;ox maraql\u0131 n&uuml;anslara diqq\u0259t &ccedil;\u0259kib.<\/p>\n<p><strong>&#8211; &Ccedil;i&ccedil;\u0259k xan\u0131m, bu g&uuml;n c\u0259miyy\u0259tin inki\u015faf\u0131, sosial-psixoloji m&uuml;nasib\u0259tl\u0259r sisteminin d&uuml;zg&uuml;n qurulmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259tl\u0259rinin &uuml;z\u0259rin\u0259 d&uuml;\u015f\u0259n m\u0259suliyy\u0259t y&uuml;k&uuml; n\u0259dir? Sizc\u0259 Az\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259tind\u0259 m\u0259hdudiyy\u0259tli &#8211; &ouml;z&uuml;n\u0259 qapanan, sosialla\u015fmayan autizmli insanlara yana\u015fma m\u0259d\u0259niyy\u0259tind\u0259 diqq\u0259ti &ccedil;\u0259k\u0259n \u0259sas m\u0259qam n\u0259dir?<\/strong><br \/>\n&#8211; Bu g\u016bn n\u0259inki Az\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259tini, el\u0259c\u0259 d\u0259 d&uuml;nyan\u0131 t\u0259hdid ed\u0259n autizm problemi var v\u0259 inki\u015faf edir. C\u0259miyy\u0259timizin bug&uuml;nk&uuml; inki\u015faf\u0131 prosesind\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259tinin &uuml;z\u0259rin\u0259 d&uuml;\u015f\u0259n \u0259n m\u0259suliyy\u0259tli f\u0259aliyy\u0259ti &ouml;z&uuml;n\u0259 qapanan, \u0259traf al\u0259md\u0259n t\u0259crid olan, sosialla\u015fmas\u0131nda probleml\u0259ri olan insanlar haqq\u0131nda geni\u015f maarifl\u0259ndirm\u0259 t\u0259dbirl\u0259rinin g&ouml;r&uuml;lm\u0259si, onlar\u0131n c\u0259miyy\u0259t\u0259 tan\u0131nmas\u0131 v\u0259 d&uuml;zg&uuml;n d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilm\u0259si &uuml;&ccedil;&uuml;n x&uuml;susi mexanizm &uuml;sullar\u0131n\u0131 a\u015f\u0131lamaqd\u0131r. \u018fvv\u0259la, bu c&uuml;r insanlar\u0131 &quot;x\u0259st\u0259dir&quot;- dey\u0259 t\u0259qdim etm\u0259k, &uuml;mumiyy\u0259tl\u0259 bunun x\u0259st\u0259lik kimi q\u0259l\u0259m\u0259 verilm\u0259si d&uuml;zg&uuml;n deyil. Anlamal\u0131y\u0131q ki, onlar bizl\u0259rd\u0259n biri, sad\u0259c\u0259 f\u0259rqlidirl\u0259r. C\u0259miyy\u0259td\u0259 bu fikir a\u015f\u0131lanmal\u0131d\u0131r.&nbsp; Unutmayaq ki, bu c&uuml;r &ouml;vlad sahibi olmaqdan he&ccedil; k\u0259s s\u0131\u011fortal\u0131 deyil. Sosialla\u015fma\u011fa ehtiyac\u0131 olan insana s\u0259nin bir xo\u015f t\u0259b\u0259ss&uuml;m&uuml;n d\u0259 yet\u0259r. C\u0259miyy\u0259tin bu insanlara yana\u015fma mexanizmi u\u015faqlardan, ail\u0259l\u0259rd\u0259n ba\u015flamal\u0131d\u0131r. Normal bir u\u015faq rastla\u015fd\u0131\u011f\u0131 problemli u\u015fa\u011f\u0131 g&ouml;r\u0259nd\u0259 ona t\u0259\u0259cc&uuml;ml\u0259 baxmamal\u0131, ondan k\u0259narda dayanmamal\u0131 v\u0259 ona mehribanl\u0131q g&ouml;st\u0259rm\u0259lidir. Bu da ail\u0259d\u0259 veril\u0259n d&uuml;zg&uuml;n t\u0259rbiy\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 ba\u015f ver\u0259c\u0259k. M\u0259nc\u0259 b&uuml;t&uuml;n bunlar\u0131n &ouml;n&uuml;nd\u0259 d\u0259 geni\u015f maarifl\u0259ndirm\u0259 durur. Ail\u0259l\u0259rd\u0259 