{"id":96286,"date":"2020-04-14T22:00:31","date_gmt":"2020-04-14T18:00:31","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=96286","title":{"rendered":"\u0130lham \u018fliyev videokonfrans \u015f\u0259klind\u0259 m\u00fc\u015favir\u0259 ke\u00e7irib<\/b><\/font>"},"content":{"rendered":"

Aprelin 14-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin s\u0259drliyi il\u0259 2020-ci ilin birinci rübünün sosial-iqtisadi yekunlar\u0131na h\u0259sr olunan videokonfrans \u015f\u0259klind\u0259 mü\u015favir\u0259 keçirilib.<\/strong><\/p>\n

AZ\u018fRTAC x\u0259b\u0259r verir ki, dövl\u0259timizin ba\u015fç\u0131s\u0131 mü\u015favir\u0259d\u0259 giri\u015f nitqi söyl\u0259yib.<\/p>\n

Prezident \u0130lham \u018fliyevin giri\u015f nitqi:<\/p>\n

– Bu gün biz ilin birinci rübünün yekunlar\u0131n\u0131 müzakir\u0259 ed\u0259c\u0259yik, görül\u0259c\u0259k i\u015fl\u0259r haqq\u0131nda dan\u0131\u015faca\u011f\u0131q. Dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, 2020-ci il u\u011furla ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. \u0130lin \u0259vv\u0259linin göst\u0259ricil\u0259ri dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir ki, Az\u0259rbaycanda islahatlar\u0131n davam etdirilm\u0259si yax\u015f\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 g\u0259tirib ç\u0131xar\u0131r. Xüsusil\u0259 yanvar-fevral aylar\u0131nda h\u0259m iqtisadi, h\u0259m d\u0259 sosial göst\u0259ricil\u0259rimiz çox müsb\u0259t idi. Mart ay\u0131nda is\u0259 mü\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r t\u0259n\u0259zzül\u0259 u\u011frad\u0131q. Bu da t\u0259biidir. Çünki koronavirus bütün dünya üçün böyük b\u0259lad\u0131r v\u0259 dünya iqtisadiyyat\u0131 üçün böyük problemdir. \u018fg\u0259r ilin 3 ay\u0131n\u0131 bütövlükd\u0259 götürs\u0259k, gör\u0259rik ki, yen\u0259 d\u0259 inki\u015faf, t\u0259r\u0259qqi var. Ancaq h\u0259r k\u0259s bilm\u0259lidir ki, indi dünya yeni bir m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259m qoyub v\u0259 h\u0259tta \u0259n inki\u015faf etmi\u015f ölk\u0259l\u0259r böyük probleml\u0259rl\u0259 üzl\u0259\u015fibl\u0259r.<\/p>\n

Koronavirus böyük b\u0259lad\u0131r, 100 mind\u0259n çox insan\u0131n h\u0259yat\u0131na son qoyub. Dem\u0259k olar ki, dünyan\u0131n bütün ölk\u0259l\u0259rind\u0259 koronavirusla ba\u011fl\u0131 probleml\u0259r ya\u015fan\u0131r. Az\u0259rbaycan da dünyan\u0131n bir parças\u0131d\u0131r. Ancaq dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, qabaqlay\u0131c\u0131 t\u0259dbirl\u0259r v\u0259 dü\u015fünülmü\u015f siyas\u0259t n\u0259tic\u0259sind\u0259 biz v\u0259ziyy\u0259ti n\u0259zar\u0259t alt\u0131nda saxlay\u0131r\u0131q. Hesab edir\u0259m ki, bu gün\u0259 q\u0259d\u0259r at\u0131lm\u0131\u015f bütün add\u0131mlar düzgün istiqam\u0259td\u0259 at\u0131lm\u0131\u015f add\u0131mlard\u0131r. M\u0259hz bu add\u0131mlar\u0131n at\u0131lmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycanda v\u0259ziyy\u0259t n\u0259zar\u0259t alt\u0131ndad\u0131r. \u018fg\u0259r bu add\u0131mlar vaxt\u0131nda at\u0131lmasayd\u0131 v\u0259 biz dü\u015fünülmü\u015f strategiya ç\u0259rçiv\u0259sind\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 rejimi m\u0259rh\u0259l\u0259li yollarla s\u0259rtl\u0259\u015fdirm\u0259s\u0259ydik, bu gün x\u0259st\u0259l\u0259rin say\u0131 min yox, b\u0259lk\u0259 d\u0259 10 min, b\u0259lk\u0259 d\u0259 20 min ola bil\u0259rdi. \u018fn inki\u015faf etmi\u015f ölk\u0259l\u0259rin t\u0259crüb\u0259si onun göst\u0259rir ki, heç bir ölk\u0259 özünü tam s\u0131\u011fortal\u0131 hesab ed\u0259 bilm\u0259z. Heç bir ölk\u0259nin s\u0259hiyy\u0259 sistemi bu x\u0259st\u0259l\u0259rin artan dinamikas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda duru\u015f g\u0259tir\u0259 bilm\u0259z. Ona gör\u0259 bu, bizim üçün d\u0259 d\u0259rs olmal\u0131d\u0131r v\u0259 m\u0259n bunu art\u0131q bildirmi\u015f\u0259m, bir daha dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, ibr\u0259t götürm\u0259liyik. Bizim bütün add\u0131mlar\u0131m\u0131z ölçülüb-biçilmi\u015f add\u0131mlard\u0131r v\u0259 t\u0259sadüfi deyil ki, bir neç\u0259 ölk\u0259 bizim t\u0259crüb\u0259mizd\u0259n yararlan\u0131b ox\u015far add\u0131mlar at\u0131r. Biz bunu görürük.<\/p>\n

Ona gör\u0259 bizim bundan sonrak\u0131 add\u0131mlar\u0131m\u0131z el\u0259 at\u0131lmal\u0131d\u0131r ki, insanlar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131, onlar\u0131n h\u0259yat\u0131n\u0131 qoruya bil\u0259k. \u018fvv\u0259ll\u0259r qeyd etdiyim kimi, biz add\u0131mlar\u0131m\u0131z\u0131 v\u0259ziyy\u0259t\u0259 uy\u011fun ataca\u011f\u0131q v\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259, ham\u0131m\u0131z ist\u0259yirik ki, bu karantin rejimin\u0259 tezlikl\u0259 son qoyulsun v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar öz normal h\u0259yat\u0131na qay\u0131ts\u0131nlar. Ancaq bir daha dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, bizim üçün \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131, insanlar\u0131m\u0131z\u0131n h\u0259yat\u0131d\u0131r. Bu günl\u0259rd\u0259 m\u0259n\u0259 ünvanlanan yüzl\u0259rl\u0259, minl\u0259rl\u0259 m\u0259ktublar, elektron m\u0259ktublar, mesajlar göst\u0259rir ki, v\u0259t\u0259nda\u015flar bizim atd\u0131\u011f\u0131m\u0131z add\u0131mlar\u0131 yüks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirirl\u0259r.<\/p>\n

Ancaq bir daha dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, koronavirus pandemiyas\u0131 n\u0259 vaxt qurtaracaq bunu heç kim bilmir, heç kim proqnoz ver\u0259 bilmir. Ona gör\u0259 biz d\u0259, sad\u0259c\u0259 olaraq, h\u0259m ölk\u0259 daxilind\u0259 v\u0259ziyy\u0259ti tam n\u0259zar\u0259td\u0259 saxlamal\u0131y\u0131q, geni\u015f monitorinq aparmal\u0131y\u0131q v\u0259 apar\u0131r\u0131q. Eyni zamanda, dünyada ged\u0259n prosesl\u0259ri d\u0259 yax\u0131ndan mü\u015fahid\u0259 ed\u0259r\u0259k öz add\u0131mlar\u0131m\u0131z\u0131 el\u0259 ataq v\u0259 tam \u0259min olaq ki, bu koronavirus pandemiyas\u0131 art\u0131q t\u0259hlük\u0259 tör\u0259tmir. Hesab edir\u0259m ki, ancaq ondan sonra mü\u0259yy\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 yum\u015falma add\u0131mlar\u0131n\u0131n at\u0131lmas\u0131 mümkündür. H\u0259l\u0259 ki, dem\u0259k tezdir, amma son günl\u0259rin r\u0259q\u0259ml\u0259ri ümidvericidir. Ümid etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, bu müsb\u0259t dinamika, y\u0259ni, x\u0259st\u0259l\u0259rin say\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 müsb\u0259t dinamika bundan sonra da davam ed\u0259c\u0259k. Ancaq yen\u0259 d\u0259 deyir\u0259m, biz add\u0131mlar\u0131m\u0131z\u0131 v\u0259ziyy\u0259t\u0259 uy\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 ataca\u011f\u0131q.<\/p>\n

O ki qald\u0131, pandemiyan\u0131n ölk\u0259 iqtisadiyyat\u0131na m\u0259nfi t\u0259sirin\u0259, bu da qaç\u0131lmazd\u0131r. Art\u0131q apar\u0131c\u0131 beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 qurumlar\u0131 qeyd edir ki, bu pandemiyadan yarana bil\u0259c\u0259k v\u0259 yaranmaqda olan böhran 2008-2009-cu ilin böhran\u0131ndan daha da a\u011f\u0131r olacaq. Bunu Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondunun r\u0259hb\u0259rliyi bildirmi\u015fdir. Eyni zamanda, biz bilirik ki, Beyn\u0259lxalq Valyuta Fonduna v\u0259 Dünya Bank\u0131na 150-d\u0259n çox ölk\u0259 yard\u0131m üçün müraci\u0259t etmi\u015fdir. Y\u0259ni, dünya birliyinin mütl\u0259q \u0259ks\u0259riyy\u0259ti art\u0131q yard\u0131ma ehtiyac duyur v\u0259 buna gör\u0259 müraci\u0259t edibdir. Az\u0259rbaycan\u0131n ad\u0131 bu siyah\u0131da yoxdur. Hesab edir\u0259m ki, bu v\u0259ziyy\u0259td\u0259n \u015f\u0259r\u0259fl\u0259 ç\u0131xma\u011f\u0131m\u0131z, – m\u0259n buna \u0259min\u0259m, – bir daha göst\u0259r\u0259c\u0259k ki, bizim bütün add\u0131mlar\u0131m\u0131z dü\u015fünülmü\u015f add\u0131mlard\u0131r v\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n, dövl\u0259timizin maraqlar\u0131na uy\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 at\u0131lan add\u0131mlard\u0131r.<\/p>\n

Ancaq bir daha dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, iqtisadi v\u0259ziyy\u0259t\u0259 pandemiyan\u0131n t\u0259siri qaç\u0131lmazd\u0131r. Biz art\u0131q bunu görürük. Ona gör\u0259 hökum\u0259t\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131q verir\u0259m, xüsusil\u0259 Ba\u015f Nazir\u0259, Maliyy\u0259 nazirin\u0259 v\u0259 \u0130qtisadiyyat nazirin\u0259 ki, dövl\u0259t x\u0259rcl\u0259rin\u0259 yenid\u0259n bax\u0131ls\u0131n v\u0259 prioritet t\u0259\u015fkil etm\u0259y\u0259n x\u0259rcl\u0259r ixtisar edilsin. Eyni zamanda, v\u0259saitin x\u0259rcl\u0259nm\u0259sin\u0259 çox ciddi n\u0259zar\u0259t mexanizmi t\u0259tbiq olunmal\u0131d\u0131r. Bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259n öz fikirl\u0259rimi bundan \u0259vv\u0259l d\u0259 bildirmi\u015fdim. Son vaxtlar bu istiqam\u0259td\u0259 müsb\u0259t dinamika göz qaba\u011f\u0131ndad\u0131r v\u0259 bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 biz h\u0259m keç\u0259n il, h\u0259m d\u0259 bu ilin üç ay\u0131nda büdc\u0259miz\u0259 \u0259lav\u0259 maliyy\u0259 v\u0259saiti daxil ed\u0259 bilmi\u015fik. Ancaq hesab edir\u0259m ki, burada h\u0259l\u0259 ehtiyatlar var, h\u0259m investisiya x\u0259rcl\u0259rin\u0259, eyni zamanda, cari x\u0259rcl\u0259r\u0259 yenid\u0259n bax\u0131lmal\u0131d\u0131r. Çünki b\u0259zi hallarda cari x\u0259rcl\u0259r \u015fi\u015firdilir. Xüsusil\u0259 dövl\u0259t t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n, dövl\u0259t \u015firk\u0259tl\u0259rinin cari x\u0259rcl\u0259ri \u0259fsuslar olsun ki, \u015fi\u015firdilir v\u0259 bu sah\u0259y\u0259 çox ciddi diqq\u0259t göst\u0259rilm\u0259lidir. Bu sah\u0259d\u0259 \u015f\u0259ffafl\u0131\u011f\u0131n tam t\u0259min olunmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 \u0259lav\u0259 add\u0131mlar\u0131n at\u0131lmas\u0131 z\u0259ruridir. Hesab edir\u0259m ki, biz bunun hesab\u0131na, \u0259lb\u0259tt\u0259, öz iqtisadi-maliyy\u0259 v\u0259ziyy\u0259timizi sabit saxlayaca\u011f\u0131q. Eyni zamanda, hökum\u0259t\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131ram ki, yeni g\u0259lir m\u0259nb\u0259l\u0259ri a\u015fkar edilm\u0259lidir. Yen\u0259 d\u0259 dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, ehtiyatlar var, çoxdur. Son müdd\u0259t \u0259rzind\u0259 bu ehtiyatlar\u0131n bir hiss\u0259si art\u0131q üz\u0259 ç\u0131x\u0131b v\u0259 büdc\u0259y\u0259 daxilolmalar art\u0131r, keç\u0259n il v\u0259 bu il. Keç\u0259n il büdc\u0259y\u0259 proqnozdan \u0259lav\u0259 bir milyard manatdan çox v\u0259sait daxil edilibdir, bu ilin üç ay\u0131nda 300 milyon manatdan çox. Ona gör\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 çox diqq\u0259tl\u0259 baxmaq laz\u0131md\u0131r v\u0259 t\u0259klifl\u0259r haz\u0131rlanmal\u0131d\u0131r. Yen\u0259 d\u0259 dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, biz bilmirik bu v\u0259ziyy\u0259t n\u0259 q\u0259d\u0259r ç\u0259k\u0259c\u0259k. Ona gör\u0259 öz add\u0131mlar\u0131m\u0131z\u0131 el\u0259 atmal\u0131y\u0131q ki, iqtisadi, makroiqtisadi sabitlik t\u0259min edilsin. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, biz, ilk növb\u0259d\u0259, bu v\u0259ziyy\u0259td\u0259n \u0259ziyy\u0259t ç\u0259k\u0259n v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n probleml\u0259rini h\u0259ll etm\u0259liyik v\u0259 edirik. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 böyük m\u0259bl\u0259\u011fd\u0259 v\u0259sait ayr\u0131l\u0131b, 600 mind\u0259n çox insan, hans\u0131 ki, pandemiyaya gör\u0259 öz i\u015fini müv\u0259qq\u0259ti olaraq itirib, dövl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259st\u0259kl\u0259 t\u0259min edilir. Bu insanlar\u0131n maa\u015flar\u0131n\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tli hiss\u0259si dövl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n öd\u0259nilir. Eyni zamanda, i\u015fsizl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 probleml\u0259r öz h\u0259llini tap\u0131r v\u0259 i\u015fini itir\u0259nl\u0259r art\u0131q öz adlar\u0131n\u0131 kütl\u0259vi sur\u0259td\u0259 qeydiyyata sal\u0131rlar. Biz burada da çox diqq\u0259tli olmal\u0131y\u0131q, sui-istifad\u0259d\u0259n uzaq olmal\u0131y\u0131q. Bu, h\u0259m v\u0259t\u0259nda\u015flara aiddir, h\u0259m d\u0259 dövl\u0259t orqanlar\u0131na. Do\u011frudan da i\u015fini itirmi\u015f, yaxud da ki, i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259n insanlara yard\u0131m göst\u0259rilm\u0259lidir. Çünki m\u0259n\u0259 veril\u0259n m\u0259lumata gör\u0259, son günl\u0259r \u0259rzind\u0259 müraci\u0259tl\u0259rin dinamikas\u0131 çox sür\u0259tlidir v\u0259 bu, mü\u0259yy\u0259n \u015fübh\u0259l\u0259r do\u011furur. Dövl\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n kifay\u0259t q\u0259d\u0259r imkan\u0131 var ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131ls\u0131n v\u0259 ehtiyac\u0131 olan insanlar dövl\u0259td\u0259n yard\u0131m als\u0131nlar.<\/p>\n

Onu da bildirm\u0259liy\u0259m ki, m\u0259nim göst\u0259ri\u015fiml\u0259 son aylar \u0259rzind\u0259 ünvanl\u0131 sosial yard\u0131m alan insanlar\u0131n say\u0131 art\u0131r\u0131l\u0131b, indi 70 mind\u0259n çoxdur. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, h\u0259r bir m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 biz ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda baxmal\u0131y\u0131q, vahid meyarlar t\u0259tbiq olunmal\u0131d\u0131r v\u0259 bu meyarlar v\u0259t\u0259nda\u015flara da ayd\u0131n olmal\u0131d\u0131r ki, bununla ba\u011fl\u0131 heç kimd\u0259 heç bir \u015fübh\u0259 qalmas\u0131n.<\/p>\n

\u018flb\u0259tt\u0259 ki, h\u0259yat yerind\u0259 durmur, h\u0259yat davam edir v\u0259 m\u0259n \u0259min\u0259m ki, 2020-ci il d\u0259 çox d\u0259rin v\u0259 geni\u015f islahatlar ili olacaq, nec\u0259 ki, 2019-cu ild\u0259 islahatlar\u0131n böyük hiss\u0259si icra edilmi\u015fdir. \u018fslind\u0259, islahatlar\u0131n yeni m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 start 2018-ci ilin Prezident seçkil\u0259rind\u0259n sonra verilmi\u015fdir. M\u0259nim andiçm\u0259 m\u0259rasimind\u0259ki ç\u0131x\u0131\u015f\u0131mda inki\u015faf\u0131m\u0131z\u0131n v\u0259 islahatlar\u0131n bütün istiqam\u0259tl\u0259ri aç\u0131q-ayd\u0131n göst\u0259rilmi\u015fdir. Ondan sonra biz bu islahatlar\u0131n ard\u0131c\u0131ll\u0131qla h\u0259yata keçirilm\u0259si il\u0259 m\u0259\u015f\u011fuluq v\u0259 bu gün dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, ölk\u0259mizd\u0259 daha yax\u015f\u0131 v\u0259ziyy\u0259t yaranm\u0131\u015fd\u0131r – h\u0259m siyasi müst\u0259vid\u0259, iqtisadi sah\u0259d\u0259, h\u0259m d\u0259 sosial probleml\u0259rin h\u0259llind\u0259. \u018flb\u0259tt\u0259, \u0259g\u0259r bu koronavirus pandemiyas\u0131 müdaxil\u0259 etm\u0259s\u0259ydi, bizim u\u011furlar\u0131m\u0131z daha da böyük h\u0259cmli olard\u0131. Ancaq \u0259min\u0259m ki, biz bu a\u011f\u0131r v\u0259ziyy\u0259td\u0259n d\u0259 ç\u0131xaca\u011f\u0131q, iqtisadiyyat\u0131m\u0131z, i\u015f yerl\u0259ri b\u0259rpa edil\u0259c\u0259k.<\/p>\n

Pandemiya bir daha göst\u0259rdi ki, u\u011furlu inki\u015faf üçün iqtisadiyyat dayan\u0131ql\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Buna nail olmaq üçün mütl\u0259q bütün sah\u0259l\u0259rd\u0259 islahatlar apar\u0131lmal\u0131d\u0131r – h\u0259m iqtisadi – sosial sah\u0259d\u0259, eyni zamanda, siyasi sah\u0259d\u0259. M\u0259n hesab edir\u0259m ki, siyasi islahatlar\u0131n apar\u0131lmas\u0131 bundan sonra da bizim imkanlar\u0131m\u0131z\u0131 daha da geni\u015fl\u0259ndir\u0259c\u0259k. Biz bu islahatlar\u0131n göz\u0259l n\u0259tic\u0259l\u0259rini görürük. Az\u0259rbaycan bundan sonra da demokratik inki\u015faf istiqam\u0259tind\u0259 ön\u0259mli add\u0131mlar atacaq. Bizim kifay\u0259t q\u0259d\u0259r güclü siyasi irad\u0259miz var. Biz görürük ki, siyasi v\u0259 iqtisadi islahatlar paralel apar\u0131lark\u0259n do\u011frudan da böyük u\u011furlara imza ata bil\u0259rik.<\/p>\n