autist &ouml;vlad\u0131n\u0131n olub &#8211; olmama\u011f\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq, b&uuml;t&ouml;vl&uuml;kd\u0259 h\u0259r k\u0259s bu bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatl\u0131 olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; M\u0259hdudiyy\u0259tli insanlar\u0131n c\u0259miyy\u0259t\u0259 adaptasiya prosesi bu g&uuml;n hans\u0131 c\u0259miyy\u0259t modelini ortaya &ccedil;\u0131xar\u0131r. Fiziki, psixoloji, sosial m\u0259hdudiyy\u0259ti olan v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n c\u0259miyy\u0259t\u0259 transferi, m\u0259\u015f\u011fullu\u011funun, h\u0259yat\u0131n\u0131n, maraqlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131, g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 haz\u0131rlamas\u0131 namin\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259tl\u0259ri institutlar\u0131n\u0131n g&ouml;rd&uuml;y&uuml; i\u015fl\u0259r n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 d&uuml;zg&uuml;n v\u0259 qaneedicidir?<\/strong><br \/>\n&#8211; M\u0259hdudiyy\u0259tli insanlar\u0131n h\u0259yat\u0131 d&ouml;vl\u0259t qurumlar\u0131n\u0131 d&uuml;\u015f&uuml;nd&uuml;rm&uuml;rs\u0259, c\u0259miyy\u0259t\u0259 inteqrasiya edilm\u0259l\u0259ri &uuml;&ccedil;&uuml;n t\u0259dbirl\u0259r g&ouml;r&uuml;lm&uuml;rs\u0259,&nbsp; o zaman bu, &ouml;z insan\u0131na d\u0259y\u0259r verm\u0259y\u0259n qeyri &#8211; demokratik c\u0259miyy\u0259t modelini \u0259ks etdirir. M\u0259hdudiyy\u0259tli insanlarla i\u015fl\u0259y\u0259n qabaqc\u0131l qeyri-h&ouml;kum\u0259t t\u0259\u015fkilatlar\u0131 bu c&uuml;r insanlar\u0131n h\u0259yata qazand\u0131r\u0131lmas\u0131, c\u0259miyy\u0259tin &ouml;n\u0259mli bir &uuml;zv&uuml;n\u0259 &ccedil;evrilm\u0259si &uuml;&ccedil;&uuml;n &ccedil;ox b&ouml;y&uuml;k i\u015fl\u0259r g&ouml;r&uuml;rl\u0259r. El\u0259 onlar\u0131n d&ouml;vl\u0259t qurumlar\u0131na t\u0259qdim etdikl\u0259ri v\u0259 h\u0259yata ke&ccedil;m\u0259sini t\u0259l\u0259b etdikl\u0259ri t\u0259klifl\u0259ri misal g\u0259tirm\u0259k olar. M\u0259n r\u0259hb\u0259ri oldu\u011fum Autizm Defektoloji v\u0259 Psixoloji Yard\u0131m M\u0259rk\u0259zi \u0130ctimai Birliyi uzun ill\u0259rdir &quot;Az\u0259rbaycanda autizm sindromlu &ouml;vlad\u0131 olan valideynl\u0259rin qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131qlar\u0131 &ccedil;\u0259tinlikl\u0259r v\u0259 onlar\u0131n h\u0259llin\u0259 dair &quot;t\u0259klifl\u0259r layih\u0259sini h\u0259yata ke&ccedil;irir\u0259m. Bu t\u0259klifl\u0259rin d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 d&ouml;vl\u0259t qurumlar\u0131n\u0131n n&uuml;may\u0259nd\u0259l\u0259ri, mill\u0259t v\u0259kill\u0259ri, valideynl\u0259r v\u0259 dig\u0259r ictimaiyy\u0259t n&uuml;may\u0259nd\u0259l\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 geni\u015f ictimai&nbsp; m&uuml;zakir\u0259si ke&ccedil;irilib v\u0259 d&ouml;vl\u0259t\u0259 t\u0259qdim edilib. M\u0259hz bunun n\u0259tic\u0259si olaraq 2015-ci ild\u0259 &ldquo; autizm sindromu&rdquo; qanunvericilikd\u0259 sa\u011flaml\u0131q imkanlar\u0131n\u0131n m\u0259hdudlu\u011fu meyarlar\u0131nda &ouml;z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r. Bu, v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259tinin d&ouml;vl\u0259t qurumlar\u0131n\u0131 maraqland\u0131ra bildiyi v\u0259 m\u0259hdudiyy\u0259tli insanlar\u0131n da bu d&ouml;vl\u0259t\u0259 m\u0259nsub oldu\u011funu onlar\u0131n diqq\u0259tin\u0259 &ccedil;atd\u0131rmas\u0131 kimi bir &ouml;hd\u0259liyi yerin\u0259 yetirm\u0259sin\u0259 \u0259yani s&uuml;butdur. Y\u0259ni bu sah\u0259d\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259tl\u0259rinin f\u0259aliyy\u0259ti &ccedil;ox \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir. M\u0259hz v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259tl\u0259rinin ir\u0259li s&uuml;rd&uuml;y&uuml; t\u0259klifl\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n fiziki, psixoloji v\u0259 sosial m\u0259hdudiyy\u0259tli insanlar\u0131n inkl&uuml;ziv t\u0259hsil, normal insanlarla birg\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259, &ccedil;al\u0131\u015fa bilm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri geni\u015f m&uuml;zakir\u0259 olunmaqdad\u0131r. Art\u0131q m&uuml;\u0259yy\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259 i\u015f qabiliyy\u0259ti olan \u0259lill\u0259r i\u015fl\u0259 t\u0259min edilm\u0259kd\u0259dirl\u0259r. D&uuml;zd&uuml;r, bu proses o q\u0259d\u0259r d\u0259 asan deyil. \u018fsas odur ki, d&ouml;vl\u0259t bu haqda d&uuml;\u015f&uuml;nm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b. Bu prespektivl\u0259rin olaca\u011f\u0131na \u0259sas verir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; C\u0259miyy\u0259t olaraq autizm sindromlu insanlar\u0131m\u0131z\u0131n sa\u011fl\u0131q h&uuml;ququnu qorumaq &uuml;&ccedil;&uuml;n n\u0259 edilir, bu sah\u0259d\u0259 daha &ccedil;ox n\u0259y\u0259 ehtiyac var? Bu sindromun ail\u0259 v\u0259 c\u0259miyy\u0259td\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131 sosial &#8211; psixloji g\u0259rginliyinin azald\u0131lmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n hans\u0131 add\u0131mlar at\u0131l\u0131r?<\/strong><br \/>\n&#8211; M\u0259n Az\u0259rbaycanda ilk d\u0259f\u0259 autizm problemini tan\u0131td\u0131ran t\u0259\u015fkilat r\u0259hb\u0259ri olaraq onu dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, bu sah\u0259d\u0259 birba\u015fa m\u0259suliyy\u0259tli olan S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi, \u018fm\u0259k v\u0259 \u018fhalinin Sosial M&uuml;dafi\u0259si Nazirliyi, T\u0259hsil Nazirliyi, Milli M\u0259clisin sosial siyas\u0259t, elm v\u0259 t\u0259hsil komissiyar\u0131, yerli icra strukturlar\u0131, b\u0259l\u0259diyy\u0259l\u0259r autizm haqq\u0131nda he&ccedil; bir t\u0259klifl\u0259r haz\u0131rlay\u0131b d&ouml;vl\u0259t\u0259 