Struktur islahatlar\u0131 apar\u0131l\u0131b v\u0259 hesab edir\u0259m ki, struktur islahatlar\u0131n\u0131n davam etdirilm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 yen\u0259 d\u0259 baxmal\u0131y\u0131q. Siyasi islahatlar göz qaba\u011f\u0131ndad\u0131r, kadr islahatlar\u0131 apar\u0131l\u0131b. Prezident Administrasiyas\u0131nda, Nazirl\u0259r Kabinetind\u0259, parlamentd\u0259 böyük kadr d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri edilib. Bütün hakimiyy\u0259t qollar\u0131nda apar\u0131lan islahatlar bir m\u0259qs\u0259di güdür ki, idar\u0259etm\u0259 mexanizmi daha da t\u0259kmill\u0259\u015fsin, t\u0259bii olaraq, g\u0259ncl\u0259\u015fm\u0259 siyas\u0259ti apar\u0131ls\u0131n v\u0259 pe\u015f\u0259kar kadrlar ön\u0259mli v\u0259zif\u0259l\u0259r\u0259 g\u0259tirilsin. Hesab edir\u0259m ki, bizim sözümüzl\u0259 \u0259m\u0259limiz aras\u0131nda h\u0259r zaman oldu\u011fu kimi, bu d\u0259f\u0259 d\u0259 v\u0259hd\u0259t var v\u0259 n\u0259yi b\u0259yan etmi\u015f\u0259ms\u0259 biz onu da t\u0259min edirik. Hesab edir\u0259m ki, Prezident Administrasiyas\u0131nda, Nazirl\u0259r Kabinetind\u0259 v\u0259 Milli M\u0259clisd\u0259 apar\u0131lan ciddi islahatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 ölk\u0259miz indi yeni inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 inamla q\u0259d\u0259m qoyur v\u0259 idar\u0259etm\u0259d\u0259 t\u0259kmill\u0259\u015fm\u0259 göz qaba\u011f\u0131ndad\u0131r. Eyni zamanda, yerli icra orqanlar\u0131nda apar\u0131lan kadr islahatlar\u0131, xüsusil\u0259, xo\u015fag\u0259lm\u0259z hallara qar\u015f\u0131 ciddi mübariz\u0259 d\u0259 göz qaba\u011f\u0131ndad\u0131r. Bu, bizim \u015füurlu seçimimizdir. Bütün xo\u015fag\u0259lm\u0259z hallara qar\u015f\u0131 bundan sonra da ciddi mübariz\u0259 apar\u0131lacaq. Hesab edir\u0259m ki, Prezident t\u0259r\u0259find\u0259n edil\u0259n x\u0259b\u0259rdarl\u0131q h\u0259r k\u0259s üçün d\u0259rs olmal\u0131d\u0131r. \u018fg\u0259r kims\u0259 bundan ibr\u0259t götürm\u0259s\u0259, günah onun özünd\u0259 olacaq.<\/p>\n

Bu islahatlar\u0131n m\u0259ntiqi davam\u0131 parlament seçkil\u0259ri idi v\u0259 bu ilin fevral ay\u0131nda keçirildi. Parlament seçkil\u0259ri bir daha xalq\u0131m\u0131z\u0131n irad\u0259sini ifad\u0259 etdi, bir daha göst\u0259rdi ki, apard\u0131\u011f\u0131m\u0131z siyas\u0259t Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n b\u0259y\u0259nilir, d\u0259st\u0259kl\u0259nir v\u0259 parlament seçkil\u0259ri demokratik inki\u015faf istiqam\u0259tind\u0259 at\u0131lm\u0131\u015f növb\u0259ti add\u0131md\u0131r. Seçkil\u0259rd\u0259n sonra parlamentin t\u0259rkibi böyük d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259, r\u0259hb\u0259r orqanlar\u0131 is\u0259 tam d\u0259yi\u015fdirildi. Tarixd\u0259 ilk d\u0259f\u0259 olaraq, müxalif\u0259t nümay\u0259nd\u0259si Milli M\u0259clisin s\u0259drinin müavini v\u0259zif\u0259sin\u0259 seçildi. Hesab edir\u0259m ki, bu, siyasi sistemin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 siyasi münasib\u0259tl\u0259rin sa\u011flam z\u0259mind\u0259 qurulmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 at\u0131lm\u0131\u015f ön\u0259mli add\u0131md\u0131r. Eyni zamanda, tarixd\u0259 ilk d\u0259f\u0259 olaraq, parlament komit\u0259l\u0259rin\u0259 müxalif\u0259t nümay\u0259nd\u0259l\u0259ri ba\u015fç\u0131l\u0131q edirl\u0259r, h\u0259m s\u0259dr, h\u0259m müavin v\u0259zif\u0259l\u0259rind\u0259. Hesab edir\u0259m ki, bu da çox ön\u0259mli add\u0131md\u0131r v\u0259 ilk növb\u0259d\u0259, siyasi sistemin yeni konfiqurasiyas\u0131na yol açan bir add\u0131md\u0131r, eyni zamanda, Milli M\u0259clisd\u0259 ged\u0259n prosesl\u0259r\u0259 müsb\u0259t t\u0259sir göst\u0259r\u0259c\u0259k. \u0130ndiki \u015f\u0259raitd\u0259 biz aç\u0131q-ayd\u0131n görürük ki, siyasi qüvv\u0259l\u0259rin mütl\u0259q \u0259ks\u0259riyy\u0259ti dövl\u0259tçilik prinsipl\u0259rini h\u0259r \u015feyd\u0259n üstün tutur v\u0259 bu da \u0259slind\u0259, bizim \u0259sas m\u0259qs\u0259dimizdir. Çünki \u0259sas m\u0259qs\u0259dimiz el\u0259 siyasi sistem yaratmaqd\u0131r ki, f\u0259rqli bax\u0131\u015flardan as\u0131l\u0131 olmayaraq, h\u0259r bir siyasi qüvv\u0259 üçün bir amal müq\u0259dd\u0259s olsun, o da dövl\u0259tçilik, müst\u0259qillik, azadl\u0131q, rifah v\u0259 inki\u015fafd\u0131r. Bel\u0259 olan halda h\u0259m siyasi müst\u0259vid\u0259 i\u015fl\u0259r müsb\u0259t istiqam\u0259td\u0259 ged\u0259c\u0259k, eyni zamanda, ölk\u0259d\u0259 mövcud olan probleml\u0259r daha tezlikl\u0259 h\u0259ll olunacaq. Çünki müxalif\u0259t nümay\u0259nd\u0259l\u0259ri b\u0259z\u0259n iqtidar nümay\u0259nd\u0259l\u0259rinin görm\u0259diyi qüsurlar\u0131 görürl\u0259r, onlar\u0131 dil\u0259 g\u0259tirirl\u0259r, onlar\u0131 diqq\u0259t\u0259 çatd\u0131r\u0131rlar v\u0259 bu, çox müsb\u0259t hald\u0131r. Ancaq, eyni zamanda, bir daha dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, bütün siyasi qüvv\u0259l\u0259r üçün bir amal, bir m\u0259s\u0259l\u0259 toxunulmaz olmal\u0131d\u0131r, bu da bizim müst\u0259qilliyimiz, dövl\u0259tçiliyimiz v\u0259 dövl\u0259t maraqlar\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Hesab edir\u0259m ki, hakimiyy\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n at\u0131lan add\u0131mlar, siyasi dialoqun ba\u015flanmas\u0131 v\u0259 müxalif\u0259t partiyalar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n buna müsb\u0259t reaksiya verilm\u0259si müst\u0259qillik dövründ\u0259 tam yeni v\u0259ziyy\u0259tin yarad\u0131lmas\u0131na g\u0259tirib ç\u0131xar\u0131r. Müst\u0259qillik dövründ\u0259 bu sah\u0259d\u0259 heç vaxt bel\u0259 müsb\u0259t m\u0259nz\u0259r\u0259 mü\u015fahid\u0259 edilmirdi.<\/p>\n

\u018flb\u0259tt\u0259, b\u0259lk\u0259 m\u0259n hadis\u0259l\u0259ri bir q\u0259d\u0259r qabaqlay\u0131ram. Çünki bu proses h\u0259l\u0259 t\u0259z\u0259-t\u0259z\u0259 ba\u015flay\u0131r. Ancaq b\u0259lk\u0259 ona gör\u0259 qabaqlay\u0131ram ki, m\u0259n bu prosesin sür\u0259tl\u0259 getm\u0259sini arzulay\u0131ram. \u015eadam ki, bizim dialoq t\u0259klifin\u0259 müxalif\u0259t partiyalar\u0131n\u0131n ham\u0131s\u0131 müsb\u0259t cavab verib v\u0259 art\u0131q siyasi dialoq ba\u015flay\u0131r. \u018fmin\u0259m ki, bu, ölk\u0259miz\u0259 böyük fayda g\u0259tir\u0259c\u0259kdir.
\nO ki qald\u0131, bu dialoqdan imtina ed\u0259nl\u0259r\u0259, onlar\u0131 siyasi qüvv\u0259 adland\u0131rmaq düzgün olmaz. Çünki bu dü\u015f\u0259rg\u0259d\u0259 c\u0259ml\u0259\u015f\u0259n insanlar uzun ill\u0259rdir iqtidara qar\u015f\u0131 yox, dövl\u0259timiz\u0259, xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 çirkin mübariz\u0259 apar\u0131rlar. Onlar\u0131n \u0259sas m\u0259qs\u0259di v\u0259ziyy\u0259ti g\u0259rginl\u0259\u015fdirm\u0259kdir. Ölk\u0259miz üçün, xalq\u0131m\u0131z üçün n\u0259 q\u0259d\u0259r pisdirs\u0259, onlar üçün o q\u0259d\u0259r yax\u015f\u0131d\u0131r. Onlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tinin tarixi d\u0259 bunu göst\u0259rir. Biz bu tarixi yaddan ç\u0131xarmam\u0131\u015f\u0131q. H\u0259min bu qüvv\u0259l\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131 1990-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 a\u011f\u0131r v\u0259ziyy\u0259t\u0259 sal\u0131blar, x\u0259yan\u0259t edibl\u0259r, torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n i\u015f\u011fal\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndiribl\u0259r. Ondan sonra qorxaqcas\u0131na qaç\u0131b gizl\u0259ndil\u0259r. H\u0259min bu adamlar Az\u0259rbaycana böyük z\u0259rb\u0259 vurmu\u015flar, v\u0259t\u0259nda\u015f müharib\u0259sin\u0259 start vermi\u015fl\u0259r. Torpaqlar\u0131m\u0131z i\u015f\u011fala dü\u015f\u0259n zaman burada qarda\u015f qan\u0131 ax\u0131d\u0131ld\u0131. Bu qrupla\u015fma ölk\u0259mizd\u0259 xaos, anarxiya yaratd\u0131, korrupsiya dövl\u0259t siyas\u0259tin\u0259 çevrildi v\u0259 s\u0259ri\u015ft\u0259sizlik, t\u0259rbiy\u0259sizlik, m\u0259d\u0259niyy\u0259tsizlik art\u0131q AXC-Müsavat hakimiyy\u0259tinin r\u0259mzin\u0259 çevrildi. O hakimiyy\u0259ti t\u0259msil ed\u0259n adamlar\u0131n yar\u0131tmaz v\u0259 x\u0259yan\u0259tkar f\u0259aliyy\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 ölk\u0259 faktiki olaraq da\u011f\u0131lma \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 idi.<\/p>\n

Ona gör\u0259 bu qrupla\u015fman\u0131 indiki \u015f\u0259raitd\u0259 siyasi qüvv\u0259 adland\u0131rmaq olmaz. Onu bildirm\u0259liy\u0259m ki, h\u0259mi\u015f\u0259 n\u0259yis\u0259 gözl\u0259yirl\u0259r v\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 xarici amil\u0259 ümid edirl\u0259r. Yad\u0131n\u0131za sal\u0131n, 2005-ci ild\u0259 postsovet m\u0259kan\u0131nda inqilablar ba\u015f verdiyi zaman onlar da bundan ruhlan\u0131b “nar\u0131nc\u0131 inqilab” etm\u0259k fikrin\u0259 dü\u015fmü\u015fdül\u0259r. H\u0259tta özl\u0259ri üçün ayr\u0131 bir r\u0259ng d\u0259 seçm\u0259kd\u0259 ç\u0259tinlik ç\u0259kdil\u0259r, Ukraynadan o vaxt nar\u0131nc\u0131 r\u0259ngi götürüb burada t\u0259tbiq etm\u0259k ist\u0259dil\u0259r. Nar\u0131nc\u0131 r\u0259ngd\u0259 maykalar, bantlar sifari\u015f edib ölk\u0259miz\u0259 g\u0259tirdil\u0259r. Ancaq bir \u015feyi n\u0259z\u0259r\u0259 almad\u0131lar ki, o vaxt, 2005-ci ild\u0259 parlament seçkil\u0259ri noyabr ay\u0131nda keçirilmi\u015fdi. Noyabrda art\u0131q soyuqlar ba\u015flay\u0131r. O gülm\u0259li m\u0259nz\u0259r\u0259 yad\u0131mdad\u0131r ki, bunlar penc\u0259yin, paltonun üstünd\u0259n nar\u0131nc\u0131 maykalar\u0131 geyib küç\u0259l\u0259r\u0259 ç\u0131xm\u0131\u015fd\u0131lar. B\u0259zil\u0259ri is\u0259 boyunlar\u0131na salm\u0131\u015f, b\u0259zil\u0259ri ba\u015flar\u0131na ba\u011flam\u0131\u015fd\u0131lar. Bu, bir komediya m\u0259nz\u0259r\u0259si yarad\u0131rd\u0131. Bax, budur bunlar\u0131n qabiliyy\u0259ti. O da al\u0131nmad\u0131. Ondan sonra “\u0259r\u0259b bahar\u0131” ba\u015flayanda yen\u0259 d\u0259 ruhland\u0131lar ki, bunlar\u0131n \u0259lin\u0259 bir fürs\u0259t dü\u015f\u0259c\u0259k. 2011-2012-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanda “\u0259r\u0259b bahar\u0131”n\u0131n t\u0259krarlanmas\u0131n\u0131 ist\u0259mi\u015fdil\u0259r. O da al\u0131nmad\u0131. 2013-cü ild\u0259 prezident seçkil\u0259ri \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 hans\u0131 eyb\u0259c\u0259r add\u0131mlar atm\u0131\u015fd\u0131lar, onu h\u0259r k\u0259s xat\u0131rlay\u0131r. \u0130ndi is\u0259 koronavirus bunlar üçün sanki, göyd\u0259ndü\u015fm\u0259 bir h\u0259diyy\u0259dir. Bu gün koronavirusa sevin\u0259n ancaq bu antimilli qrupla\u015fmad\u0131r. M\u0259n t\u0259bii ki, ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259rd\u0259n x\u0259b\u0259rdaram v\u0259 bilir\u0259m ki, bunlar\u0131n bu çirkin niyy\u0259tl\u0259ri d\u0259h\u015f\u0259tli bir m\u0259nz\u0259r\u0259 yarad\u0131r. Öl\u0259nl\u0259rin say\u0131n\u0131n artmas\u0131n\u0131 arzulay\u0131rlar, x\u0259st\u0259l\u0259rin say\u0131n\u0131n artmas\u0131n\u0131 ist\u0259yirl\u0259r, sevinirl\u0259r ki, insanlar v\u0259fat edir. Y\u0259ni, bu, iqtidara qar\u015f\u0131 deyil, dövl\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 dü\u015fm\u0259nçilikdir. M\u0259n h\u0259r \u015feyi öz ad\u0131 il\u0259 ça\u011f\u0131r\u0131ram. \u018fg\u0259r kims\u0259 xalq\u0131m\u0131za, dövl\u0259timiz\u0259 dü\u015fm\u0259nçilik edirs\u0259, onun bir ad\u0131 var – dü\u015fm\u0259n. H\u0259r k\u0259s bunlar\u0131 bel\u0259 d\u0259 ça\u011f\u0131rmal\u0131d\u0131r. Bunlar\u0131n indiki arzular\u0131 da gözl\u0259rind\u0259 qalacaq. Sözüm onda deyil, sözüm ondad\u0131r ki, siyasi islahatlar bu gün tam yeni bir konfiqurasiya yarad\u0131r. \u018fmin\u0259m ki, marginal qrupla\u015fmaya yeni konfiqurasiyada yer yoxdur v\u0259 olmamal\u0131d\u0131r. Az\u0259rbaycan xalq\u0131 onlar\u0131 27 il bundan \u0259vv\u0259l tarixin zibilxanas\u0131na at\u0131bd\u0131r.<\/p>\n

Hesab edir\u0259m ki, bizim bu ilin \u0259vv\u0259lind\u0259n beyn\u0259lxalq müst\u0259vid\u0259 d\u0259 f\u0259aliyy\u0259timiz u\u011furludur. M\u0259nim Davos Forumunda v\u0259 Münxen Konfrans\u0131nda i\u015ftirak\u0131m, hesab edir\u0259m ki, çox müsb\u0259t n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 g\u0259tirib ç\u0131xar\u0131b. Çünki Davos Ümumdünya \u0130qtisadi Forumu dünyan\u0131n bir nömr\u0259li beyn\u0259lxalq iqtisadi t\u0259dbiridir v\u0259 dünyan\u0131n siyasi, iqtisadi elitas\u0131 orada i\u015ftirak edir. M\u0259n Az\u0259rbaycana böyük mara\u011f\u0131 bir daha gördüm, bunun \u015fahidi oldum. Dünyan\u0131n n\u0259h\u0259ng \u015firk\u0259tl\u0259ri Az\u0259rbaycanla i\u015fl\u0259m\u0259k ist\u0259yirl\u0259r. Növb\u0259ti add\u0131mlar\u0131n at\u0131lmas\u0131 v\u0259 yeni raz\u0131la\u015fmalar\u0131n imzalanmas\u0131 üçün yax\u015f\u0131 \u015f\u0259rait yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Davos Forumunda keçirdiyim bir çox görü\u015fl\u0259r konkret n\u0259tic\u0259y\u0259 g\u0259tirib ç\u0131xar\u0131r. Az\u0259rbaycana s\u0259rmay\u0259 qoyulur, böyük \u015firk\u0259tl\u0259r Az\u0259rbaycanla daha f\u0259al \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edir v\u0259 sair.<\/p>\n

O ki qald\u0131, Münxen T\u0259hlük\u0259sizlik Konfrans\u0131na, bu da dünya miqyas\u0131nda t\u0259hlük\u0259sizlikl\u0259 ba\u011fl\u0131 bir nömr\u0259li konfransd\u0131r. Bu d\u0259f\u0259 Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f münaqi\u015f\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 imkan oldu ki, canl\u0131 efird\u0259 h\u0259m tarixi h\u0259qiq\u0259tl\u0259r, h\u0259m münaqi\u015f\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259qiq\u0259tl\u0259r geni\u015f auditoriyaya çatd\u0131r\u0131ls\u0131n. Çünki bu auditoriya milyonlarla insan\u0131 \u0259hat\u0259 edir. N\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, tarixd\u0259 ilk d\u0259f\u0259 olaraq Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rl\u0259ri canl\u0131 efird\u0259 debatda idil\u0259r. Bu debatlara çox böyük maraq var idi. Bu, bir daha göst\u0259rdi ki, erm\u0259ni t\u0259bli\u011fat\u0131 saxtakarl\u0131q, yalan, mifologiya üz\u0259rind\u0259 qurulub. Bizim sözümüz is\u0259 tarix\u0259, tarixi s\u0259n\u0259dl\u0259r\u0259, tarixi reall\u0131qlara v\u0259 beyn\u0259lxalq hüquqa \u0259saslan\u0131r. Ona gör\u0259 Münxen T\u0259hlük\u0259sizlik Konfrans\u0131n\u0131n yekunlar\u0131 Erm\u0259nistan t\u0259bli\u011fat\u0131n\u0131 darmada\u011f\u0131n edib v\u0259 bunlar\u0131n uzun ill\u0259r \u0259rzind\u0259 uydurdu\u011fu yalan m\u0259lumatlara son qoyub. \u018flb\u0259tt\u0259, istisna edilmir ki, bu c\u0259hdl\u0259r bundan sonra da göst\u0259ril\u0259c\u0259k, ancaq art\u0131q buna heç kim inanmayacaq.<\/p>\n

Ona gör\u0259 hesab edir\u0259m ki, h\u0259m münaqi\u015f\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131, h\u0259m C\u0259nubi Qafqaz\u0131n tarixi il\u0259 ba\u011fl\u0131 keçirilmi\u015f bu t\u0259dbir bizim böyük u\u011furumuzdur. Az\u0259rbaycan xalq\u0131 m\u0259n\u0259 gönd\u0259ril\u0259n on minl\u0259rl\u0259 mesajlarda, m\u0259ktublarda öz d\u0259st\u0259yini bir daha ifad\u0259 etmi\u015fdir.
\nMünaqi\u015f\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 onu da bildirm\u0259liy\u0259m ki, Erm\u0259nistan t\u0259bli\u011fat\u0131na v\u0259 ümumiyy\u0259tl\u0259, Erm\u0259nistan\u0131n münaqi\u015f\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 mövqeyin\u0259 növb\u0259ti böyük z\u0259rb\u0259 bu yax\u0131nlarda vuruldu. Bu z\u0259rb\u0259ni, \u0259slind\u0259, onlar özl\u0259ri özl\u0259rin\u0259 vurdular. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, bizim m\u0259qs\u0259dyönlü f\u0259aliyy\u0259timiz, beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlarla yaranm\u0131\u015f \u0259laq\u0259l\u0259r bu z\u0259rb\u0259ni daha da gücl\u0259ndirdi. Söhb\u0259t qondarma “Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f respublikas\u0131”nda keçirilmi\u015f qondarma “prezident”in qondarma “seçkil\u0259ri”nd\u0259n gedir. Bu “seçkil\u0259r” bir daha göst\u0259rdi ki, bu qanunsuz xunta rejimini heç kim tan\u0131m\u0131r. “Seçkil\u0259r”d\u0259n sonra bütün apar\u0131c\u0131 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar bu seçkil\u0259ri tan\u0131mad\u0131 v\u0259 aç\u0131q-ayd\u0131n b\u0259yanatlar s\u0259sl\u0259ndi. AT\u018fT-in Minsk qrupunun h\u0259ms\u0259drl\u0259ri – Amerika, Fransa, Rusiya aç\u0131qlama verdi. AT\u018fT Parlament Assambleyas\u0131 aç\u0131qlama verdi. Avropa \u0130ttifaq\u0131, h\u0259tta biz\u0259 q\u0259r\u0259zli mövqed\u0259 dayanan Avropa Parlamenti d\u0259 aç\u0131qlama verdi. NATO, \u0130slam \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131, Qo\u015fulmama H\u0259r\u0259kat\u0131, Türk \u015euras\u0131 – bütün bu t\u0259\u015fkilatlar dünyan\u0131n dem\u0259k olar ki, mütl\u0259q \u0259ks\u0259riyy\u0259tini c\u0259ml\u0259\u015fdirir. Qo\u015fulmama H\u0259r\u0259kat\u0131nda 120 ölk\u0259, \u0130slam \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131nda 50-d\u0259n çox ölk\u0259, Avropa \u0130ttifaq\u0131nda 30-a yax\u0131n ölk\u0259, AT\u018fT-d\u0259 50-y\u0259 yax\u0131n ölk\u0259. Bütün bu t\u0259\u015fkilatlar bu “seçkil\u0259ri” tan\u0131mad\u0131 v\u0259 bir daha göst\u0259rdil\u0259r ki, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Az\u0259rbaycan\u0131n ayr\u0131lmaz hiss\u0259sidir. Bu, bir daha göst\u0259rdi v\u0259 m\u0259n bunu demi\u015f\u0259m, bir daha dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Az\u0259rbaycand\u0131r v\u0259 nida i\u015far\u0259si.<\/p>\n

Ancaq ist\u0259yir\u0259m Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 bilsinl\u0259r ki, bu beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar aras\u0131nda bir t\u0259\u015fkilat\u0131n ad\u0131 yoxdur. Hesab edir\u0259m, h\u0259r k\u0259s ba\u015fa dü\u015für ki, söhb\u0259t Avropa \u015euras\u0131ndan, Avropa \u015euras\u0131 Parlament Assambleyas\u0131ndan gedir, hans\u0131 ki, uzun ill\u0259r, 20 il \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 qaralamaq, Az\u0259rbaycana \u015f\u0259r, böhtan atmaq, Az\u0259rbaycan\u0131 nüfuzdan salmaq üçün \u0259lind\u0259n g\u0259l\u0259ni \u0259sirg\u0259mir.<\/p>\n

Avropa \u015euras\u0131 Parlament Assambleyas\u0131 susubdur. Bax\u0131n, bütün t\u0259\u015fkilatlar, o cüml\u0259d\u0259n Avropa t\u0259\u015fkilatlar\u0131 b\u0259yan edirl\u0259r ki, biz bu seçkil\u0259ri tan\u0131m\u0131r\u0131q. Bunun birm\u0259nal\u0131 m\u0259nas\u0131 odur ki, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Az\u0259rbaycand\u0131r. Avropa \u015euras\u0131 Parlament Assambleyas\u0131 niy\u0259 susur? Niy\u0259 bunu demir? Sual\u0131n cavab\u0131 ayd\u0131nd\u0131r. Ona gör\u0259 ki, orada c\u0259ml\u0259\u015f\u0259n anti-Az\u0259rbaycan qüvv\u0259l\u0259r, erm\u0259nip\u0259r\u0259st qüvv\u0259l\u0259r Az\u0259rbaycana dü\u015fm\u0259n gözü il\u0259 bax\u0131rlar. Biz\u0259 qar\u015f\u0131 o t\u0259\u015fkilatdan g\u0259l\u0259n bütün iradlar\u0131n heç bir \u0259h\u0259miyy\u0259ti yoxdur. M\u0259n demi\u015f\u0259m, bir daha dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, onlar\u0131n q\u0259bul etdikl\u0259ri q\u0259tnam\u0259l\u0259r, q\u0259rarlar m\u0259nim üçün ka\u011f\u0131z parças\u0131ndan art\u0131q deyil. O t\u0259\u015fkilat\u0131n Az\u0259rbaycanla ba\u011fl\u0131 olan fikri m\u0259ni maraqland\u0131rm\u0131r v\u0259 heç vaxt maraqland\u0131rmay\u0131b.<\/p>\n

Bir m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 d\u0259 diqq\u0259tinizi ç\u0259km\u0259k ist\u0259yir\u0259m. Az\u0259rbaycanla ba\u011fl\u0131 m\u0259ruz\u0259çil\u0259r var v\u0259 bu m\u0259ruz\u0259çil\u0259r d\u0259 susub, bir söz demirl\u0259r. Burada balaca bir hadis\u0259 ba\u015f ver\u0259n kimi ölk\u0259miz haqq\u0131nda a\u011f\u0131zdolusu yalan, böhtan uydururlar. N\u0259 üçün susublar? Bundan sonra onlar Az\u0259rbaycan üzr\u0259 m\u0259ruz\u0259çi olmaq m\u0259n\u0259vi haqq\u0131n\u0131 itiribl\u0259r. Az\u0259rbaycan xalq\u0131 h\u0259r \u015feyi yax\u015f\u0131 görür. Görür ki, bunlar\u0131n çirkin b\u0259yanatlar\u0131n\u0131n arxas\u0131nda heç d\u0259 Az\u0259rbaycanda demokratiya, insan haqlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si dayanm\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131 qaralamaq, \u015fantaj etm\u0259k, nüfuzdan salmaq, bel\u0259likl\u0259, ölk\u0259mizin maraqlar\u0131na z\u0259rb\u0259 vurmaq bu qurumun m\u0259qs\u0259didir.<\/p>\n

Biz is\u0259 öz yolumuzla gedirik. Bir daha dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f münaqi\u015f\u0259sinin h\u0259llinin bir yolu var, o da Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi bütövlüyünün b\u0259rpas\u0131d\u0131r. Bütün beyn\u0259lxalq al\u0259min bu qondarma “seçkil\u0259r”\u0259 olan reaksiyas\u0131 bizim mövqeyimizi daha da gücl\u0259ndirir.
\nBeyn\u0259lxalq t\u0259dbirl\u0259rd\u0259n dan\u0131\u015fark\u0259n, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259\u015f\u0259bbüsü il\u0259 videokonfrans \u015f\u0259klind\u0259 keçirilmi\u015f Türkdilli Dövl\u0259tl\u0259rin \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q \u015euras\u0131n\u0131n fövq\u0259lad\u0259 Zirv\u0259 görü\u015fünü qeyd etm\u0259liy\u0259m. Az\u0259rbaycan keç\u0259n ilin oktyabr ay\u0131nda bu t\u0259\u015fkilatda s\u0259drliyi öz üz\u0259rin\u0259 götürmü\u015fdür. Bu t\u0259\u015f\u0259bbüs ir\u0259li sürüldü. Bildirm\u0259liy\u0259m ki, Türk \u015euras\u0131 bu gün\u0259 q\u0259d\u0259r dünyan\u0131n yegan\u0259 t\u0259\u015fkilat\u0131d\u0131r ki, dövl\u0259t ba\u015fç\u0131lar\u0131 s\u0259viyy\u0259sind\u0259 koronavirusla ba\u011fl\u0131 Zirv\u0259 görü\u015fü keçirib. Görü\u015f ç\u0259rçiv\u0259sind\u0259 s\u0259sl\u0259n\u0259n fikirl\u0259r, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 d\u0259st\u0259k, h\u0259mr\u0259ylik v\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f yekun B\u0259yannam\u0259 bir daha göst\u0259rdi ki, bizim t\u0259\u015fkilat\u0131m\u0131z\u0131n çox möhk\u0259m \u0259saslar\u0131 var v\u0259 a\u011f\u0131r günd\u0259 biz bir-birimizin yan\u0131nday\u0131q. Hesab edir\u0259m ki, Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259\u015f\u0259bbüsü burada çox yerind\u0259 v\u0259 vaxt\u0131nda at\u0131lm\u0131\u015f add\u0131md\u0131r, bütün h\u0259mkarlar\u0131m bunu qeyd etmi\u015fl\u0259r.<\/p>\n

\u0130qtisadi nailiyy\u0259tl\u0259rimizl\u0259 ba\u011fl\u0131 bir daha dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, biz yanvar, fevral aylar\u0131n\u0131 çox yax\u015f\u0131 göst\u0259ricil\u0259rl\u0259 ba\u015fa vurmu\u015fuq. Ümumi daxili m\u0259hsul 3 faiz\u0259 yax\u0131n artm\u0131\u015fd\u0131r, qeyri–neft sektorunda t\u0259xmin\u0259n 7 faiz\u0259 yax\u0131n art\u0131m olmu\u015fdur. Ancaq \u0259g\u0259r üç ay\u0131 götürs\u0259k ümumi daxili m\u0259hsul 1,1 faiz art\u0131b. Qeyri–neft sektorunda is\u0259 3 faizd\u0259n bir q\u0259d\u0259r çox art\u0131b. Yen\u0259 d\u0259 art\u0131m var. Ancaq, \u0259lb\u0259tt\u0259, \u0259g\u0259r koronavirus araya girm\u0259s\u0259ydi, bu art\u0131m daha da böyük olacaqd\u0131.<\/p>\n

Qeyri–neft s\u0259naye sektorunda art\u0131m 23 faizdir. Bu da onu göst\u0259rir ki, son müdd\u0259t \u0259rzind\u0259 bu sah\u0259y\u0259 göst\u0259ril\u0259n diqq\u0259t v\u0259 qoyulan s\u0259rmay\u0259 öz göz\u0259l n\u0259tic\u0259sini verm\u0259kd\u0259dir. \u0130nflyasiya 3 faiz s\u0259viyy\u0259sind\u0259dir, ilin iki ay\u0131nda 2,8 faiz idi, bir q\u0259d\u0259r art\u0131b. \u018fhalinin g\u0259lirl\u0259ri is\u0259 7 faiz\u0259 yax\u0131nd\u0131r. Üç ayda vergi v\u0259 gömrük orqanlar\u0131 büdc\u0259miz\u0259 proqnozdan \u0259lav\u0259 310 milyon manatdan çox v\u0259sait daxil etmi\u015fl\u0259r. Xüsusil\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, indi iqtisadi f\u0259all\u0131q a\u015fa\u011f\u0131 dü\u015füb, bu, hesab edir\u0259m ki, yax\u015f\u0131 n\u0259tic\u0259dir, yen\u0259 d\u0259 \u015f\u0259ffafl\u0131qla ba\u011fl\u0131 olan t\u0259dbirl\u0259rin bariz nümun\u0259sidir.<\/p>\n

Bildirm\u0259liy\u0259m ki, ilin sonuna q\u0259d\u0259r sosial sah\u0259d\u0259 heç bir proqram ixtisar edilm\u0259y\u0259c\u0259k. \u018fksin\u0259, koronavirusla ba\u011fl\u0131 ümumi d\u0259st\u0259k paketi 2,5 milyard manat n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Ancaq bundan art\u0131q olacaq. T\u0259kc\u0259 laz\u0131mi avadanl\u0131qlar\u0131n, l\u0259vazimatlar\u0131n al\u0131nmas\u0131 üçün bu yax\u0131nlarda Prezidentin ehtiyat fondundan 97 milyon manat ayr\u0131ld\u0131. Bundan sonra da ilin sonunad\u0259k n\u0259 q\u0259d\u0259r laz\u0131md\u0131rsa, h\u0259l\u0259 150 milyon manat\u0131n ayr\u0131lmas\u0131 da n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Bu, 2,5 milyard manat\u0131n içind\u0259 deyil. Bütün sosial öd\u0259ni\u015fl\u0259r apar\u0131l\u0131r. Hesab edir\u0259m ki, orta ayl\u0131q \u0259m\u0259khaqq\u0131n\u0131n 28 faiz, orta pensiyan\u0131n t\u0259qrib\u0259n 27 faiz artmas\u0131 da onu göst\u0259rir ki, bu istiqam\u0259td\u0259 müsb\u0259t i\u015fl\u0259r görülür. \u0130ndi bizim orta ayl\u0131q \u0259m\u0259khaqq\u0131m\u0131z 712 manatd\u0131r, orta pensiya 295 manatd\u0131r. Ya\u015fa gör\u0259 pensiya is\u0259 330 manata yax\u0131nd\u0131r. Y\u0259ni, biz maa\u015flar\u0131, pensiyalar\u0131 ild\u0259n-il\u0259 art\u0131r\u0131r\u0131q. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, keç\u0259n il çox böyük art\u0131m olmu\u015fdu, 4,2 milyon insan dövl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edilmi\u015f proqramlardan yararlan\u0131b. Bu il bütün sosial infrastruktur obyektl\u0259rinin tikintisi d\u0259 ixtisars\u0131z icra edil\u0259c\u0259k. Minimum 7 min köçkün ail\u0259si yeni m\u0259nzill\u0259r\u0259 köçürül\u0259c\u0259k v\u0259 minimum 1500 \u015f\u0259hid ail\u0259sin\u0259 yeni m\u0259nzill\u0259r veril\u0259c\u0259k.<\/p>\n

Bir sözl\u0259, dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, üç ay\u0131n yekunlar\u0131n\u0131 prinsip etibaril\u0259 müsb\u0259t qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k olar. Ancaq bir daha dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, heç kim bilmir pandemiya n\u0259 q\u0259d\u0259r davam ed\u0259c\u0259k v\u0259 iqtisadi f\u0259all\u0131q n\u0259 zaman b\u0259rpa olunacaq. Biz bütün add\u0131mlar\u0131m\u0131z\u0131 v\u0259ziyy\u0259t\u0259 uy\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 atmal\u0131y\u0131q.
\nOnu da bildirm\u0259liy\u0259m ki, m\u0259nim S\u0259r\u0259ncam\u0131mla sosial, iqtisadi, maliyy\u0259, makroiqtisadi v\u0259ziyy\u0259ti sabit saxlamaq üçün dörd i\u015fçi qrup yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bu qruplar\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259ri görülmü\u015f i\u015fl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 bu gün m\u0259lumat v\u0259 t\u0259klifl\u0259r versinl\u0259r. Birinci söz verilir Maliyy\u0259 naziri Samir \u015e\u0259rifova.<\/p>\n

Maliyy\u0259 naziri Samir \u015e\u0259rifov ç\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k deyib:<\/p>\n

– Möht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident.
\nHörm\u0259tli mü\u015favir\u0259 i\u015ftirakç\u0131lar\u0131.
\nÖt\u0259n il ölk\u0259mizin sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131nda \u0259ld\u0259 edil\u0259n n\u0259tic\u0259l\u0259r, a\u015fa\u011f\u0131 inflyasiya v\u0259 sabit milli valyuta \u015f\u0259raitind\u0259 iqtisadi art\u0131m\u0131n sür\u0259tl\u0259nm\u0259si v\u0259 g\u0259lirl\u0259rimizin artmas\u0131 cari ild\u0259 d\u0259 bu müsb\u0259t meyill\u0259rin davam etm\u0259si üçün \u0259sasl\u0131 gözl\u0259ntil\u0259ri formala\u015fd\u0131r\u0131b. Bu gözl\u0259ntil\u0259r öt\u0259n yanvar-fevral aylar\u0131nda özünü tam do\u011fruldub, cari ilin birinci rübü üzr\u0259 dövl\u0259t büdc\u0259sinin m\u0259daxil göst\u0259ricil\u0259ri art\u0131qlamas\u0131 il\u0259 yerin\u0259 yetirilib. \u0130qtisadiyyat Nazirliyinin Dövl\u0259t Vergi Xidm\u0259tinin x\u0259tti il\u0259 2 milyard 40 milyon manat – proqnoz göst\u0259ricisind\u0259n 221 milyon manat v\u0259 ya 12,2 faiz çox vergi v\u0259 rüsumlar y\u0131\u011f\u0131l\u0131b, Dövl\u0259t Gömrük Komit\u0259sinin x\u0259tti il\u0259 991 milyon manat – proqnoz göst\u0259ricisind\u0259n 91 milyon manat v\u0259 ya 10,1 faiz çox gömrük rüsumlar\u0131 v\u0259 idxal vergisi t\u0259min edilib.<\/p>\n

Ümumilikd\u0259, dövl\u0259t büdc\u0259sinin 2020-ci ilin birinci rübünd\u0259ki g\u0259lirl\u0259ri 5 milyard 748 milyon manat proqnoza qar\u015f\u0131 35,9 faiz v\u0259 ya 2 milyard 63 milyon manat art\u0131q icra olunaraq 7 milyard 811 milyon manat t\u0259\u015fkil edib. Dövl\u0259t büdc\u0259sinin x\u0259rcl\u0259ri is\u0259 5 milyard 255 milyon manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 v\u0259 ya proqnoza qar\u015f\u0131 100,8 faiz icra olunub. N\u0259tic\u0259d\u0259 dövl\u0259t büdc\u0259sind\u0259 2 milyard 556 milyon manat profisit yaran\u0131b. Profisitin 1 milyard 793 milyon manat\u0131 Dövl\u0259t Neft Fondunun dövl\u0259t büdc\u0259sin\u0259 proqnozdan art\u0131q transfertinin pay\u0131na dü\u015für.<\/p>\n

Qeyd edim ki, Dövl\u0259t Neft Fondunun proqnozdan art\u0131q daxil olmu\u015f transfertin m\u0259bl\u0259\u011fi n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmadan bel\u0259 cari ilin birinci rübünün profisiti 763 milyon manat t\u0259\u015fkil edib.
\nBu ilin \u0259vv\u0259lind\u0259 Çin Xalq Respublikas\u0131nda yeni növ koronavirus (COVID-19) infeksiyas\u0131n\u0131n a\u015fkarlanmas\u0131, yüks\u0259k sür\u0259tl\u0259 yay\u0131lmas\u0131 v\u0259 pandemiyaya çevrilm\u0259si istisnas\u0131z olaraq bütün dünya dövl\u0259tl\u0259rini, o cüml\u0259d\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131 t\u0259dqiq olunmam\u0131\u015f t\u0259hlük\u0259 il\u0259 üz-üz\u0259 qoyub. Pandemiya insanlar\u0131n \u0259n\u0259n\u0259vi h\u0259yat t\u0259rzini pozaraq, h\u0259tta inki\u015faf etmi\u015f dövl\u0259tl\u0259rin s\u0259hiyy\u0259 sisteml\u0259rini x\u0259st\u0259 ax\u0131n\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131nda aciz qoyub. Eyni zamanda, iqtisadiyyat\u0131n bir çox sah\u0259l\u0259rini qeyri–mü\u0259yy\u0259n müdd\u0259td\u0259 iflic edib, qlobal istehlak\u0131 darald\u0131b, n\u0259tic\u0259d\u0259 dünya iqtisadiyyat\u0131na v\u0259 ticar\u0259tin\u0259 a\u011f\u0131r z\u0259rb\u0259 vurulub, qlobal iqtisadi böhran\u0131n ilkin \u0259lam\u0259tl\u0259ri yaran\u0131b.<\/p>\n

Bununla birg\u0259, b\u0259zi neft hasil ed\u0259n ölk\u0259l\u0259r aras\u0131nda ticar\u0259t ç\u0259ki\u015fm\u0259l\u0259rinin ba\u015flanmas\u0131 ölk\u0259mizin xarici valyutada g\u0259lirl\u0259rinin k\u0259skin azalmas\u0131na, t\u0259diy\u0259 balans\u0131n\u0131n pisl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 g\u0259tirib ç\u0131xar\u0131b ki, bunu biz m\u0259hz öt\u0259n rübün mart ay\u0131n\u0131n iqtisad\u0131 göst\u0259ricil\u0259rind\u0259 mü\u015fahid\u0259 edirik.
\nBu qeyri-standart xarici m\u0259n\u015f\u0259li \u015foklar \u015f\u0259raitind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidentinin bir çox dövl\u0259tl\u0259r\u0259 örn\u0259k olmu\u015f erk\u0259n v\u0259 q\u0259tiyy\u0259tli q\u0259rarlar\u0131 x\u0259st\u0259liyin ölk\u0259mizd\u0259 yay\u0131lma sür\u0259tinin azald\u0131lmas\u0131na, s\u0259hiyy\u0259 sistemimizin x\u0259st\u0259likl\u0259 mübariz\u0259 imkanlar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131na, bununla da insan h\u0259yat\u0131n\u0131n qorunmas\u0131na yön\u0259ldilib. Q\u0259rarlar\u0131n h\u0259yata keçirilm\u0259si üçün z\u0259ruri kadr, inzibati v\u0259 maliyy\u0259 resurslar\u0131 s\u0259f\u0259rb\u0259r olunub.<\/p>\n

Dövl\u0259t ba\u015fç\u0131s\u0131n\u0131n tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131na müvafiq olaraq x\u0259rcl\u0259rin prioritetliyi yenid\u0259n qiym\u0259tl\u0259ndiril\u0259r\u0259k mövcud büdc\u0259 qanunvericiliyi ç\u0259rçiv\u0259sind\u0259 ilkin olaraq bir s\u0131ra x\u0259rcl\u0259rin ixtisar\u0131 v\u0259 t\u0259yinat\u0131n\u0131n d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si, h\u0259mçinin Prezidentin ehtiyat fondunun v\u0259 dig\u0259r ehtiyat m\u0259nb\u0259l\u0259ri hesab\u0131na dövl\u0259t büdc\u0259sind\u0259n koronavirusla mübariz\u0259 v\u0259 iqtisadiyyata m\u0259nfi t\u0259sirl\u0259rin azald\u0131lmas\u0131 t\u0259dbirl\u0259rinin maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si üçün 1 milyard 350 milyon manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 v\u0259sait ayr\u0131l\u0131b.<\/p>\n