t\u0259qdim etm\u0259mi\u015fl\u0259r. B&uuml;t&uuml;n bu d&ouml;vl\u0259t qurumlar\u0131n\u0131n g&ouml;r\u0259c\u0259yi i\u015fl\u0259ri t\u0259\u015fkilat r\u0259hb\u0259ri&nbsp; kimi t\u0259zyiql\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalaraq &ouml;z &ouml;hd\u0259m\u0259 g&ouml;t&uuml;rm&uuml;\u015f\u0259m. T\u0259bii ki, h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259tinin &ouml;z nizamnam\u0259si var v\u0259 onun &ccedil;\u0259r&ccedil;iv\u0259sind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g&ouml;st\u0259rir. D&uuml;zd&uuml;r, m\u0259nim t\u0259\u015fkilat\u0131m\u0131n nizamnam\u0259sind\u0259 \u0259sas\u0259n autizmli u\u015faqlar\u0131n sosial reabilitasiyas\u0131na v\u0259 c\u0259miyy\u0259t\u0259 inteqrasiyas\u0131na yard\u0131m etm\u0259k yaz\u0131lsa&nbsp; da, biz &uuml;mumiyy\u0259tl\u0259, x&uuml;susi qay\u011f\u0131ya ehtiyac\u0131 olan insanlara h\u0259r c&uuml;r yard\u0131m etm\u0259y\u0259 &ccedil;al\u0131\u015f\u0131r\u0131q. D&ouml;vl\u0259t ba\u015f&ccedil;\u0131s\u0131n\u0131n v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti v\u0259 ictimai n\u0259zar\u0259tin g&uuml;cl\u0259ndirilm\u0259si haqq\u0131nda verdiyi t&ouml;vsiy\u0259 v\u0259 t\u0259l\u0259bl\u0259r bizim &uuml;&ccedil;&uuml;n qanundur v\u0259 ona riay\u0259t etm\u0259k borcumuzdur. H\u0259r zaman m\u0259qs\u0259dimiz &ccedil;al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131m\u0131z sah\u0259d\u0259 &ouml;lk\u0259mizi inki\u015faf etmi\u015f d&ouml;vl\u0259tl\u0259rin s\u0259viyy\u0259sind\u0259 g&ouml;rm\u0259kdir. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259r u\u011frunda da m&uuml;bariz\u0259 apar\u0131r\u0131q.<\/p>\n<p><strong>&#8211; V\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti v\u0259 ictimai n\u0259zar\u0259tin g&uuml;cl\u0259ndirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 d&ouml;vl\u0259t ba\u015f&ccedil;\u0131s\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n veril\u0259n t&ouml;vsiy\u0259 v\u0259 t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 adekvat olaraq&nbsp; m\u0259hdudiyy\u0259tli insanlar\u0131 &ouml;z&nbsp; \u0259traf\u0131nda toplayan \u0130ctimai Birlikl\u0259rin \u0259h\u0259miyy\u0259ti n\u0259dir v\u0259 sizin kimi yeni t\u0259\u015fkilatlar yaran\u0131rm\u0131? Bu durum, t\u0259kc\u0259 \u0259lil insanlara deyil, b&uuml;t&ouml;vl&uuml;kd\u0259 c\u0259miyy\u0259t\u0259, &uuml;mumilikd\u0259 insanl\u0131\u011fa hans\u0131 ismar\u0131c\u0131n\u0131 vermi\u015f olur?<\/strong><br \/>\n&#8211; Autizm problemini g&uuml;nd\u0259md\u0259 saxlay\u0131b d&ouml;vl\u0259t qurumlar\u0131n\u0131n n\u0259zar\u0259tin\u0259 &ccedil;atd\u0131ran v\u0259 bu sah\u0259d\u0259 bir s\u0259ra u\u011furlara nail olan t\u0259\u015fkilat r\u0259hb\u0259ri olaraq c\u0259miyy\u0259t\u0259, insanlara bel\u0259 bir mesaj\u0131m var: He&ccedil; k\u0259s h\u0259yatdan s\u0131\u011fortalanmay\u0131b! G\u0259lin insanl\u0131q namin\u0259 