Bu v\u0259saitin 350 milyon manatl\u0131q hiss\u0259si bir s\u0131ra z\u0259ruri tibbi l\u0259vazimatlar\u0131n v\u0259 avadanl\u0131qlar\u0131n t\u0259xir\u0259sal\u0131nmadan al\u0131nmas\u0131, dövl\u0259t v\u0259 öz\u0259l tibb mü\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 çal\u0131\u015fan tibb i\u015fçil\u0259rin\u0259, c\u0259lb olunmu\u015f könüllül\u0259r\u0259 xüsusi \u0259lav\u0259 v\u0259 müavin\u0259tl\u0259rin öd\u0259nilm\u0259si, ölk\u0259d\u0259 dezinfeksiya i\u015fl\u0259rinin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 dig\u0259r tibbi ehtiyaclar\u0131n maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 yön\u0259ldilir.
\nBununla yana\u015f\u0131, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin 19 mart tarixli S\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 pandemiyan\u0131n m\u0259\u015f\u011fullu\u011fa, sahibkarlara v\u0259 iqtisadiyyata m\u0259nfi t\u0259sirl\u0259rinin azald\u0131lmas\u0131 üzr\u0259 t\u0259klifl\u0259rin haz\u0131rlanmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 yarad\u0131lan i\u015fçi qruplar\u0131n t\u0259qdim etdiyi t\u0259klifl\u0259r \u0259sas\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Nazirl\u0259r Kabineti t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259sdiq olunmu\u015f T\u0259dbirl\u0259r Plan\u0131ndan ir\u0259li g\u0259l\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si üçün dövl\u0259t büdc\u0259sind\u0259n 1 milyard manat v\u0259sait ayr\u0131l\u0131b v\u0259 art\u0131q bu v\u0259saitin maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si ba\u015flan\u0131l\u0131b. Dövl\u0259t fondlar\u0131 v\u0259 dig\u0259r maliyy\u0259 resurslar\u0131 s\u0259f\u0259rb\u0259r edil\u0259r\u0259k ümumi maliyy\u0259 d\u0259st\u0259k paketi 2,5 milyard manatdan art\u0131q olub. \u018fm\u0259k v\u0259 \u018fhalinin Sosial Müdafi\u0259si Nazirliyin\u0259 m\u0259\u015f\u011fulluq t\u0259dbirl\u0259rin\u0259 maliyy\u0259l\u0259\u015fm\u0259 art\u0131q aç\u0131l\u0131b, eyni zamanda, \u0130qtisadiyyat Nazirliyinin Sahibkarl\u0131\u011f\u0131n \u0130nki\u015faf\u0131 Fondu vasit\u0259sil\u0259 sahibkarlara maliyy\u0259 d\u0259st\u0259k t\u0259dbirl\u0259ri h\u0259yata keçirilm\u0259kd\u0259dir. Eyni zamanda, qeyd etm\u0259k ist\u0259rdim ki, \u0130poteka Fondunun vasit\u0259sil\u0259 maliyy\u0259l\u0259\u015fm\u0259nin aç\u0131lmas\u0131 üçün d\u0259 müvafiq t\u0259dbirl\u0259r görülm\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n

Möht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, qeyd etm\u0259k ist\u0259rdim ki, Sizin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131n\u0131za uy\u011fun olaraq, dövl\u0259t büdc\u0259sind\u0259 b\u0259zi x\u0259rcl\u0259rin ixtisara sal\u0131nmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 müvafiq t\u0259klifl\u0259r Nazirl\u0259r Kabinetin\u0259 t\u0259qdim edil\u0259r\u0259k Siz\u0259 m\u0259ruz\u0259 olunub. Bugünkü mü\u015favir\u0259d\u0259 verdiyiniz tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131n icras\u0131 üçün d\u0259 müvafiq add\u0131mlar at\u0131l\u0131b Siz\u0259 m\u0259ruz\u0259 olunacaq.<\/p>\n

C\u0259nab Prezident, ç\u0131x\u0131\u015f\u0131m\u0131n sonunda \u0259minliyimi ifad\u0259 etm\u0259k ist\u0259rdim ki, Sizin v\u0259 Birinci vitse-prezidentin \u0259zmkar s\u0259yl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 ölk\u0259miz bu h\u0259ssas günl\u0259ri arxada qoyacaq, yenid\u0259n özünün inki\u015faf yolunu davam ed\u0259c\u0259kdir.
\nPrezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong> Sa\u011f olun. M\u0259n qeyd etdim ki, inflyasiya bu il a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259dir. \u0130ki ayda daha a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259 idi. Üç ay\u0131n yekunlar\u0131na gör\u0259 3 faiz\u0259 çat\u0131b. Ancaq tam n\u0259zar\u0259t alt\u0131ndad\u0131r. Ona gör\u0259 makroiqtisadi v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 v\u0259 eyni zamanda, bank sektorunda görülmü\u015f i\u015fl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 v\u0259 görül\u0259c\u0259k i\u015fl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259ruz\u0259 üçün söz verilir M\u0259rk\u0259zi Bank\u0131n \u0130dar\u0259 Hey\u0259tinin s\u0259dri Elman Rüst\u0259mova.<\/p>\n

M\u0259rk\u0259zi Bank\u0131n \u0130dar\u0259 Hey\u0259tinin s\u0259dri Elman Rüst\u0259mov ç\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k deyib:<\/p>\n

– T\u0259\u015f\u0259kkür edir\u0259m, c\u0259nab Prezident.
\nBirinci rübün ba\u015fl\u0131ca yekunlar\u0131ndan biri ölk\u0259d\u0259 makroiqtisadi sabitliyin qorunub saxlan\u0131lmas\u0131d\u0131r. Baxmayaraq ki, art\u0131q Sizin d\u0259 qeyd etdiyiniz kimi, birinci rübün sonunda bütövlükd\u0259 dünya bazarlar\u0131nda ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259r ölk\u0259mizd\u0259n d\u0259 yan keçm\u0259yib. Mart ay\u0131nda ba\u015f ver\u0259n bir q\u0259d\u0259r t\u0259n\u0259zzül\u0259 baxmayaraq, ölk\u0259d\u0259 iqtisadi aktivlik davam edib. \u0130nflyasiya bir q\u0259d\u0259r artsa da, bu, onunla \u0259laq\u0259dard\u0131r ki, karantin \u015f\u0259raitind\u0259 insanlar\u0131n istehlak f\u0259all\u0131\u011f\u0131 bir q\u0259d\u0259r artd\u0131, onlar mü\u0259yy\u0259n ehtiyatlar yaratd\u0131. \u0130nflyasiya bir q\u0259d\u0259r artsa da, bizim r\u0259smi proqnozlardan, t\u0259xmin\u0259n 4,6 faizlik proqnozdan h\u0259l\u0259 a\u015fa\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u0130xrac g\u0259lirl\u0259rimizin, xüsusil\u0259 neft ixrac g\u0259lirl\u0259rinin bir q\u0259d\u0259r azalmas\u0131na baxmayaraq, bütövlükd\u0259 ticar\u0259t balans\u0131m\u0131z profisitlidir v\u0259 qeyri-neft ixrac\u0131 birinci rüb \u0259rzind\u0259 art\u0131b. Bizi \u0259hat\u0259 ed\u0259n qon\u015fu ölk\u0259l\u0259rd\u0259, bizim ticar\u0259t t\u0259r\u0259fda\u015f\u0131m\u0131z olan ölk\u0259l\u0259rd\u0259 milli valyutan\u0131n m\u0259z\u0259nn\u0259l\u0259rind\u0259 dal\u011falanmalara baxmayaraq, manat\u0131n m\u0259z\u0259nn\u0259si rüb \u0259rzind\u0259 sabit qal\u0131b.
\nBirinci rübd\u0259 Sizin verdiyiniz tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131n icras\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 bank sektorunda da müsb\u0259t dinamika mü\u015fahid\u0259 olunur. C\u0259nab Prezident, bütövlükd\u0259 rüb \u0259rzind\u0259 kredit qoyulu\u015flar\u0131 2,2 faiz art\u0131b. Lakin bu zaman biznes kreditl\u0259ri daha yüks\u0259k templ\u0259 – 3,7 faiz, ipoteka kreditl\u0259ri 4,2 faiz art\u0131b v\u0259 o cüml\u0259d\u0259n istehlak kreditl\u0259ri rüb \u0259rzind\u0259 1,9 faiz azal\u0131b.<\/p>\n

Bütövlükd\u0259 t\u0259bii ki, bu prosesl\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259dar fiziki v\u0259 hüquqi \u015f\u0259xsl\u0259rin depozitl\u0259rinin bir q\u0259d\u0259r dollarla\u015fmas\u0131n\u0131 görürük. Dollarla\u015fma fiziki \u015f\u0259xsl\u0259r üzr\u0259 2,8 faiz, hüquqi \u015f\u0259xsl\u0259r üzr\u0259 1,4 faiz yüks\u0259lib. Amma art\u0131q aprel ay\u0131n\u0131n birinci ongünlüyünün monitorinqi göst\u0259rir ki, art\u0131q \u0259ks proses, dedollarizasiya trendl\u0259ri ba\u015flan\u0131b. Bu, onu göst\u0259rir ki, h\u0259m \u0259halimizin, h\u0259m d\u0259 biznesin milli valyutan\u0131n m\u0259z\u0259nn\u0259sin\u0259 olan inam\u0131 art\u0131q b\u0259rpa olunmaqdad\u0131r. Yaranm\u0131\u015f qeyri-adi situasiyada öd\u0259ni\u015f sisteml\u0259ri aktiv f\u0259aliyy\u0259t göst\u0259rir, bütövlükd\u0259 rüb \u0259rzind\u0259 öd\u0259ni\u015f sistemind\u0259 qeyri-na\u011fd öd\u0259ni\u015fl\u0259r 3,6 faiz art\u0131b, amma bütünlükd\u0259 na\u011fdsiz kart öd\u0259ni\u015fl\u0259ri 36 faiz art\u0131b. Bu da onu göst\u0259rir ki, yaranm\u0131\u015f indiki situasiyada \u0259hali daha çox t\u0259mass\u0131z elektron öd\u0259ni\u015fl\u0259r\u0259 v\u0259 elektron ticar\u0259t\u0259 üstünlük verir.<\/p>\n

Bir daha qeyd etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m, c\u0259nab Prezident, yaranm\u0131\u015f \u015f\u0259raitd\u0259 bilirsiniz ki, olduqca böyük bir \u0259hali qrupu, xüsusil\u0259 ya\u015f\u0131 65-d\u0259n yuxar\u0131 olan \u0259hali – 648 min n\u0259f\u0259rin, 12 min n\u0259f\u0259r ah\u0131l insan\u0131n bank sektoruna g\u0259lm\u0259k imkan\u0131 yoxdur. Nazirl\u0259r Kabineti il\u0259 s\u0131x koordinasiyada M\u0259rk\u0259zi Bank v\u0259 \u018fm\u0259k v\u0259 \u018fhalinin Sosial Müdafi\u0259si Nazirliyi, N\u0259qliyyat, Rabit\u0259 v\u0259 Yüks\u0259k Texnologiyalar Nazirliyi il\u0259 birlikd\u0259 \u0259halinin evd\u0259n ç\u0131xmadan bu öd\u0259ni\u015fl\u0259ri vaxt\u0131nda almas\u0131 t\u0259min olunub. O cüml\u0259d\u0259n bel\u0259 bir situasiyada 153 mind\u0259n çox fermer kart\u0131 paylamal\u0131 idik v\u0259 art\u0131q bunun böyük \u0259ks\u0259riyy\u0259ti – 120 mind\u0259n çox fermer kart\u0131 \u0259haliy\u0259 paylan\u0131b.<\/p>\n

C\u0259nab Prezident, s\u0131\u011forta bazar\u0131nda da yax\u015f\u0131 start götürülüb. Rüb \u0259rzind\u0259 s\u0131\u011forta öd\u0259ni\u015fl\u0259ri 19 faiz art\u0131b. Sizin ça\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131n\u0131za uy\u011fun olaraq, özünüm\u0259\u015f\u011fulluq proqramlar\u0131nda banklar\u0131n i\u015ftirak\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si bu günl\u0259rd\u0259 t\u0259bii ki, daha çox aktuall\u0131q k\u0259sb edir. Banklar buna çox f\u0259al, yekdil d\u0259st\u0259k veribl\u0259r. Biz – \u018fm\u0259k v\u0259 \u018fhalinin Sosial Müdafi\u0259si Nazirliyi, M\u0259rk\u0259zi Bank, Banklar Assosiasiyas\u0131 üçt\u0259r\u0259fli memorandum imzalam\u0131\u015f\u0131q v\u0259 art\u0131q bu proqrama start verilib. Dü\u015fünürük ki, bank sektoru t\u0259r\u0259find\u0259n, M\u0259rk\u0259zi Bank t\u0259r\u0259find\u0259n ilin sonuna q\u0259d\u0259r 1000-\u0259 q\u0259d\u0259r insana özünün mikro biznesini yaratma\u011fa d\u0259st\u0259k veril\u0259c\u0259k v\u0259 bu t\u0259\u015f\u0259bbüs daimi xarakter da\u015f\u0131yacaq v\u0259 bu i\u015fl\u0259r davaml\u0131 görül\u0259c\u0259k.<\/p>\n

Mart ay\u0131n\u0131n birinci ongünlüyünd\u0259 bütövlükd\u0259 pandemiya, karantin t\u0259dbirl\u0259ri v\u0259 OPEC sazi\u015fl\u0259rinin u\u011fursuzlu\u011fu t\u0259bii ki, bizim \u0259sas maliyy\u0259 bazarlar\u0131m\u0131za, valyuta bazar\u0131m\u0131za ciddi t\u0259sir göst\u0259rdi. H\u0259mi\u015f\u0259 oldu\u011fu kimi, xüsusil\u0259 d\u0259 na\u011fd pul sahibl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n ajiotaj, dollarizasiya probleml\u0259ri ba\u015flad\u0131 v\u0259 bir çox ciddi pik t\u0259l\u0259bl\u0259rl\u0259 rastla\u015fd\u0131q. Lakin vaxt\u0131nda görül\u0259n t\u0259dbirl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 art\u0131q situasiya normalla\u015f\u0131b. Dem\u0259k olar ki, situasiya mart\u0131n \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259, yaxud ilin \u0259vv\u0259lind\u0259 oldu\u011fu s\u0259viyy\u0259y\u0259 çat\u0131b v\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 i\u015fl\u0259rimizi davam etdiririk.<\/p>\n

C\u0259nab Prezident, monetar siyas\u0259td\u0259 monetar sabitlik problematikas\u0131, y\u0259ni \u0259halinin \u0259man\u0259tl\u0259ri, hüquqi \u015f\u0259xsl\u0259rin depozitl\u0259rini bank sektorunda saxlamas\u0131, onlar\u0131n qaç\u0131\u015f\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 t\u0259bii ki, biz faiz d\u0259r\u0259c\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 dilemma qar\u015f\u0131s\u0131nda idik. Lakin bütövlükd\u0259 iqtisadiyyatda olan situasiya t\u0259l\u0259b edirdi ki, biz faiz siyas\u0259tini yum\u015faldaq. Bel\u0259 bir \u015f\u0259raitd\u0259 biz bir növ gözl\u0259m\u0259 mövqeyi tutaraq faiz d\u0259r\u0259c\u0259sini n\u0259 art\u0131rd\u0131q, n\u0259 d\u0259 azaltd\u0131q. T\u0259bii ki, hadis\u0259l\u0259ri izl\u0259yirik, dü\u015fünürük ki, faiz d\u0259r\u0259c\u0259l\u0259rini art\u0131rmaq potensial\u0131 mövcuddur. Lakin art\u0131q Sizin ç\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131zda qeyd etdiyiniz kimi, biz situasiyan\u0131 izl\u0259m\u0259liyik v\u0259 yaranm\u0131\u015f situasiyada operativ v\u0259 d\u0259qiq cavab ver\u0259c\u0259yik. Lakin bank sektorunun likvidlik s\u0259viyy\u0259si bu gün q\u0259na\u0259tb\u0259x\u015f s\u0259viyy\u0259d\u0259dir. M\u0259rk\u0259zi Bank t\u0259r\u0259find\u0259n banklara laz\u0131mi d\u0259st\u0259k verilir. \u0130lin \u0259vv\u0259lind\u0259n bank sektoruna 627 milyon manat s\u0259viyy\u0259sind\u0259 d\u0259st\u0259k verilib. Bunun ba\u015fl\u0131ca istiqam\u0259tl\u0259ri ipoteka sisteminin d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259si, qiym\u0259tli ka\u011f\u0131zlar bazar\u0131na d\u0259st\u0259k, Beyn\u0259lxalq Bank, bizim sistem xarakterli banka d\u0259st\u0259kdir. O cüml\u0259d\u0259n Sizin göst\u0259ri\u015finizl\u0259 bilavasit\u0259 ölk\u0259nin \u0259rzaq ehtiyatlar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131na d\u0259st\u0259k vermi\u015fik.<\/p>\n

Qar\u015f\u0131dak\u0131 ba\u015fl\u0131ca v\u0259zif\u0259 n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir? C\u0259nab Prezident, art\u0131q Siz öz ç\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131zda bu proqram\u0131, bu strategiyan\u0131 tam \u015f\u0259kild\u0259 dediniz. Biz dü\u015fünürük ki, qar\u015f\u0131dak\u0131 dövrd\u0259 biz makroiqtisadi v\u0259 maliyy\u0259 sabitliyini qorumal\u0131y\u0131q. \u0130kincisi, pandemiyadan, bu m\u0259hdudla\u015fmadan \u0259ziyy\u0259t ç\u0259k\u0259n \u0259haliy\u0259 v\u0259 biznes-iqtisadiyyata d\u0259st\u0259k verm\u0259liyik. Üçüncü, olduqca ön\u0259mli m\u0259s\u0259l\u0259 bütövlükd\u0259 bu situasiya qurtarandan sonra \u0259halimizi v\u0259 iqtisadiyyat\u0131m\u0131z\u0131 normal h\u0259yata qaytarmaqd\u0131r. Biz bunun üçün laz\u0131mi t\u0259dbirl\u0259ri indid\u0259n görm\u0259liyik. Burada art\u0131q biz mümkün hadis\u0259l\u0259ri, mümkün inki\u015faf ssenaril\u0259rini dü\u015fünm\u0259liyik, proqnozla\u015fd\u0131rmal\u0131y\u0131q. H\u0259r bir ssenariy\u0259 haz\u0131r olmal\u0131y\u0131q. Y\u0259ni, Siz dediyiniz kimi, indi \u0259n mühüm m\u0259s\u0259l\u0259 qeyri-mü\u0259yy\u0259nlikdir. Heç kim bilmir bu hadis\u0259l\u0259r n\u0259 q\u0259d\u0259r davam ed\u0259c\u0259k, bunun t\u0259siri n\u0259 olacaq. Beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlarda ciddi b\u0259dbin proqnozlar var v\u0259 bu proqnozlara, y\u0259ni biz h\u0259r \u015fey\u0259 haz\u0131r olmal\u0131y\u0131q v\u0259 buna uy\u011fun öz resurslar\u0131m\u0131zla manevr ed\u0259r\u0259k siyas\u0259t reaksiyalar\u0131 yaratmal\u0131y\u0131q.<\/p>\n

Biz milli valyutam\u0131z\u0131n m\u0259z\u0259nn\u0259sinin qorunmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 i\u015fl\u0259rimizi davam etdir\u0259c\u0259yik. OPEC+ dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n\u0131n u\u011furla n\u0259tic\u0259l\u0259nm\u0259si hesab edir\u0259m ki, h\u0259m bizim ticar\u0259t v\u0259 t\u0259diy\u0259 balans\u0131m\u0131z üçün v\u0259 bütövlükd\u0259 ilin sonuna valyuta ehtiyatlar\u0131m\u0131z\u0131n proqnozla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 üçün yax\u015f\u0131 x\u0259b\u0259rdir. Lakin bilirsiniz ki, dünyada iqtisadi t\u0259l\u0259bat\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 dü\u015fm\u0259si, bütövlükd\u0259 iqtisadiyyatda olan t\u0259l\u0259bat imkan vermir ki, neftin qiym\u0259ti k\u0259skin qalxs\u0131n. Amma dü\u015fünürük ki, biz ilin sonuna q\u0259d\u0259r valyuta bazar\u0131nda sabitlik yarada bil\u0259c\u0259yik.<\/p>\n

Maliyy\u0259 sabitliyi diqq\u0259timizd\u0259dir v\u0259 bu, daimi monitorinqd\u0259dir. M\u0259rk\u0259zi Bank situasiyan\u0131 izl\u0259yir v\u0259 burada qar\u015f\u0131ya ç\u0131xan probleml\u0259ri t\u0259bii ki, biz Maliyy\u0259 Sabitliyi \u015euras\u0131nda müzakir\u0259y\u0259 ç\u0131xaraca\u011f\u0131q. Bütövlükd\u0259 pandemiyadan \u0259ziyy\u0259t ç\u0259kmi\u015f sah\u0259l\u0259r\u0259 M\u0259rk\u0259zi Bank\u0131n münt\u0259z\u0259m yum\u015faltma t\u0259dbirl\u0259ri, y\u0259ni hökum\u0259tin atd\u0131\u011f\u0131 add\u0131mlarla s\u0131x \u0259laq\u0259d\u0259 t\u0259till\u0259rin verilm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 bax\u0131l\u0131b. Bu günl\u0259rd\u0259 Maliyy\u0259 Sabitliyi \u015euras\u0131n\u0131n iclas\u0131n\u0131n keçirilm\u0259sini planla\u015fd\u0131r\u0131r\u0131q. Biz bu t\u0259klifl\u0259ri, o cüml\u0259d\u0259n d\u0259 valyuta t\u0259nziml\u0259nm\u0259si sah\u0259sind\u0259 ataca\u011f\u0131m\u0131z add\u0131mlar\u0131 Maliyy\u0259 Sabitliyi \u015euras\u0131n\u0131n müzakir\u0259sin\u0259 ç\u0131xarandan sonra Siz\u0259 m\u0259ruz\u0259 olunacaq v\u0259 ondan sonra laz\u0131mi add\u0131mlar at\u0131lacaq.<\/p>\n

Sonda c\u0259nab Prezident, m\u0259n d\u0259 Sizi \u0259min etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, Sizin r\u0259hb\u0259rliyinizl\u0259 son dövrl\u0259rd\u0259 ölk\u0259d\u0259 h\u0259yata keçiril\u0259n islahatlar, yarad\u0131lm\u0131\u015f makroiqtisadi sabitlik v\u0259 maliyy\u0259 dayan\u0131ql\u0131l\u0131\u011f\u0131 imkan ver\u0259c\u0259k ki, bundan önc\u0259ki böhranlarda da oldu\u011fu kimi, Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131, Az\u0259rbaycan dövl\u0259ti bu situasiyadan da daha güclü v\u0259 daha inaml\u0131 ç\u0131xacaq.
\nT\u0259\u015f\u0259kkür edir\u0259m.<\/p>\n

Prezident \u0130lham \u018fliyev deyib:
\n-Sa\u011f olun. Böhran dövründ\u0259 bank sektorunun f\u0259aliyy\u0259ti xüsusi ön\u0259m da\u015f\u0131y\u0131r. Ona gör\u0259 banklar\u0131n sa\u011flamla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 bank sektorunun ölk\u0259 iqtisadiyyat\u0131na ver\u0259 bil\u0259c\u0259yi töhf\u0259nin düzgün qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si çox vacibdir. Hesab edir\u0259m ki, vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131n\u0131z m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r tam düzgün t\u0259hlil \u0259sas\u0131nda qeyd olunur. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, biz makroiqtisadi v\u0259ziyy\u0259timizi qorumal\u0131y\u0131q, sabit saxlamal\u0131y\u0131q. Koronavirusun ilk aylar\u0131n\u0131n t\u0259crüb\u0259si onu göst\u0259rir ki, biz buna müv\u0259ff\u0259q olmu\u015fuq. Makroiqtisadi v\u0259ziyy\u0259t sabitdir, manat\u0131n m\u0259z\u0259nn\u0259si sabitdir. Siz qeyd etdiyiniz kimi, bir müdd\u0259t \u0259hali v\u0259 hüquqi \u015f\u0259xsl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n dollarizasiyaya do\u011fru add\u0131mlar at\u0131ld\u0131. Ancaq indi de-dollarizasiya prosesi mü\u015fahid\u0259 olunur.<\/p>\n

M\u0259n ictimaiyy\u0259tin diqq\u0259tini bir m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 d\u0259 ç\u0259km\u0259k v\u0259 öz sözümü bildirm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. \u018ffsuslar olsun ki, \u0259g\u0259r h\u0259r hans\u0131 bir ölk\u0259d\u0259, – xüsusil\u0259 qon\u015fu ölk\u0259l\u0259r n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur, – o ölk\u0259nin milli valyutas\u0131nda hans\u0131sa d\u0259yi\u015fiklik ba\u015f verirs\u0259, Az\u0259rbaycanda buna d\u0259rhal bel\u0259 sür\u0259tli reaksiya verilir. Halbuki buna heç bir ehtiyac yoxdur. Biz bunu bir neç\u0259 il bundan \u0259vv\u0259l görmü\u015fük v\u0259 m\u0259hz buna gör\u0259 iki devalvasiyaya getm\u0259li olduq. Çünki bizim M\u0259rk\u0259zi Bank\u0131n valyuta ehtiyatlar\u0131 dem\u0259k olar ki, \u0259riyirdi, süni ajiotaj yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131 v\u0259 dollarizasiya pik h\u0259dd\u0259 çatm\u0131\u015fd\u0131. \u0130ndiki \u015f\u0259raitd\u0259 d\u0259 h\u0259mçinin. \u0130ndi koronavirus pandemiyas\u0131 geni\u015f vüs\u0259t alan kimi, b\u0259zi ölk\u0259l\u0259rin milli valyutalar\u0131 t\u0259n\u0259zzül\u0259 u\u011frad\u0131, ancaq haz\u0131rda Az\u0259rbaycanda bunun heç bir \u0259sas\u0131 yoxdur. Bizim kifay\u0259t q\u0259d\u0259r resurslar\u0131m\u0131z var v\u0259 dövl\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n nümay\u0259nd\u0259l\u0259ri bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 aç\u0131qlamalar vermi\u015fdil\u0259r. Ancaq b\u0259zi adamlar \u015fayi\u0259 yayd\u0131lar, b\u0259zi adamlar panikaya qap\u0131ld\u0131lar. Biz valyuta bazar\u0131nda d\u0259rhal f\u0259all\u0131q gördük v\u0259 dollara t\u0259l\u0259bat artd\u0131. \u0130lkin m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 böyük h\u0259cmd\u0259 dollar\u0131n sat\u0131\u015f\u0131 da n\u0259z\u0259rd\u0259 tutuldu. Amma sonra gördül\u0259r ki, makroiqtisadi v\u0259ziyy\u0259t sabitdir, manat\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti sabitdir v\u0259 indi bu ajiotaj yoxdur. Ona gör\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131ndan art\u0131q d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 xahi\u015f edir\u0259m, \u015fayi\u0259l\u0259r\u0259 uymas\u0131nlar, inanmas\u0131nlar. Bizi ist\u0259m\u0259y\u0259n qüvv\u0259l\u0259r, daxili v\u0259 xarici anti-Az\u0259rbaycan qüvv\u0259l\u0259r \u015fayi\u0259 yaymaqla m\u0259\u015f\u011fuldurlar, insanlar\u0131 ça\u015fd\u0131rmaq, insanlarda panika yaratmaq ist\u0259yirl\u0259r. Bunun üçün heç bir \u0259sas yoxdur. Az\u0259rbaycan güclü dövl\u0259tdir v\u0259 Az\u0259rbaycan r\u0259hb\u0259rliyi v\u0259t\u0259nda\u015flara h\u0259r \u015feyi nec\u0259 varsa, el\u0259 d\u0259 t\u0259qdim edir. Biz ümumi m\u0259nz\u0259r\u0259ni \u015fi\u015firtmirik, eyni zamanda, tam s\u0259mimiyy\u0259tl\u0259 dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, panika üçün, hans\u0131sa narahatl\u0131q üçün bu gün heç bir s\u0259b\u0259b yoxdur. \u018fsas m\u0259qs\u0259dimiz koronavirusla apard\u0131\u011f\u0131m\u0131z mübariz\u0259d\u0259 qalib g\u0259lm\u0259k, bu v\u0259ziyy\u0259td\u0259n az itkil\u0259rl\u0259 ç\u0131xmaq, iqtisadiyyata az ziyan vurmaqd\u0131r. Çünki biz aç\u0131q-ayd\u0131n ba\u015fa dü\u015fürük ki, bu m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 t\u0259dbirl\u0259r iqtisadiyyata ziyand\u0131r. Burada biz iki amil aras\u0131nda seçim etm\u0259liyik – iqtisadi f\u0259all\u0131q, insanlar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131. M\u0259nim seçimim birm\u0259nal\u0131d\u0131r – insanlar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131. Ona gör\u0259 bu m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 add\u0131mlar at\u0131ld\u0131. Biz, \u0259lb\u0259tt\u0259, b\u0259ri ba\u015fdan bilirdik ki, bu, iqtisadi f\u0259all\u0131\u011fa m\u0259nfi t\u0259sir göst\u0259r\u0259 bil\u0259r, ist\u0259r-ist\u0259m\u0259z mü\u0259yy\u0259n \u015fayi\u0259l\u0259rin yay\u0131lmas\u0131na, iqtisadi sah\u0259d\u0259 mü\u0259yy\u0259n narahatl\u0131\u011fa g\u0259tirib ç\u0131xara bil\u0259r. Biz bunu \u015füurlu \u015f\u0259kild\u0259 etdik ki, insanlar\u0131m\u0131z\u0131, onlar\u0131n h\u0259yat\u0131n\u0131 qoruyaq. Çünki bundan daha qiym\u0259tli heç n\u0259 yoxdur. \u0130qtisadiyyat bir il t\u0259n\u0259zzül\u0259 u\u011fraya bil\u0259r, ba\u015fqa il arta bil\u0259r, h\u0259r halda, h\u0259r \u015fey n\u0259zar\u0259t alt\u0131ndad\u0131r. Ona gör\u0259 valyuta bazar\u0131nda da bu gün heç bir t\u0259\u015fvi\u015f\u0259 ehtiyac yoxdur.<\/p>\n

Biz makroiqtisadi v\u0259ziyy\u0259ti qorumal\u0131y\u0131q. Eyni zamanda, banklar indiki \u015f\u0259raitd\u0259 biznes\u0259 daha böyük d\u0259st\u0259k verm\u0259lidirl\u0259r. M\u0259n çox \u015fadam ki, art\u0131q biznes kreditl\u0259rinin faizi art\u0131r, amma istehlak kreditl\u0259rinin faizi dü\u015für. Bu, hesab edir\u0259m ki, çox yax\u015f\u0131 tendensiyad\u0131r v\u0259 bu, saxlanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

M\u0259n banklar\u0131n özünüm\u0259\u015f\u011fulluq proqram\u0131na qo\u015fulmas\u0131n\u0131 da alq\u0131\u015flay\u0131ram. Yax\u015f\u0131 bilirsiniz ki, bu proqrama çox böyük t\u0259l\u0259bat var v\u0259 biz n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturduq ki, dövl\u0259t x\u0259tti il\u0259 on min insana vasit\u0259l\u0259ri t\u0259qdim ed\u0259k. \u0130ndi Dünya Bank\u0131 da buna qo\u015fuldu. Onlar t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259 vasit\u0259l\u0259r veril\u0259c\u0259k, bizim banklar da ver\u0259c\u0259k. Çünki t\u0259l\u0259bat daha çoxdur. T\u0259qrib\u0259n 40-50 min t\u0259l\u0259b, y\u0259ni, sifari\u015f var. Ona gör\u0259 xüsusil\u0259 indiki \u015f\u0259raitd\u0259 mikrobiznesin inki\u015faf\u0131, – indi k\u0259nd t\u0259s\u0259rrüfat\u0131nda da bu sah\u0259d\u0259 i\u015fl\u0259r n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur, – mütl\u0259q apar\u0131lmal\u0131d\u0131r ki, biz biznesi qoruyaq, onlara d\u0259st\u0259k ver\u0259k v\u0259 raz\u0131yam ki, art\u0131q normal h\u0259yata qay\u0131tmaq üçün haz\u0131rl\u0131q i\u015fl\u0259rimizi aparmal\u0131y\u0131q.<\/p>\n

Ona gör\u0259 m\u0259n bütövlükd\u0259 bank sektorunda v\u0259 makroiqtisadi sah\u0259d\u0259 görülmü\u015f i\u015fl\u0259ri müsb\u0259t qiym\u0259tl\u0259ndirir\u0259m, bel\u0259 d\u0259 davam edin. Bilir\u0259m ki, siz günd\u0259lik formatda h\u0259r \u015fey\u0259 monitorinq apar\u0131rs\u0131n\u0131z. Hesab edir\u0259m ki, faiz d\u0259r\u0259c\u0259l\u0259rinin sabit saxlanmas\u0131 da çox müsb\u0259t add\u0131md\u0131r, o q\u0259d\u0259r d\u0259 asan m\u0259s\u0259l\u0259 deyil. Çünki neftin qiym\u0259tinin k\u0259skin dü\u015fm\u0259si, iqtisadi f\u0259all\u0131\u011f\u0131n azalmas\u0131 ist\u0259r-ist\u0259m\u0259z faiz d\u0259r\u0259c\u0259l\u0259rinin art\u0131m\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndirirdi. Ancaq son aylar \u0259rzind\u0259 faiz d\u0259r\u0259c\u0259l\u0259ri ard\u0131c\u0131ll\u0131qla a\u015fa\u011f\u0131 dü\u015für. Ona gör\u0259 siz bu d\u0259r\u0259c\u0259l\u0259ri indi d\u0259 sabit saxlay\u0131rs\u0131n\u0131z. Hesab edir\u0259m ki, indiki v\u0259ziyy\u0259t\u0259 gör\u0259 bu, düzgün add\u0131md\u0131r.<\/p>\n

T\u0259bii ki, koronavirus iqtisadi f\u0259all\u0131qla ba\u011fl\u0131 biz\u0259 çox böyük problem yaratd\u0131. Ancaq buna baxmayaraq, hesab edir\u0259m ki, vaxt\u0131nda at\u0131lm\u0131\u015f add\u0131mlar, xüsusil\u0259 sahibkarlara, biznes\u0259 veril\u0259n d\u0259st\u0259k bir daha dövl\u0259tin siyas\u0259tini göst\u0259rir. Bizim h\u0259m siyas\u0259timiz birm\u0259nal\u0131d\u0131r, h\u0259m d\u0259 imkanlar\u0131m\u0131z var. Bu imkanlar\u0131 biz yaratm\u0131\u015f\u0131q. \u018fg\u0259r biz bu maliyy\u0259 imkanlar\u0131m\u0131z\u0131 yaratmasayd\u0131q, bu gün nec\u0259 köm\u0259k ed\u0259rdik? M\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131 heç kiml\u0259 müqayis\u0259 etm\u0259k ist\u0259mir\u0259m, amma biz bax\u0131r\u0131q, görürük indi ba\u015fqa ölk\u0259l\u0259rd\u0259 n\u0259l\u0259r ba\u015f verir. Adamba\u015f\u0131na bizd\u0259ki q\u0259d\u0259r dü\u015f\u0259n d\u0259st\u0259k h\u0259cmi az ölk\u0259l\u0259rd\u0259 mü\u015fahid\u0259 olunur. Çünki indi bizim h\u0259m imkanlar\u0131m\u0131z var, – düzdür, neftin qiym\u0259tinin a\u015fa\u011f\u0131 dü\u015fm\u0259si bu imkanlara da m\u0259nfi t\u0259sir göst\u0259rir, – eyni zamanda, siyasi irad\u0259 d\u0259 var. Ona gör\u0259 bu v\u0259ziyy\u0259td\u0259 biznes strukturlar\u0131n\u0131n d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259si t\u0259biidir v\u0259 biz heç vaxt onlar\u0131 a\u011f\u0131r v\u0259ziyy\u0259td\u0259 qoya bilm\u0259rik. Çünki koronavirus onlar\u0131n biznesin\u0259 ziyan vurub, biz is\u0259 onlar\u0131n i\u015fini yüngüll\u0259\u015fdirm\u0259liyik.<\/p>\n

Onu da bildirm\u0259liy\u0259m ki, son vaxtlar apar\u0131lan islahatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycanda biznes mühiti böyük d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 yax\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. Bunu bir neç\u0259 möt\u0259b\u0259r beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilat da qeyd edir. Bu yax\u0131nlarda m\u0259\u015fhur “Heritage” Fondu da iqtisadi azadl\u0131qlarla ba\u011fl\u0131 reytinq c\u0259dv\u0259li t\u0259rtib edib v\u0259 Az\u0259rbaycan iqtisadi azadl\u0131qlar indeksin\u0259 gör\u0259 dünyada 44-cü yerd\u0259dir. Bir il \u0259rzind\u0259 biz 19 pill\u0259 qalxm\u0131\u015f\u0131q. Hesab edir\u0259m ki, bu, böyük n\u0259tic\u0259dir.<\/p>\n

Ümumiyy\u0259tl\u0259, maliyy\u0259 paketi, iqtisadi sabitliyin t\u0259min edilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 görül\u0259n v\u0259 görül\u0259c\u0259k i\u015fl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259ruz\u0259 üçün söz verilir \u0130qtisadiyyat naziri Mikay\u0131l Cabbarova.<\/p>\n

\u0130qtisadiyyat naziri Mikay\u0131l Cabbarov ç\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k deyib:
\n– T\u0259\u015f\u0259kkür edir\u0259m, möht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident.
\nHörm\u0259tli iclas i\u015ftirakç\u0131lar\u0131.
\n2020-ci ilin ilk rübünd\u0259, yanvar-fevralda mü\u015fahid\u0259 edil\u0259n sa\u011flam art\u0131m birinci rübün ümumilikd\u0259 müsb\u0259t fonda yekunla\u015fmas\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndirdi. Eyni zamanda, mart ay\u0131nda pandemiya dünya enerji bazarlar\u0131nda art\u0131m tempin\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir etmi\u015f v\u0259 mütl\u0259q göst\u0259ricil\u0259rin enm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur.<\/p>\n

Möht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, Siz qeyd etdiyiniz kimi, qeyri-neft ümumi daxili m\u0259hsulunun 3,5 faiz s\u0259viyy\u0259sind\u0259 art\u0131m\u0131na nail olmu\u015fuq. Ümumi daxili m\u0259hsulda \u0259n sür\u0259tli art\u0131m v\u0259 azalma sah\u0259l\u0259rini diqq\u0259tiniz\u0259 m\u0259ruz\u0259 etm\u0259k ist\u0259rdim. Qeyri-neft s\u0259nayesind\u0259 art\u0131m 23 faiz t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir. \u0130nformasiya-kommunikasiya texnologiyalar\u0131 sah\u0259sind\u0259 18 faiz, da\u011f-m\u0259d\u0259n s\u0259nayesind\u0259 12 faiz, k\u0259nd t\u0259s\u0259rrüfat\u0131 sah\u0259sind\u0259 3,7 faiz art\u0131m olmu\u015fdur. Elektrik enerjisi, o cüml\u0259d\u0259n qaz-buxar istehsal\u0131 17 faiz v\u0259 yük da\u015f\u0131malar\u0131 7,2 faiz artm\u0131\u015fd\u0131r. Eyni zamanda, azalan sah\u0259l\u0259r aras\u0131nda turizm, ia\u015f\u0259, xidm\u0259tl\u0259r, s\u0259rni\u015fin n\u0259qliyyat\u0131 v\u0259 tikintini qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n

Xarici ticar\u0259t\u0259 g\u0259ldikd\u0259, ümumilikd\u0259, qeyri-neft ixrac\u0131m\u0131z rüb \u0259rzind\u0259 bir faiz azalm\u0131\u015fd\u0131r. Müsb\u0259t trend ondan ibar\u0259tdir ki, k\u0259nd t\u0259s\u0259rrüfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131 v\u0259 \u0259rzaq ixrac\u0131 öt\u0259n ilin birinci rübü il\u0259 müqayis\u0259d\u0259 4 faiz artm\u0131\u015fd\u0131r. Q\u0131z\u0131l ixrac\u0131 17 faiz v\u0259 kimya s\u0259nayesi m\u0259hsullar\u0131 14 faiz artm\u0131\u015fd\u0131r. Eyni dövrd\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rrüfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131n\u0131n v\u0259 \u0259rza\u011f\u0131n idxal\u0131 5 faiz azalm\u0131\u015fd\u0131r. Müsb\u0259t hald\u0131r ki, \u0259rzaq m\u0259hsullar\u0131nda daxili istehlak\u0131m\u0131zla, o cüml\u0259d\u0259n idxalla ixrac aras\u0131nda f\u0259rq xeyli azalm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n

Sizin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131n\u0131za \u0259sas\u0259n, t\u0259dbirl\u0259r plan\u0131na uy\u011fun olaraq m\u0259ruz\u0259 edir\u0259m ki, sahibkarlara d\u0259st\u0259k proqram\u0131 art\u0131q f\u0259aliyy\u0259td\u0259dir. Onun ilkin n\u0259tic\u0259l\u0259rini, bu gün\u0259 olan r\u0259q\u0259ml\u0259ri m\u0259ruz\u0259 etm\u0259k ist\u0259rdim. Bel\u0259 ki, muzdlu i\u015fçil\u0259r\u0259 \u0259m\u0259khaqq\u0131n\u0131n mü\u0259yy\u0259n hiss\u0259sinin öd\u0259nilm\u0259si v\u0259 sahibkarlara d\u0259st\u0259k proqram\u0131 ç\u0259rçiv\u0259sind\u0259 10 min 914 vergiöd\u0259yicisi onlayn sistem vasit\u0259sil\u0259 müraci\u0259t etmi\u015fdir. H\u0259min vergiöd\u0259yicil\u0259ri üzr\u0259 muzdlu i\u015fçil\u0259rin say\u0131 124 min 510 n\u0259f\u0259rdir. Maliyy\u0259 Nazirliyi il\u0259 v\u0259 agent banklarla birlikd\u0259 çal\u0131\u015f\u0131r\u0131q ki, h\u0259min siyah\u0131 üzr\u0259 maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yinin birinci ay üzr\u0259 öd\u0259nilm\u0259sini t\u0259min ed\u0259k. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan v\u0259saitin m\u0259bl\u0259\u011fi 16 milyon 890 min manat t\u0259\u015fkil edir. Faktiki olaraq dün\u0259n ax\u015fama art\u0131q öd\u0259ni\u015f edilmi\u015f vergiöd\u0259yicil\u0259rinin say\u0131 2636 vergiöd\u0259yicisi olmaqla, h\u0259min vergiöd\u0259yicil\u0259ri üzr\u0259 muzdlu i\u015fçil\u0259rin say\u0131 24 min 463 n\u0259f\u0259rdir. F\u0259rdi v\u0259 mikro sahibkarlara maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yi proqram\u0131 da h\u0259yata keçirilir. Bu gün\u0259d\u0259k müraci\u0259t etmi\u015f vergiöd\u0259yicil\u0259rinin say\u0131 16 min 502 sahibkard\u0131r. Müvafiq olaraq bu gün\u0259d\u0259k t\u0259qdim edilmi\u015f müraci\u0259tl\u0259r üzr\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yinin m\u0259bl\u0259\u011fi 15 milyon 483 min manat t\u0259\u015fkil edib.<\/p>\n

Vergi stimullar\u0131n\u0131 özünd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n qanunvericilik paketi üzr\u0259 i\u015f ba\u015fa çatd\u0131r\u0131l\u0131b. H\u0259mkar strukturlar\u0131n vizalar\u0131n\u0131n raz\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 prosesi h\u0259yata keçirilir. Dövl\u0259tin kredit z\u0259man\u0259ti d\u0259st\u0259yinin verilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 dövl\u0259t sektoru v\u0259 banklarla i\u015f ba\u015fa çatmaq üzr\u0259dir. Bizim h\u0259d\u0259fimiz bu ay\u0131n sonuna q\u0259d\u0259r proqram\u0131 i\u015fl\u0259k v\u0259ziyy\u0259t\u0259 g\u0259tirm\u0259kdir. Burada m\u0259n xüsusil\u0259 qeyd etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, biz bank sektoru il\u0259 birg\u0259 mü\u0259yy\u0259n olunmu\u015f ç\u0259rçiv\u0259d\u0259 bu i\u015fi h\u0259yata keçiririk v\u0259 m\u0259hsuldar i\u015f gedir. H\u0259mçinin yeni iqtisadi \u015f\u0259raitd\u0259, t\u0259dbirl\u0259r plan\u0131nda mü\u0259yy\u0259n edilmi\u015f iqtisadiyyat\u0131n 8 sektorunda müvafiq sektoral planlar üz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259r\u0259 ba\u015flan\u0131l\u0131b.<\/p>\n