d&uuml;nyaya autizmli olaraq g\u0259lmi\u015f insanlar\u0131n sosialla\u015f\u0131b ad\u0131 bizl\u0259rd\u0259n biri olmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n&nbsp; &ccedil;al\u0131\u015faq. Dinimizd\u0259 d\u0259 bel\u0259 bir h\u0259dis var: &quot;Kim x\u0259st\u0259 u\u015fa\u011f\u0131 himay\u0259y\u0259 g&ouml;t&uuml;r&uuml;b onu sa\u011faltma\u011fa c\u0259hd ed\u0259r\u0259k b&ouml;y&uuml;ts\u0259, bu u\u015faq onu c\u0259h\u0259nn\u0259m \u0259zab\u0131ndan qoruyan sip\u0259r olacaq&quot;<\/p>\n<p>&nbsp;T\u0259\u015fkilat\u0131m\u0131z autizm haqq\u0131da t\u0259klifl\u0259ri d&ouml;vl\u0259t qurumlar\u0131na t\u0259qdim etm\u0259zd\u0259n &ouml;nc\u0259 \u0130nsan H&uuml;q&uuml;qlar\u0131 &Uuml;zr\u0259 Ombudsman Aparat\u0131na t\u0259qdim edib. H\u0259min t\u0259klifl\u0259r Ombudsman vasit\u0259si il\u0259 b&uuml;t&uuml;n qurumlara &uuml;nvanlanm\u0131\u015f v\u0259 Milli M\u0259clisd\u0259 Omdudsman\u0131n \u015f\u0259xs\u0259n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 m&uuml;zakir\u0259 edilib. \u018fld\u0259 olunan m&uuml;sb\u0259t&nbsp; n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 g&ouml;r\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131m\u0131z\u0131n Omdudsman t\u0259r\u0259find\u0259n F\u0259xri f\u0259rmanla t\u0259ltif edilib.<\/p>\n<p>Amma b&uuml;t&uuml;n bunlar ba\u015flan\u011f\u0131cd\u0131r. &Ouml;lk\u0259miz bu sah\u0259d\u0259 inki\u015faf etmi\u015f xarici olk\u0259l\u0259rd\u0259n &ccedil;ox geri qal\u0131r. Autizm reabilitasiya m\u0259rk\u0259zl\u0259ri dayanmadan art\u0131r. V\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti h\u0259r an yanl\u0131\u015fl\u0131qlara qar\u015f\u0131 diqq\u0259tli olmal\u0131 v\u0259 d&ouml;vl\u0259tin g&ouml;rm\u0259li oldu\u011fu i\u015fi g&ouml;rm\u0259lidir.<\/p>\n<p><strong>Tahir\u0259<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&Ccedil;i&ccedil;\u0259k M\u0259mm\u0259dli: &ldquo;M\u0259hdudiyy\u0259tli insanlarla i\u015fl\u0259y\u0259n qabaqc\u0131l qeyri-h&ouml;kum\u0259t t\u0259\u015fkilatlar\u0131 bu c&uuml;r insanlar\u0131n h\u0259yata qazand\u0131r\u0131lmas\u0131, c\u0259miyy\u0259tin &ouml;n\u0259mli bir &uuml;zv&uuml;n\u0259 &ccedil;evrilm\u0259si &uuml;&ccedil;&uuml;n &ccedil;ox b&ouml;y&uuml;k i\u015fl\u0259r g&ouml;r&uuml;rl\u0259r&rdquo; C\u0259miyy\u0259tin inki\u015faf\u0131 h\u0259m d\u0259 fiziki, sosial m\u0259hdudiyy\u0259ti&nbsp;&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-99794","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-esas"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/99794","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=99794"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/99794\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=99794"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=99794"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=99794"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}