Göst\u0259ri\u015finiz\u0259 uy\u011fun olaraq, dövl\u0259t investisiya proqram\u0131 ç\u0259rçiv\u0259sind\u0259 iqtisadi art\u0131m\u0131n b\u0259rpa edilm\u0259sin\u0259 yön\u0259lmi\u015f layih\u0259l\u0259ri t\u0259hlil edirik. Bu gün Sizin verdiyiniz tap\u015f\u0131r\u0131\u011fa uy\u011fun olaraq, h\u0259mkar qurumlarla birlikd\u0259 çal\u0131\u015faraq q\u0131sa müdd\u0259t \u0259rzind\u0259 m\u0259lumat\u0131 diqq\u0259tiniz\u0259 t\u0259qdim ed\u0259c\u0259yik.
\nDiqq\u0259tiniz\u0259 gör\u0259 t\u0259\u015f\u0259kkür edir\u0259m.<\/p>\n

Prezident \u0130lham \u018fliyev deyib:
\n-M\u0259n giri\u015f sözümd\u0259 dedim ki, hökum\u0259t v\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259, \u0130qtisadiyyat Nazirliyi yeni g\u0259lirl\u0259r m\u0259nb\u0259yi axtarmal\u0131d\u0131r. Bir daha dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, ehtiyatlar var v\u0259 bilir\u0259m, bu istiqam\u0259td\u0259 i\u015f gedir. Bunu uzatmaq laz\u0131m deyil. Hesab edir\u0259m ki, q\u0131sa müdd\u0259t \u0259rzind\u0259 yeni t\u0259klifl\u0259r haz\u0131rlan\u0131b m\u0259n\u0259 t\u0259qdim edilm\u0259lidir.<\/p>\n

Onu da bilm\u0259liyik ki, OPEC v\u0259 qeyri-OPEC ölk\u0259l\u0259rinin raz\u0131la\u015fmas\u0131 bizim üz\u0259rimiz\u0259 d\u0259 öhd\u0259likl\u0259r qoyur. Bildirm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, Az\u0259rbaycan h\u0259mi\u015f\u0259 OPEC+ ç\u0259rçiv\u0259sind\u0259 çox f\u0259al rol oynam\u0131\u015fd\u0131r. Onu da xat\u0131rlatmaq ist\u0259yir\u0259m ki, OPEC+ format\u0131n\u0131n ideyas\u0131n\u0131 ilk d\u0259f\u0259 Davos Ümumdünya \u0130qtisadi Forumunun panel müzakir\u0259sind\u0259 m\u0259n vermi\u015fdim. H\u0259tta bu gün OPEC-in ba\u015f katibi bunu qeyd edir. \u0130ndi art\u0131q n\u0259inki OPEC+ v\u0259 neft hasil ed\u0259n bütün ölk\u0259l\u0259r raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259lib. Hesab edir\u0259m ki, bu, çox nadir \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q format\u0131d\u0131r v\u0259 bu format h\u0259r bir ölk\u0259nin üz\u0259rin\u0259 \u0259lav\u0259 öhd\u0259lik qoyur, o cüml\u0259d\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n. Bu raz\u0131la\u015fmaya gör\u0259 bizim neft hasilat\u0131m\u0131z bu il ixtisar edil\u0259c\u0259k. Art\u0131q kvotalar mü\u0259yy\u0259n edildi. \u018fg\u0259r neftin qiym\u0259ti laz\u0131mi s\u0259viyy\u0259y\u0259 qalxmasa, onda biz \u0259lav\u0259 itkil\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalaca\u011f\u0131q. Biz bunu bilm\u0259liyik ki, bu itkil\u0259r t\u0259qrib\u0259n 700 milyon, b\u0259lk\u0259 d\u0259 1 milyard dollar \u0259traf\u0131nda ola bil\u0259r. Ona gör\u0259 indid\u0259n öz add\u0131mlar\u0131m\u0131z\u0131 atmal\u0131y\u0131q, çünki onsuz da keç\u0259n il q\u0259bul edilmi\u015f q\u0259rarlar \u0259sas\u0131nda böyük sosial paket icra edildi. T\u0259bii ki, bu sosial paket bu il v\u0259 bundan sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 d\u0259 insanlara t\u0259qdim edil\u0259c\u0259k. Koronavirusla ba\u011fl\u0131 \u0259n az\u0131 2,5 milyard manat n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Qeyd etdiyim kimi, Prezidentin ehtiyat fondundan l\u0259vazimatlar\u0131n al\u0131nmas\u0131na 100 milyon manata yax\u0131n v\u0259sait istiqam\u0259tl\u0259ndirilib. \u018fg\u0259r neftin qiym\u0259ti b\u0259rpa olunmasa, bizi \u0259lav\u0259 itkil\u0259r gözl\u0259yir v\u0259 t\u0259bii olaraq bizim valyuta ehtiyatlar\u0131m\u0131z azalacaq. Birinci rübd\u0259, yanvar\u0131n birin\u0259 nisb\u0259td\u0259 art\u0131q valyuta ehtiyatlar\u0131m\u0131z azal\u0131bd\u0131r. Bu, t\u0259biidir v\u0259 bel\u0259 olan halda bir daha dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, x\u0259rcl\u0259r\u0259 böyük diqq\u0259tl\u0259 baxmal\u0131y\u0131q. Dövl\u0259t investisiya x\u0259rcl\u0259ri \u0259sas iki m\u0259qs\u0259di güdm\u0259lidir. M\u0259\u015f\u011fullu\u011fu t\u0259min etm\u0259k, çünki biz investisiya x\u0259rcl\u0259rimizi k\u0259skin ixtisar ed\u0259 bilm\u0259rik. Çünki birincisi, ön\u0259mli layih\u0259l\u0259r icra edilm\u0259lidir v\u0259 \u0259n ba\u015fl\u0131cas\u0131 odur ki, \u0259g\u0259r dövl\u0259t investisiya x\u0259rcl\u0259ri k\u0259skin azalsa, onda bu sah\u0259d\u0259 çal\u0131\u015fan insanlar i\u015fsiz qalacaq. Ona gör\u0259 bizim investisiya proqram\u0131m\u0131za baxark\u0259n iki \u0259sas amili n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131n. M\u0259\u015f\u011fulluq v\u0259 bu layih\u0259l\u0259rin iqtisadiyyat\u0131n real sektoruna olan t\u0259siri. Çünki Az\u0259rbaycanda böyük infrastruktur layih\u0259l\u0259ri icra edilib. Onlar\u0131n böyük hiss\u0259si tam ba\u015fa çat\u0131b, ona gör\u0259 iki \u0259sas amil n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Hesab edir\u0259m ki, aprel-may aylar\u0131nda ikinci yar\u0131millikd\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan investisiya proqramlar\u0131n\u0131n t\u0259hlili v\u0259 yenid\u0259n t\u0259rtib edilm\u0259si z\u0259ruridir. Bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ciddi m\u0259\u015f\u011ful olun.<\/p>\n

Bununla paralel olaraq, – bu v\u0259zif\u0259ni m\u0259n art\u0131q qar\u015f\u0131ya qoymu\u015fam v\u0259 bilir\u0259m ki, \u0130qtisadiyyat Nazirliyi bu m\u0259s\u0259l\u0259 üz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259yir, – öz\u0259l s\u0259rmay\u0259nin t\u0259\u015fviqi istiqam\u0259tind\u0259 \u0259lav\u0259 add\u0131mlar at\u0131lmal\u0131d\u0131r. Biz iqtisadi liberalla\u015fmaya daha inamla getm\u0259liyik v\u0259 investisiyalar üçün bütün sah\u0259l\u0259r bizd\u0259 aç\u0131q olmal\u0131d\u0131r. Biz h\u0259m yerli investorlar\u0131, h\u0259m xarici investorlar\u0131 inand\u0131rmal\u0131y\u0131q ki, onlar\u0131n investisiyalar\u0131 s\u0259m\u0259r\u0259 ver\u0259c\u0259k, onlara g\u0259lir g\u0259tir\u0259c\u0259k. Xüsusil\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, h\u0259m “Doing Business” proqram\u0131nda böyük ir\u0259lil\u0259yi\u015f\u0259 nail olduq, h\u0259m iqtisadi azadl\u0131q indeksi, – art\u0131q qeyd etdim ki, burada da Az\u0259rbaycan yüks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirilir, – bizim kredit reytinqimiz d\u0259 müsb\u0259tdir, h\u0259m d\u0259 dövl\u0259t xarici borcumuz a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259dir. Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 bunu bilir. M\u0259n h\u0259tta koronavirusa q\u0259d\u0259rki bir çox hallarda bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 xüsusil\u0259 diqq\u0259t yetirirdim ki, bizim dövl\u0259t xarici borcumuz daxili m\u0259hsulumuzun 17 faizini t\u0259\u015fkil edir v\u0259 daha da a\u015fa\u011f\u0131 dü\u015fm\u0259lidir. \u0130ndiki böhranl\u0131 dövrd\u0259 bu amil çox böyük ön\u0259m da\u015f\u0131y\u0131r. Dövl\u0259t borcumuzun a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259 olmas\u0131 bizim kredit reytinqimizin sabit saxlanmas\u0131na imkan verir. Bu da investorlar üçün \u0259sas amill\u0259rd\u0259n biridir.<\/p>\n

Sosial sah\u0259 bizim üçün h\u0259mi\u015f\u0259 prioritet olubdur, indiki \u015f\u0259raitd\u0259 ikiqat prioritet olmal\u0131d\u0131r. Çünki son ill\u0259rd\u0259 m\u0259\u015f\u011fulluq, sosial t\u0259minat istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259 böyük add\u0131mlar at\u0131l\u0131b, ancaq indiki \u015f\u0259raitd\u0259 bu, xüsusi ön\u0259m da\u015f\u0131y\u0131r. Ona gör\u0259 \u018fm\u0259k v\u0259 \u018fhalinin Sosial Müdafi\u0259si naziri m\u0259lumat versin ki, m\u0259\u015f\u011fulluqla ba\u011fl\u0131 i\u015fl\u0259r n\u0259 yerd\u0259dir, özünüm\u0259\u015f\u011fulluq proqram\u0131 nec\u0259 icra edilir, i\u015fsizl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 hans\u0131 add\u0131mlar at\u0131l\u0131b v\u0259 hans\u0131 add\u0131mlar\u0131n at\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur.<\/p>\n

\u018fm\u0259k v\u0259 \u018fhalinin Sosial Müdafi\u0259si naziri Sahil Babayev ç\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k deyib:
\n-Möht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident.
\nBu ilin birinci rübünd\u0259 bütün sosial öd\u0259ni\u015fl\u0259r vaxt\u0131nda icra olunub, 2,3 milyon insan\u0131m\u0131za 1,5 milyard manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 sosial öd\u0259ni\u015fl\u0259r h\u0259yata keçirilib. Sizin S\u0259r\u0259ncam\u0131n\u0131zla sosial dövl\u0259t, sosial siyas\u0259t prinsipi r\u0259hb\u0259r tutularaq ölk\u0259 üzr\u0259 bütün növ \u0259m\u0259k pensiyalar\u0131n\u0131n s\u0131\u011forta hiss\u0259si 16,6 faiz indeksasiya olunub v\u0259 bu islahat da Az\u0259rbaycanda bütün pensiyaç\u0131lar\u0131 \u0259hat\u0259 edib. Sizin qeyd etdiyiniz kimi, ya\u015fa gör\u0259 pensiya 330 manata, ümumilikd\u0259, orta pensiya 295 manata çat\u0131b. 700 min n\u0259f\u0259r\u0259 müavin\u0259t v\u0259 t\u0259qaüdl\u0259r birinci rüb \u0259rzind\u0259 icra olunub v\u0259 250 milyon manat v\u0259sait bu v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131za öd\u0259nilib. C\u0259nab Prezident, \u0259lav\u0259 olaraq bildirim ki, avtomatla\u015fma t\u0259dbirl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 son 6 ayda art\u0131q 64 min t\u0259yinat – pensiya, müavin\u0259t v\u0259 t\u0259qaüdl\u0259r üzr\u0259 t\u0259yinatlar\u0131n 80 faizi tam \u015f\u0259kild\u0259 avtomatla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f formada icra olunub.<\/p>\n

Sizin müvafiq S\u0259r\u0259ncam\u0131n\u0131zla yarad\u0131lm\u0131\u015f i\u015fçi qrupun haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 t\u0259dbirl\u0259r plan\u0131n\u0131n m\u0259\u015f\u011fulluq, sosial m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259n hiss\u0259si, ümumilikd\u0259, dörd istiqam\u0259ti \u0259hat\u0259 edir v\u0259 özünd\u0259 on t\u0259dbiri ehtiva edir. Bu on t\u0259dbir üzr\u0259 394 milyon manat v\u0259sait ayr\u0131l\u0131b. Y\u0259ni, sosial paketin pandemiya \u0259leyhin\u0259 mübariz\u0259 ç\u0259rçiv\u0259sind\u0259 görül\u0259c\u0259k i\u015fl\u0259r\u0259 400 milyon manatl\u0131q bir paket ayr\u0131l\u0131b. Bu 400 milyon manat\u0131n 100 milyon manat\u0131 dövl\u0259t büdc\u0259sind\u0259n ayr\u0131lan v\u0259saitl\u0259rdir, 200 milyon manat\u0131 Dövl\u0259t Sosial Müdafi\u0259 Fondunun 2019-cu il üzr\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f ehtiyat\u0131d\u0131r, 91 milyon manat\u0131 is\u0259 i\u015fsizlikd\u0259n s\u0131\u011forta fondunun v\u0259saitl\u0259ri hesab\u0131na yön\u0259ldil\u0259n m\u0259nb\u0259l\u0259rdir. Ümumilikd\u0259 birinci istiqam\u0259timiz m\u0259\u015f\u011fulluq üzr\u0259 dövl\u0259t sektorunda olan m\u0259\u015f\u011fullu\u011fun qorunmas\u0131 v\u0259 burada i\u015fsizlik riskinin yaranmamas\u0131 idi. Bu ç\u0259rçiv\u0259d\u0259 910 min insan\u0131m\u0131z\u0131n m\u0259\u015f\u011fullu\u011fu tam \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259min olunur v\u0259 onlarla ba\u011fl\u0131 h\u0259r hans\u0131 bir ç\u0259tinlik meydana ç\u0131xmay\u0131b. Dig\u0259r bir istiqam\u0259timiz qeyri-dövl\u0259t sektorunda \u0259m\u0259k müqavil\u0259si il\u0259 çal\u0131\u015fan insanlar\u0131n qorunmas\u0131 idi. Bu sah\u0259d\u0259 d\u0259 Sizin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131n\u0131za uy\u011fun olaraq günd\u0259lik n\u0259zar\u0259t t\u0259min edildi. Dövl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259qdim olunan d\u0259st\u0259k paketl\u0259ri v\u0259 inzibati t\u0259dbirl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 n\u0259inki qeyri-dövl\u0259t sektoru üzr\u0259 \u0259m\u0259k müqavil\u0259l\u0259rinin say\u0131 azald\u0131, \u0259ksin\u0259, artd\u0131 v\u0259 aprelin 1-d\u0259n etibar\u0259n \u0259m\u0259k müqavil\u0259l\u0259rinin say\u0131nda 51 minlik, yanvar\u0131n 1-i il\u0259 müqayis\u0259d\u0259 is\u0259 73 minlik art\u0131m var. Bu, bir daha göst\u0259rir ki, öz\u0259l sektorumuz Sizin ça\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131n\u0131za çox aktiv \u015f\u0259kild\u0259 qo\u015fuldu v\u0259 bir t\u0259r\u0259fd\u0259n inzibati t\u0259dbirl\u0259r, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n dövl\u0259t d\u0259st\u0259yind\u0259n yararlanmaq üçün \u0259m\u0259k müqavil\u0259l\u0259rinin say\u0131 da müt\u0259madi olaraq art\u0131r.<\/p>\n

Biz günd\u0259lik dinamikaya n\u0259zar\u0259t edirik, bu art\u0131m günd\u0259lik dinamikada da özünü göst\u0259rir. Bu gün\u0259 olan son r\u0259q\u0259m qeyd etdiyim kimi, yanvar\u0131n 1-i il\u0259 müqayis\u0259d\u0259 73 min art\u0131m, aprelin 1-i il\u0259 müqayis\u0259d\u0259 51 min art\u0131md\u0131r. \u0130\u015fsizl\u0259r v\u0259 qeyri-formal i\u015fl\u0259diyin\u0259 gör\u0259, pandemiya n\u0259tic\u0259sind\u0259 i\u015fsiz qalan \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 d\u0259st\u0259k mexanizml\u0259ri d\u0259 bir neç\u0259 t\u0259dbir olaraq mü\u0259yy\u0259n edildi. \u0130lk olaraq 50 min haqq\u0131öd\u0259nil\u0259n ictimai i\u015f yerinin yarad\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dbir ç\u0259rçiv\u0259sind\u0259 art\u0131q dün\u0259nd\u0259n etibar\u0259n ictimai i\u015f yerl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 t\u0259min edilib v\u0259 i\u015f\u0259götürm\u0259l\u0259r ba\u015flay\u0131b. Bizim ehtimal\u0131m\u0131z ondan ibar\u0259tdir ki, on gün \u0259rzind\u0259 ölk\u0259nin bütün regionlar\u0131 üzr\u0259 50 min i\u015fsiz v\u0259 i\u015faxtaran v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131z c\u0259lb edil\u0259c\u0259k.<\/p>\n

Bu istiqam\u0259td\u0259 ikinci \u0259sas t\u0259dbirimiz ölk\u0259 üzr\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f minimumu olan 190 manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 bird\u0259f\u0259lik öd\u0259m\u0259nin h\u0259yata keçirilm\u0259si idi. Aprelin 7-d\u0259 Nazirl\u0259r Kabinetinin müvafiq s\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 qaydalar qüvv\u0259y\u0259 mindi v\u0259 art\u0131q öt\u0259n alt\u0131 gün \u0259rzind\u0259 75 min na\u011fd öd\u0259ni\u015f h\u0259yata keçirilib. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259r üçün 14 milyondan art\u0131q v\u0259sait v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131za öd\u0259nilib.<\/p>\n

\u0130\u015fsizlikd\u0259n s\u0131\u011forta v\u0259 özünüm\u0259\u015f\u011fulluq proqramlar\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si d\u0259 t\u0259dbirl\u0259r plan\u0131n\u0131n istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n biridir v\u0259 bu ç\u0259rçiv\u0259d\u0259 bu il \u0259rzind\u0259 12 min\u0259 yax\u0131n ail\u0259nin özünüm\u0259\u015f\u011fulluq proqram\u0131na c\u0259lb edilm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Burada h\u0259m dövl\u0259t v\u0259saitl\u0259ri, h\u0259m Dünya Bank\u0131n\u0131n, h\u0259m d\u0259 öz\u0259l banklar\u0131m\u0131z\u0131n v\u0259saitl\u0259ri birg\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131n\u0131r. Dig\u0259r bir t\u0259r\u0259fd\u0259n is\u0259 i\u015fsizlikd\u0259n s\u0131\u011forta mexanizminin sad\u0259l\u0259\u015fdiril\u0259r\u0259k 20 min insan\u0131 \u0259hat\u0259 etm\u0259si planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r ki, bu mexanizm d\u0259 daha çox v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131za i\u015faxtarma dövründ\u0259 d\u0259st\u0259k olacaq.<\/p>\n

C\u0259nab Prezident, t\u0259dbirl\u0259r plan\u0131n\u0131n dördüncü istiqam\u0259ti xüsusi h\u0259ssas t\u0259b\u0259q\u0259nin qorunmas\u0131na yön\u0259lib. Bununla ba\u011fl\u0131 olaraq \u0259vv\u0259lc\u0259 sosial öd\u0259ni\u015fl\u0259rin davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259min olunmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur v\u0259 Dövl\u0259t Sosial Müdafi\u0259 Fondunun 200 milyon manatl\u0131q v\u0259saiti m\u0259hz bu istiqam\u0259t\u0259 yön\u0259ldilir. Dig\u0259r t\u0259dbir 65 ya\u015fdan yuxar\u0131 olan t\u0259nha ah\u0131l insanlar\u0131m\u0131za d\u0259st\u0259k mexanizmidir. Bu ç\u0259rçiv\u0259d\u0259 15 min t\u0259nha ah\u0131l insan\u0131m\u0131z tam sosial xidm\u0259t\u0259 götürülüb v\u0259 günd\u0259lik \u0259sasda sosial xidm\u0259tçil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n onlara qulluq edilir. Burada da bizim biznes dair\u0259l\u0259rimiz Sizin ça\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131n\u0131za çox aktiv qo\u015fuldular v\u0259 art\u0131q bu gün\u0259 – aprel ay\u0131nda 14 min bel\u0259 ail\u0259y\u0259 \u0259rzaq yard\u0131m\u0131 \u015firk\u0259tl\u0259rimiz, t\u0259\u015fkilatlar\u0131m\u0131z, dövl\u0259t qurumlar\u0131m\u0131z t\u0259r\u0259find\u0259n edilib. Növb\u0259ti 15 günd\u0259 d\u0259 daha 30 min ail\u0259y\u0259 yard\u0131m\u0131n göst\u0259rilm\u0259si planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Bu da bir növ, bizim sosial t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n Sizin ça\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131n\u0131za v\u0259 sosial h\u0259mr\u0259yliy\u0259 qo\u015fulmas\u0131n\u0131n göst\u0259ricisidir.<\/p>\n

Ünvanl\u0131 sosial yard\u0131m \u015f\u0259rtl\u0259rinin yüngüll\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 xüsusi karantin rejimi dövründ\u0259 vaxt\u0131 bit\u0259nl\u0259rin uzad\u0131lmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 62 min insan\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259n 14 min ail\u0259ni \u0259lav\u0259 olaraq \u0259hat\u0259 etm\u0259yi planla\u015fd\u0131r\u0131r\u0131q. Bunun icras\u0131 olaraq bildirim ki, art\u0131q bu gün\u0259 79 min ail\u0259 ünvanl\u0131 yard\u0131m mexanizmi il\u0259 \u0259hat\u0259 olunub. Aprelin 1-d\u0259n bu gün\u0259d\u0259k 9 min ail\u0259 v\u0259 ya 35 min insan bu proqramdan yararlan\u0131b. Ümumilikd\u0259 79 min ail\u0259nin 330 min üzvü m\u0259hz bu proqramla \u0259hat\u0259 olunur.<\/p>\n

\u018flav\u0259 olaraq, \u0259haliy\u0259 güz\u0259\u015ftli elektrik limitinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 100 kilovat\/saatl\u0131q \u0259lav\u0259 güz\u0259\u015ftin verilm\u0259si Nazirl\u0259r Kabinetinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 t\u0259sdiq olundu v\u0259 bu da \u0259halimiz\u0259 sosial d\u0259st\u0259yin bir növüdür. Eyni zamanda, t\u0259hsil alan v\u0259 h\u0259ssas kateqoriyadan olan t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 müvafiq qaydalar da t\u0259sdiq olundu. Bu ç\u0259rçiv\u0259d\u0259 d\u0259 17 min t\u0259l\u0259b\u0259nin 2020-ci il üzr\u0259 t\u0259hsil haqq\u0131 dövl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n qar\u015f\u0131lanacaq. Ümumilikd\u0259 bu proqram, m\u0259\u015f\u011fulluq v\u0259 sosial paket 2 milyon insan\u0131m\u0131z\u0131 \u0259hat\u0259 edir v\u0259 q\u0131sa müdd\u0259t \u0259rzind\u0259 tam \u015f\u0259kild\u0259 icra olunaraq Siz\u0259 m\u0259ruz\u0259 edil\u0259c\u0259k.<\/p>\n

Yekunda bir daha \u0259minliyimi vur\u011fulamaq ist\u0259yir\u0259m ki, Sizin r\u0259hb\u0259rliyiniz alt\u0131nda, hörm\u0259tli Birinci vitse-prezidentimizin d\u0259st\u0259yi il\u0259 pandemiyan\u0131n bütün f\u0259sadlar\u0131 aradan qald\u0131r\u0131lacaq.
\nÇox sa\u011f olun, c\u0259nab Prezident.<\/p>\n

Prezident \u0130lham \u018fliyev deyib:
\n– Qeyri-formal m\u0259\u015f\u011fulluqla ba\u011fl\u0131 i\u015fl\u0259r art\u0131q mü\u0259yy\u0259n müdd\u0259tdir ki, apar\u0131l\u0131r v\u0259 m\u0259n\u0259 münt\u0259z\u0259m olaraq m\u0259ruz\u0259 edilir. Keç\u0259n il d\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 müsb\u0259t m\u0259nz\u0259r\u0259 mü\u015fahid\u0259 olunurdu, y\u0259ni, \u0259m\u0259k müqavil\u0259l\u0259rinin say\u0131 art\u0131r. Hesab edir\u0259m ki, bu pandemiya dövrü h\u0259l\u0259 d\u0259 kölg\u0259d\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259nl\u0259r üçün bir d\u0259rs olmal\u0131d\u0131r. Çünki m\u0259n d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 h\u0259m sahibkarlara, h\u0259m i\u015fçil\u0259r\u0259 müraci\u0259t etmi\u015fdim ki, kölg\u0259d\u0259n ç\u0131x\u0131n, \u0259m\u0259k müqavil\u0259l\u0259ri ba\u011flay\u0131n. \u018fg\u0259r \u0259m\u0259k müqavil\u0259l\u0259riniz olmasa, pensiya ala bilm\u0259y\u0259c\u0259ksiniz, tibbi s\u0131\u011forta ala bilm\u0259y\u0259c\u0259ksiniz. \u018fg\u0259r siz i\u015fsizsinizs\u0259 v\u0259 qeydiyyata dü\u015fmürsünüzs\u0259, i\u015fsizlik müavin\u0259ti ala bilm\u0259y\u0259c\u0259ksiniz. Ona gör\u0259 hesab edir\u0259m ki, indiki \u015f\u0259raitd\u0259 v\u0259 siz qeyd etdiniz, \u0259m\u0259k müqavil\u0259l\u0259rinin say\u0131 q\u0131sa müdd\u0259t \u0259rzind\u0259 10 minl\u0259rl\u0259 artd\u0131. \u0130ndiki \u015f\u0259raitd\u0259 bu sah\u0259y\u0259 daha da böyük diqq\u0259t yetirm\u0259liyik. Hesab edir\u0259m ki, h\u0259m maarifl\u0259ndirm\u0259 istiqam\u0259tind\u0259, h\u0259m d\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, inzibati t\u0259dbirl\u0259r, monitorinq t\u0259dbirl\u0259ri v\u0259 institusional islahatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 biz qeyri-formal m\u0259\u015f\u011fullu\u011fun \u0259hat\u0259 dair\u0259sini böyük d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 daralda bil\u0259rik v\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 i\u015fl\u0259r davam etdirilm\u0259lidir. Bu 70 min yeni \u0259m\u0259k müqavil\u0259sinin ba\u011flanmas\u0131 göst\u0259rir ki, h\u0259l\u0259 d\u0259 ehtiyatlar çoxdur v\u0259 bu a\u011f\u0131r v\u0259ziyy\u0259t bu gün kölg\u0259d\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259nl\u0259r üçün d\u0259, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, bir yolgöst\u0259rici amil olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Öd\u0259ni\u015fli ictimai i\u015fl\u0259r\u0259 g\u0259ldikd\u0259, biz ilin \u0259vv\u0259lind\u0259 37 min öd\u0259ni\u015fli i\u015f yerinin yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturduq. \u0130ndi bu pandemiyaya gör\u0259 bunlar\u0131n say\u0131 50 min\u0259 çat\u0131b. Amma yen\u0259 d\u0259 bax\u0131n, \u0259g\u0259r bölg\u0259l\u0259rd\u0259 xüsusil\u0259 buna \u0259lav\u0259 t\u0259l\u0259bat yaranarsa, m\u0259lumat verin, b\u0259lk\u0259 biz \u0259lav\u0259 v\u0259sait ay\u0131raq ki, bu ç\u0259tin dövr \u0259rzind\u0259 insanlar\u0131 i\u015fl\u0259rl\u0259 t\u0259min ed\u0259k.<\/p>\n

Hesab edir\u0259m ki, 12 min insan\u0131n özünüm\u0259\u015f\u011fulluq proqram\u0131na c\u0259lb edilm\u0259si, çox müsb\u0259t n\u0259tic\u0259dir. N\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, biz t\u0259qrib\u0259n 3, 4, 5 minl\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f\u0131q. Amma giri\u015f sözümd\u0259 dediyim kimi, – siz d\u0259 bu bar\u0259d\u0259 m\u0259n\u0259 m\u0259lumat vermisiniz, – t\u0259qrib\u0259n on minl\u0259rl\u0259 t\u0259l\u0259bat var. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, bu t\u0259l\u0259bat\u0131n öd\u0259nilm\u0259si asan m\u0259s\u0259l\u0259 deyil. Çünki h\u0259r bir m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda bax\u0131l\u0131r, b\u0259zi hallarda b\u0259zi insanlar\u0131n bu i\u015fl\u0259r\u0259 qabiliyy\u0259ti çatm\u0131r, b\u0259zi insanlar vasit\u0259l\u0259ri al\u0131b sonra onlar\u0131 sat\u0131rlar. Bel\u0259 hallar da var v\u0259 dünya praktikas\u0131 var. M\u0259n\u0259 veril\u0259n m\u0259lumata gör\u0259, dünya praktikas\u0131nda özünüm\u0259\u015f\u011fulluq proqram\u0131n\u0131n u\u011fur \u0259msal\u0131 t\u0259qrib\u0259n, 50 faiz \u0259traf\u0131ndad\u0131r, Az\u0259rbaycana g\u0259ldikd\u0259, bu, daha çoxdur. Ancaq bu proqrama c\u0259lb olunan v\u0259t\u0259nda\u015flar bilm\u0259lidirl\u0259r ki, \u0259g\u0259r onlara verilmi\u015f imkanlardan düzgün istifad\u0259 etm\u0259s\u0259l\u0259r, bu imkan\u0131 itir\u0259c\u0259kl\u0259r v\u0259 ikinci d\u0259f\u0259 onlara bu \u015f\u0259rait yarad\u0131lmayacaq. Ona gör\u0259 xahi\u015f edir\u0259m, \u0259g\u0259r kim\u0259s\u0259 vasit\u0259 verilirs\u0259 onu satmas\u0131n, ondan s\u0259m\u0259r\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 istifad\u0259 etsin ki, özü üçün davaml\u0131, dayan\u0131ql\u0131 g\u0259lir m\u0259nb\u0259yi yarats\u0131n. Bizim \u0259sas m\u0259qs\u0259dimiz budur ki, insanlar özl\u0259ri üçün müst\u0259qil g\u0259lir m\u0259nb\u0259l\u0259ri yarats\u0131nlar v\u0259 ail\u0259l\u0259rini saxlaya bilsinl\u0259r. Ona gör\u0259 12 min insan\u0131n imkanlar\u0131n\u0131 ara\u015fd\u0131rmaq böyük vaxt t\u0259l\u0259b edir v\u0259 burada meyarlar çox d\u0259qiq ölçülüb-biçilm\u0259lidir ki, \u0259dal\u0259t prinsipi tam t\u0259min edilsin.<\/p>\n

H\u0259ssas t\u0259b\u0259q\u0259nin qorunmas\u0131, – bu bar\u0259d\u0259 siz m\u0259lumat verdiniz, – hesab edir\u0259m ki, indiki \u015f\u0259raitd\u0259 \u0259n vacib m\u0259s\u0259l\u0259dir. Biz onlara sahib ç\u0131xmal\u0131y\u0131q, onlara d\u0259st\u0259k verm\u0259liyik, onlara köm\u0259k göst\u0259rm\u0259liyik. Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u0259srl\u0259rboyu ya\u015fatd\u0131\u011f\u0131 bu göz\u0259l xüsusiyy\u0259tl\u0259ri bu gün bütün xalq\u0131m\u0131z nümayi\u015f etdirm\u0259lidir v\u0259 nümayi\u015f etdirir. Qeyd etdiyiniz kimi, biznes dair\u0259l\u0259ri öz t\u0259\u015f\u0259bbüsl\u0259ri il\u0259 imkans\u0131z adamlara köm\u0259k göst\u0259rirl\u0259r v\u0259 m\u0259n bunu alq\u0131\u015flay\u0131ram. Bu, biznesin sosial m\u0259suliyy\u0259tinin t\u0259zahürüdür. Kimin n\u0259y\u0259 gücü, imkan\u0131 çat\u0131rsa kims\u0259siz insanlara, ah\u0131l insanlara, h\u0259ssas t\u0259b\u0259q\u0259d\u0259n olan insanlara köm\u0259k göst\u0259rin. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, dövl\u0259t öz üz\u0259rin\u0259 bu funksiyan\u0131 götürüb, bunu edir v\u0259 ed\u0259c\u0259k. Ancaq biznes dair\u0259l\u0259rinin bu \u015f\u0259raitd\u0259 bu i\u015fl\u0259r\u0259 qo\u015fulmas\u0131 v\u0259 ayr\u0131-ayr\u0131 insanlar\u0131n öz t\u0259\u015f\u0259bbüsü il\u0259 ehtiyac\u0131 olan insanlar\u0131n yan\u0131nda olmas\u0131 m\u0259ni h\u0259dsiz sevindirir, onlara öz t\u0259\u015f\u0259kkürümü bildirm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. Yerli icra orqanlar\u0131 \u015f\u0259rait yaratmal\u0131d\u0131r ki, onlar bu yard\u0131m\u0131 daha böyük h\u0259cmd\u0259 etsinl\u0259r. O ki qald\u0131, h\u0259ssas t\u0259b\u0259q\u0259d\u0259n olan t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r\u0259, siz qeyd etdiniz, 17 min t\u0259l\u0259b\u0259nin öd\u0259ni\u015fi dövl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259min edil\u0259c\u0259k. Bu, çox göz\u0259l add\u0131md\u0131r v\u0259 buna da tam n\u0259zar\u0259t olmal\u0131d\u0131r ki, heç kim bu proqramdan k\u0259narda qalmas\u0131n.<\/p>\n

Kommunal öd\u0259ni\u015fl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 güz\u0259\u015ftl\u0259r edilibdir. Hesab edir\u0259m ki, pandemiya il\u0259 ba\u011fl\u0131 sosial paketin tam icra edilm\u0259si karantin v\u0259 pandemiya dövründ\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f\u0131 üçün çox ciddi köm\u0259k olacaqd\u0131r.
\nEyni zamanda, biz ilin \u0259vv\u0259lind\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f proqramlar\u0131 da yaddan ç\u0131xarmamal\u0131y\u0131q. Bu haqda m\u0259n art\u0131q giri\u015f sözümd\u0259 dedim. \u015e\u0259hid ail\u0259l\u0259rinin m\u0259nzill\u0259rl\u0259 t\u0259min edilm\u0259si – biz ilin sonuna q\u0259d\u0259r bu istiqam\u0259td\u0259 d\u0259 1500 m\u0259nzilin verilm\u0259sini t\u0259min etm\u0259liyik. Haz\u0131rda birinci 3 ayda neç\u0259 \u015f\u0259hid ail\u0259si evl\u0259rl\u0259 t\u0259min edilib? Bu haqda m\u0259lumat verin.<\/p>\n

Nazir Sahil Babayev:<\/strong> Möht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, art\u0131q 180 \u015f\u0259hid ail\u0259si üçün evl\u0259r tam sat\u0131n al\u0131n\u0131bd\u0131r. \u018flav\u0259 olaraq sat\u0131nalmada 200 \u015f\u0259hid ail\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 evl\u0259r, m\u0259nzill\u0259r var. Sad\u0259c\u0259, bu xüsusi karantin rejimind\u0259 kütl\u0259vi t\u0259dbirin olmamas\u0131 üçün onlar\u0131 t\u0259qdim etmirik. Rejim bit\u0259n kimi art\u0131q \u0259limizd\u0259 300-d\u0259n art\u0131q bel\u0259 m\u0259nzil haz\u0131r olacaq.<\/p>\n

Prezident \u0130lham \u018fliyev deyib:<\/strong>
\n-Karantin rejimi k\u0259nd t\u0259s\u0259rrüfat\u0131 i\u015fl\u0259rin\u0259 mane olmamal\u0131d\u0131r. Ona gör\u0259 müvafiq göst\u0259ri\u015fl\u0259r verilmi\u015fdir. Çünki bildiyiniz kimi, b\u0259zi insanlar mövsümi i\u015fl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 bir rayondan ba\u015fqa rayona getm\u0259li olurlar. Ona gör\u0259 indi ki, \u015f\u0259h\u0259rl\u0259raras\u0131 n\u0259qliyyat dayand\u0131r\u0131ld\u0131, bu m\u0259s\u0259l\u0259 ayr\u0131ca müzakir\u0259 edilm\u0259lidir v\u0259 bütün \u015f\u0259rait yarad\u0131lmal\u0131d\u0131r ki, k\u0259nd t\u0259s\u0259rrüfat\u0131 sah\u0259sind\u0259 karantin rejimi biz\u0259 problem yaratmas\u0131n v\u0259 insanlar\u0131n gedi\u015f-g\u0259li\u015fi t\u0259min edilsin. Operativ Q\u0259rargaha bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 göst\u0259ri\u015f verildi. \u018fmin\u0259m ki, bu göst\u0259ri\u015f yerin\u0259 yetiril\u0259c\u0259k.<\/p>\n

Birinci rübd\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rrüfat\u0131n\u0131n art\u0131m\u0131 3,7 faiz olmu\u015fdur. Bitkiçilikd\u0259 daha böyük n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259ld\u0259 edilib, 13 faizd\u0259n çox art\u0131m var. N\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, keç\u0259n il d\u0259 bitkiçilikd\u0259 art\u0131m böyük idi, bu, göst\u0259rir ki, bu sah\u0259 u\u011furla, sür\u0259tl\u0259 inki\u015faf edir. Heyvandarl\u0131\u011fa g\u0259ldikd\u0259, burada inki\u015fafa nail olmaq üçün daha çox vaxt laz\u0131md\u0131r. Burada da art\u0131m 3 faizd\u0259n bir q\u0259d\u0259r çoxdur.<\/p>\n

Bu il k\u0259nd t\u0259s\u0259rrüfat\u0131 sah\u0259sind\u0259 çal\u0131\u015fan sahibkarlara Sahibkarl\u0131\u011f\u0131n \u0130nki\u015faf\u0131 Fondundan kreditl\u0259rin ayr\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Xüsusil\u0259 hesab edir\u0259m ki, indiki \u015f\u0259raitd\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rrüfat\u0131 emal\u0131 sah\u0259sin\u0259 daha çox diqq\u0259t yetirilm\u0259lidir. Çünki biz \u0259lav\u0259 d\u0259y\u0259r z\u0259nciri yaratmal\u0131y\u0131q v\u0259 çal\u0131\u015fmal\u0131y\u0131q ki, h\u0259m daxili bazara, h\u0259m xarici bazarlara daha çox haz\u0131r m\u0259hsul t\u0259qdim ed\u0259k. Eyni zamanda, bu, yeni i\u015f yerl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131na da g\u0259tirib ç\u0131xaracaq. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, kiçik sahibkarlar da yaddan ç\u0131xmamal\u0131d\u0131r. Bilir\u0259m ki, K\u0259nd T\u0259s\u0259rrüfat\u0131 Nazirliyinin b\u0259zi t\u0259klifl\u0259ri var. Ona gör\u0259, ümumiyy\u0259tl\u0259, k\u0259nd t\u0259s\u0259rrüfat\u0131 i\u015fl\u0259rin\u0259 haz\u0131rl\u0131qla ba\u011fl\u0131, görül\u0259c\u0259k i\u015fl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131, probleml\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumat verm\u0259k üçün söz verilir K\u0259nd T\u0259s\u0259rrüfat\u0131 naziri \u0130nam K\u0259rimova.<\/p>\n

K\u0259nd T\u0259s\u0259rrüfat\u0131 naziri \u0130nam K\u0259rimov ç\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k deyib:
\n– Möht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident.
\nVerdiyiniz tap\u015f\u0131r\u0131qlara uy\u011fun olaraq aqrar sah\u0259nin inki\u015faf\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 davaml\u0131 t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata keçirilir.<\/p>\n

Aqrar sektorda f\u0259aliyy\u0259t bu gün xüsusi karantin rejiminin t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun qurulur. Bununla yana\u015f\u0131, t\u0259tbiq edil\u0259n karantin rejiminin k\u0259nd t\u0259s\u0259rrüfat\u0131na t\u0259sirinin minimuma endirilm\u0259si üçün Sizin verdiyiniz tap\u015f\u0131r\u0131qlara uy\u011fun olaraq z\u0259ruri t\u0259dbirl\u0259r görülür. Haz\u0131rk\u0131 dövr k\u0259nd t\u0259s\u0259rrüfat\u0131 sah\u0259sind\u0259 aqrotexniki t\u0259dbirl\u0259rin v\u0259 yazl\u0131q s\u0259pinl\u0259rin \u0259n intensiv dövrün\u0259 t\u0259sadüf edir. Nazirl\u0259r Kabineti t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul olunmu\u015f t\u0259limata \u0259sas\u0259n, k\u0259nd t\u0259s\u0259rrüfat\u0131 i\u015fl\u0259rinin fasil\u0259siz h\u0259yata keçirilm\u0259si üçün Daxili \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyi v\u0259 yerli icra hakimiyy\u0259ti orqanlar\u0131 il\u0259 birg\u0259 i\u015f qurulub.<\/p>\n

Bölg\u0259l\u0259rd\u0259 haz\u0131rda mineral gübr\u0259, pestisid, toxum t\u0259chizat\u0131 v\u0259 sat\u0131\u015f\u0131 h\u0259yata keçirilir, k\u0259nd t\u0259s\u0259rrüfat\u0131 texnikalar\u0131n\u0131n m\u0259hdudiyy\u0259tsiz h\u0259r\u0259k\u0259ti t\u0259min edilib. K\u0259nd t\u0259s\u0259rrüfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131n\u0131n orta v\u0259 iri h\u0259cmli ma\u015f\u0131nlarla da\u015f\u0131nmas\u0131 m\u0259hdudiyy\u0259t olmadan h\u0259yata keçirilir. Bu gün\u0259d\u0259k xüsusi karantin rejimi dövründ\u0259 \u0259halinin k\u0259nd t\u0259s\u0259rrüfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131 il\u0259 t\u0259minat\u0131nda ciddi problem qeyd\u0259 al\u0131nmay\u0131b.<\/p>\n

Respublika üzr\u0259 2020-ci il üçün 1 milyon hektardan çox sah\u0259d\u0259 tax\u0131l \u0259kini apar\u0131l\u0131b. \u018fkin sah\u0259l\u0259rinin 641 min hektar\u0131n\u0131 bu\u011fda, 369 min hektar\u0131n\u0131 arpa \u0259kinl\u0259ri t\u0259\u015fkil edir. Haz\u0131rda \u0259kin sah\u0259l\u0259rind\u0259 intensiv aqrotexniki t\u0259dbirl\u0259r apar\u0131l\u0131r, vegetasiya suvarmalar\u0131 h\u0259yata keçirilir.
\nBu il respublikan\u0131n 21 rayonu üzr\u0259 100 min hektar sah\u0259d\u0259 pamb\u0131q \u0259kini proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Yax\u0131n günl\u0259rd\u0259 \u0259kin sah\u0259l\u0259rind\u0259 intensiv s\u0259pin\u0259 ba\u015flan\u0131lacaq. Art\u0131q 19 mind\u0259n çox istehsalç\u0131 il\u0259 müqavil\u0259l\u0259r ba\u011flan\u0131l\u0131b, \u0259kin sah\u0259l\u0259rinin toxum, gübr\u0259, pestisidl\u0259 t\u0259minat\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dbirl\u0259r görülüb.<\/p>\n

Dig\u0259r yazl\u0131q \u0259kinl\u0259r – tütün, \u015f\u0259k\u0259r çu\u011funduru, bostan-t\u0259r\u0259v\u0259z, kartof \u0259kini üzr\u0259 t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata keçirilir.
\nFermerl\u0259rin gübr\u0259y\u0259 olan ehtiyac\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 ölk\u0259y\u0259 laz\u0131mi miqdarda mineral gübr\u0259 idxal olunub. O cüml\u0259d\u0259n bu ild\u0259n daxili istehsal gübr\u0259si olan karbamid gübr\u0259y\u0259 olan t\u0259l\u0259bat\u0131n öd\u0259nilm\u0259sind\u0259 mühüm rol oynama\u011fa ba\u015flay\u0131b. Karantin rejimi dövründ\u0259 t\u0259s\u0259rrüfatlar\u0131n gübr\u0259 il\u0259 t\u0259min olunmas\u0131 üçün t\u0259chizatç\u0131 \u015firk\u0259tl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n rayonlarda v\u0259 k\u0259ndl\u0259rd\u0259 s\u0259yyar sat\u0131\u015flar t\u0259\u015fkil edilir.<\/p>\n

Tax\u0131l biçinin\u0259 haz\u0131rl\u0131q i\u015fl\u0259ri davam etdirilir. Haz\u0131rda respublikada 1700-d\u0259n çox tax\u0131lbiç\u0259n kombayn var. “Aqrolizinq” ASC-nin rayon bölm\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n biçin\u0259 728 kombayn c\u0259lb edil\u0259c\u0259k. Bundan \u0259lav\u0259, Sizin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131n\u0131zla \u0259lav\u0259 125 kombayn\u0131n al\u0131nmas\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. H\u0259mçinin dövl\u0259t d\u0259st\u0259yi il\u0259 öz\u0259l sektor t\u0259r\u0259find\u0259n laz\u0131mi texnikalar al\u0131nmaqdadir. Ümumilikd\u0259, ölk\u0259d\u0259 tax\u0131l biçini zaman\u0131 t\u0259l\u0259bat\u0131 tam öd\u0259y\u0259 bil\u0259c\u0259k sayda kombayn mövcuddur.<\/p>\n

Bu ilin yanvar\u0131ndan fermerl\u0259r\u0259 subsidiyalar yeni mexanizm\u0259 uy\u011fun verilm\u0259y\u0259 ba\u015flan\u0131b. Subsidiyalar\u0131n öd\u0259nilm\u0259si yaln\u0131z elektron k\u0259nd t\u0259s\u0259rrüfat\u0131 sistemi üz\u0259rind\u0259n h\u0259yata keçirilir. Bu gün\u0259d\u0259k elektron sistemd\u0259 484 mind\u0259n art\u0131q fermer qeydiyyatdan keçib, 357 mind\u0259n çox fermer pay\u0131zl\u0131q \u0259kinl\u0259rini b\u0259yan edib. Art\u0131q bu gün\u0259 321 mind\u0259n art\u0131q fermer\u0259 subsidiyalar öd\u0259nilib.<\/p>\n

Möht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, qeyd edil\u0259nl\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, haz\u0131rda fermerl\u0259rimizin üzl\u0259\u015fdiyi bir s\u0131ra ç\u0259tinlikl\u0259ri d\u0259 diqq\u0259tiniz\u0259 çatd\u0131rmaq ist\u0259rdim. Bunlardan biri iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Pay\u0131zl\u0131q \u0259kinl\u0259ri vegetasiya dövründ\u0259 mü\u015fahid\u0259 olunan k\u0259skin quraql\u0131q k\u0259nd t\u0259s\u0259rrüfat\u0131na ciddi t\u0259sir edib. Sentyabr-fevral aylar\u0131nda respublika üzr\u0259 illik ya\u011f\u0131nt\u0131 v\u0259 qar\u0131n miqdar\u0131 normadan k\u0259skin d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 olub, bu da \u0259kin sah\u0259l\u0259rinin suvar\u0131lmas\u0131nda ç\u0259tinlikl\u0259r yarad\u0131r.<\/p>\n

Haz\u0131rda Nazirl\u0259r Kabinetinin koordinasiyas\u0131 il\u0259 “Meliorasiya v\u0259 Su T\u0259s\u0259rrüfat\u0131” ASC il\u0259 birlikd\u0259 yerl\u0259rd\u0259 su çat\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dbirl\u0259r görülm\u0259y\u0259 ba\u015flan\u0131l\u0131b. O cüml\u0259d\u0259n su idar\u0259edilm\u0259sinin v\u0259 uçotunun elektron sistem üz\u0259rind\u0259n apar\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 i\u015fl\u0259r planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r.
\nFermerl\u0259rimizin qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131 dig\u0259r ç\u0259tinlikl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 \u0259kin mövsümü dövründ\u0259 kiçikh\u0259cmli kredit m\u0259nb\u0259l\u0259rin\u0259 ç\u0131x\u0131\u015f\u0131n m\u0259hdud olmas\u0131d\u0131r. Çünki banklar \u0259ks\u0259r hallarda güz\u0259\u015ftli kredit ay\u0131rmaq üçün fermerl\u0259rd\u0259n Bak\u0131da m\u0259nzil girovu t\u0259l\u0259b edirl\u0259r. Ancaq Sizin bir neç\u0259 gün \u0259vv\u0259l imzalad\u0131\u011f\u0131n\u0131z F\u0259rmana \u0259sas\u0259n, fermerl\u0259r\u0259 girovsuz aqrar kreditin verilm\u0259si mexanizmi formala\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. Bu F\u0259rman\u0131n icras\u0131 üçün \u0259lav\u0259 maliyy\u0259 v\u0259saitinin ayr\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 bütün fermerl\u0259rimizin xahi\u015fl\u0259rini ifad\u0259 etm\u0259k ist\u0259rdim. Bu d\u0259st\u0259y\u0259 v\u0259 fermerl\u0259rin maddi rifah hal\u0131n\u0131n yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na göst\u0259rdiyiniz davaml\u0131 qay\u011f\u0131ya gör\u0259 k\u0259nd z\u0259hm\u0259tke\u015fl\u0259ri ad\u0131ndan Siz\u0259 d\u0259rin t\u0259\u015f\u0259kkürümüzü bildiririk. Sizi \u0259min edirik ki, qar\u015f\u0131m\u0131za qoydu\u011funuz v\u0259zif\u0259l\u0259ri bu il d\u0259 layiqinc\u0259 yerin\u0259 yetirm\u0259k üçün bütün s\u0259y v\u0259 imkanlar\u0131m\u0131z\u0131 s\u0259f\u0259rb\u0259r ed\u0259c\u0259yik.
\nÇox sa\u011f olun, c\u0259nab Prezident.<\/p>\n

Dövl\u0259timizin ba\u015fç\u0131s\u0131 mü\u015favir\u0259y\u0259 yekun vurdu.<\/p>\n

Prezident \u0130lham \u018fliyevin yekun ç\u0131x\u0131\u015f\u0131<\/strong>
\n– Bir daha dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, son ill\u0259r k\u0259nd t\u0259s\u0259rrüfat\u0131 sah\u0259sind\u0259 müsb\u0259t d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r ba\u015f verir. Elektron K\u0259nd T\u0259s\u0259rrüfat\u0131 Proqram\u0131 icra edilir. Fermerl\u0259r\u0259 subsidiyalar\u0131n verilm\u0259si mexanizmi t\u0259kmill\u0259\u015fdirilib v\u0259 art\u0131q kartlar da verilibdir. Bu, çox müsb\u0259t hald\u0131r, y\u0259ni, k\u0259nd t\u0259s\u0259rrüfat\u0131 müasir standartlara cavab verm\u0259lidir. Bel\u0259 olan halda, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, h\u0259m m\u0259hsuldarl\u0131q artacaq, h\u0259m k\u0259ndd\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n insanlar \u0259m\u0259k s\u0259rf ed\u0259c\u0259kl\u0259r, h\u0259m d\u0259 daxili bazar\u0131 t\u0259min ed\u0259c\u0259yik v\u0259 xarici bazarlara da daha geni\u015f çe\u015fidd\u0259 m\u0259hsullarla ç\u0131xa bil\u0259c\u0259yik. K\u0259nd t\u0259s\u0259rrüfat\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 olan \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259 m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131 art\u0131rmaqd\u0131r. K\u0259nd T\u0259s\u0259rrüfat\u0131 Nazirliyi art\u0131q bu istiqam\u0259td\u0259 i\u015fl\u0259r görür, dem\u0259k olar ki, yeti\u015fdiril\u0259n bütün növ m\u0259hsullar üzr\u0259 m\u0259hsuldarl\u0131q ild\u0259n-il\u0259 art\u0131r. Amma biz bilm\u0259liyik ki, \u0259halimiz art\u0131r v\u0259 daxili istehlak da artacaq. Ona gör\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rrüfat\u0131n\u0131n istehsal\u0131 yüks\u0259k templ\u0259rl\u0259 inki\u015faf etm\u0259lidir ki, biz h\u0259m daxili t\u0259l\u0259bat\u0131 öd\u0259y\u0259 bil\u0259k, eyni zamanda, ixrac bazarlar\u0131na da öz m\u0259hsulumuzu çatd\u0131ra bil\u0259k.<\/p>\n

Hesab edir\u0259m ki, qeyd etdiyiniz m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259lli üçün, \u0259lav\u0259 v\u0259sait ayr\u0131lmal\u0131d\u0131r. Mikrokreditl\u0259rin verilm\u0259si üçün Prezidentin ehtiyat fondundan v\u0259saitin ayr\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmal\u0131d\u0131r. Hesab edir\u0259m ki, bu m\u0259qs\u0259dl\u0259r üçün 30 milyon manat v\u0259sait ayr\u0131la bil\u0259r v\u0259 müvafiq S\u0259r\u0259ncam layih\u0259si d\u0259 haz\u0131rlans\u0131n, m\u0259n\u0259 t\u0259qdim edilsin.<\/p>\n

Quraql\u0131qla ba\u011fl\u0131 dedikl\u0259riniz çox ciddi m\u0259s\u0259l\u0259dir, bu, böyük narahatl\u0131q do\u011furur. Çünki bu meyl davam ed\u0259 bil\u0259r. Bilirsiniz ki, dünyada iqlim d\u0259yi\u015fikliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 böyük narahatl\u0131q var. B\u0259zi proqnozlar onu göst\u0259rir ki, Az\u0259rbaycanda b\u0259lk\u0259 on ild\u0259n, iyirmi ild\u0259n sonra s\u0259hrala\u015fma prosesi d\u0259 istisna deyil. Ona gör\u0259 biz b\u0259ri ba\u015fdan buna haz\u0131r olmal\u0131y\u0131q. Keç\u0259n ilin quraql\u0131\u011f\u0131 biz\u0259 çox böyük problem yaratm\u0131\u015fd\u0131 v\u0259 h\u0259tta ya\u015fl\u0131 insanlar bel\u0259 quraql\u0131\u011f\u0131 xat\u0131rlam\u0131rlar. Bu il d\u0259 quraql\u0131q gözl\u0259nilir. Ona gör\u0259 su ehtiyatlar\u0131m\u0131z\u0131n s\u0259f\u0259rb\u0259r olunmas\u0131, onlardan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 edilm\u0259si prioritet m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 çevrilir. Heç kim\u0259 sirr deyil ki, su olan yerd\u0259 m\u0259hsuldarl\u0131q da art\u0131r v\u0259 insanlar\u0131n dolan\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 da yüks\u0259lir. M\u0259hz bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 ölk\u0259mizd\u0259 bir neç\u0259 ön\u0259mli geni\u015fmiqyasl\u0131 layih\u0259 icra edilmi\u015fdir. \u018fg\u0259r \u015e\u0259mkirçay su anbar\u0131, Taxtakörpü su anbar\u0131 vaxt\u0131nda tikilm\u0259s\u0259ydi, kanallar ç\u0259kilm\u0259s\u0259ydi, o sudan qidalanan rayonlarda böyük ç\u0259tinlikl\u0259r ola bil\u0259rdi. Biz son bir neç\u0259 il \u0259rzind\u0259 orta hesabla t\u0259qrib\u0259n yüz min hektara yax\u0131n torpa\u011fa suyun verilm\u0259sini t\u0259min edirik. Bunlar vaxtil\u0259 suvar\u0131lmayan, yaxud da ki, suvar\u0131lmas\u0131 laz\u0131mi s\u0259viyy\u0259d\u0259 olmayan torpaqlard\u0131r. Ona gör\u0259 bundan sonra da k\u0259nd t\u0259s\u0259rrüfat\u0131n\u0131n v\u0259 fermerl\u0259rin bu sah\u0259d\u0259 t\u0259l\u0259bat\u0131n\u0131 öd\u0259m\u0259k üçün g\u0259r\u0259k yeni proqram t\u0259rtib edilsin. Biz köhn\u0259 metodlarla ged\u0259 bilm\u0259rik. Çünki bu metodlar\u0131n s\u0259m\u0259r\u0259liliyi özünü do\u011frultmur. \u0130ndi dünya texnologiyalar\u0131 bütün sah\u0259l\u0259rd\u0259 inki\u015faf edir, o cüml\u0259d\u0259n meliorasiya sah\u0259sind\u0259. Biz indi bu i\u015fl\u0259ri d\u0259d\u0259-baba üsulu il\u0259 gör\u0259 bilm\u0259rik. Yeni texnologiyalar t\u0259tbiq edilm\u0259lidir. M\u0259n\u0259 veril\u0259n m\u0259lumata gör\u0259, b\u0259zi yerl\u0259rd\u0259 suyun itkisi 40-50 faiz\u0259 çat\u0131r. Baxmayaraq ki, son vaxtlar bu sah\u0259y\u0259 böyük investisiya qoyulub. Amma vaxtil\u0259 tikilmi\u015f qur\u011fular\u0131n, infrastrukturun bir çoxu çürüyüb v\u0259 h\u0259m suyun çatd\u0131r\u0131lmas\u0131na imkan vermir, h\u0259m d\u0259 ki, o s\u0131zmalar torpa\u011f\u0131n \u015foranla\u015fmas\u0131na g\u0259tirib ç\u0131xar\u0131r. Ona gör\u0259 biz burada iki ziyan görürük. Onu da bilm\u0259liyik ki, bizim su ehtiyatlar\u0131m\u0131z o q\u0259d\u0259r d\u0259 geni\u015f deyil v\u0259 \u0259sas su m\u0259nb\u0259l\u0259rimiz s\u0259rh\u0259dl\u0259rimizin k\u0259nar\u0131nda formala\u015f\u0131r. Ona gör\u0259 h\u0259r damc\u0131 su bizim üçün ön\u0259mlidir. Bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ciddi m\u0259\u015f\u011ful olmaq laz\u0131md\u0131r. Sovet vaxt\u0131nda tikilmi\u015f su kanallar\u0131m\u0131z\u0131n dem\u0259k olar ki, ham\u0131s\u0131 torpaq kanallard\u0131r. Son vaxtlar biz ancaq beton kanallar tikirik v\u0259 vaxtil\u0259 tikilmi\u015f torpaq kanallar\u0131 betona al\u0131r\u0131q. Bel\u0259likl\u0259, su itkisinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131r\u0131q. Ancaq hesab edir\u0259m ki, daha ir\u0259li baxmal\u0131y\u0131q. \u0130ndi dünyan\u0131n inki\u015faf etmi\u015f ölk\u0259l\u0259rind\u0259, xüsusil\u0259, bizim iqlimimiz\u0259 ox\u015far iqlimi olan ölk\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259crüb\u0259 var, orada m\u0259hsuldarl\u0131q da çox yüks\u0259kdir v\u0259 bu t\u0259crüb\u0259 Az\u0259rbaycanda t\u0259tbiq edilm\u0259lidir.<\/p>\n

Ona gör\u0259 hesab edir\u0259m ki, bu sah\u0259d\u0259 ciddi ir\u0259lil\u0259yi\u015f\u0259 nail olmaq üçün xüsusi komissiya yarad\u0131lmal\u0131d\u0131r. Su ehtiyatlar\u0131ndan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 etm\u0259k üçün komissiya yarad\u0131lacaq. Hesab edir\u0259m ki, komissiyaya Ba\u015f Nazirin müavini \u015eahin Mustafayev r\u0259hb\u0259rlik etm\u0259lidir. Çünki \u015eahin Mustafayev \u0130qtisadiyyat naziri i\u015fl\u0259diyi dövrd\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 f\u0259al m\u0259\u015f\u011ful olub v\u0259 m\u0259n\u0259 münt\u0259z\u0259m olaraq m\u0259ruz\u0259l\u0259r edib. Komissiyada aidiyy\u0259ti qurumlar\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259ri – K\u0259nd T\u0259s\u0259rüfat\u0131 naziri, \u0130qtisadiyyat naziri, Ekologiya v\u0259 T\u0259bii S\u0259rv\u0259tl\u0259r naziri, "Meliorasiya v\u0259 Su T\u0259s\u0259rrüfat\u0131" S\u0259hmdar C\u0259miyy\u0259tinin, "Az\u0259rsu" S\u0259hmdar C\u0259miyy\u0259tinin r\u0259hb\u0259rl\u0259ri v\u0259 dig\u0259r aidiyy\u0259ti qurumlar\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259ri t\u0259msil olunmal\u0131d\u0131rlar ki, konkret t\u0259dbirl\u0259r plan\u0131 haz\u0131rlans\u0131n. Dem\u0259k olar ki, indi t\u0259hlill\u0259 ba\u011fl\u0131 materiallar v\u0259 bel\u0259 m\u0259lumatlar var. \u018fsas m\u0259s\u0259l\u0259 odur ki, n\u0259 etm\u0259liyik, hans\u0131 add\u0131mlar atmal\u0131y\u0131q. Y\u0259qin, xarici müt\u0259x\u0259ssisl\u0259ri d\u0259 c\u0259lb etm\u0259liyik ki, biz\u0259 yax\u015f\u0131 m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259r versinl\u0259r. Biz suyun h\u0259r bir damc\u0131s\u0131n\u0131n q\u0259drini bilm\u0259liyik.<\/p>\n

Bel\u0259likl\u0259, bugünkü mü\u015favir\u0259miz ba\u015fa çatmaq üzr\u0259dir. Bildirm\u0259liy\u0259m ki, \u0259lb\u0259tt\u0259, bizim iqtisadi v\u0259 sosial planlar\u0131m\u0131z yerind\u0259dir. Koronavirus planlar\u0131m\u0131za mü\u0259yy\u0259n t\u0259sir ets\u0259 d\u0259, bizi \u0259sas yolumuzdan dönd\u0259r\u0259 bilm\u0259z. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, indi bizim bütün s\u0259yl\u0259rimiz koronavirusla mübariz\u0259y\u0259 yön\u0259ldilib. Bu da t\u0259biidir. M\u0259hz bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 m\u0259nim S\u0259r\u0259ncam\u0131mla Ba\u015f Nazirin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda Operativ Q\u0259rargah yarad\u0131l\u0131b. Q\u0259rargah çox s\u0259m\u0259r\u0259li i\u015fl\u0259yir, 24 saat çal\u0131\u015f\u0131r. Dem\u0259k olar ki, m\u0259n d\u0259 24 saat \u0259laq\u0259d\u0259y\u0259m. Gün \u0259rzind\u0259 b\u0259lk\u0259 d\u0259 5-6 d\u0259f\u0259 z\u0259ngl\u0259\u015firik, dan\u0131\u015f\u0131r\u0131q. Dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, \u0259g\u0259r vaxt\u0131nda bu add\u0131mlar at\u0131lmasayd\u0131, \u0259g\u0259r çox ciddi koordinasiya apar\u0131lmasayd\u0131, bu gün biz daha da böyük probleml\u0259rl\u0259 üzl\u0259\u015f\u0259 bil\u0259rdik. Biz özümüzü bu gün\u0259 q\u0259d\u0259r dem\u0259k olar ki, çox böyük probleml\u0259rd\u0259n qoruya bildik. Son iki günün dinamikas\u0131, y\u0259ni, x\u0259st\u0259l\u0259rin v\u0259 sa\u011falanlar\u0131n say\u0131 aras\u0131ndak\u0131 dinamika mü\u0259yy\u0259n nikbinliy\u0259 yol aç\u0131r. Amma m\u0259n h\u0259l\u0259 ki vaxt\u0131 qabaqlamaq ist\u0259mir\u0259m, h\u0259l\u0259 ki t\u0259hlil apar\u0131l\u0131r. Bildiyiniz kimi, karantin rejimi ay\u0131n 20-n\u0259 q\u0259d\u0259r qüvv\u0259d\u0259dir. Növb\u0259ti h\u0259ft\u0259 \u0259rzind\u0259 h\u0259m Operativ Q\u0259rargah, h\u0259m bütün dig\u0259r aidiyy\u0259ti qurumlar öz t\u0259klifl\u0259rini verm\u0259lidirl\u0259r ki, ay\u0131n 20-d\u0259n sonra biz hans\u0131 add\u0131mlar\u0131 atmal\u0131y\u0131q, karantin rejimi qüvv\u0259d\u0259 qalacaq ya yox, qalacaqsa hans\u0131 formada qalacaq. Biz yum\u015falmaya n\u0259 vaxtdan ba\u015flaya bil\u0259rik. Biz bütün bunlar\u0131 g\u0259r\u0259k d\u0259qiq bil\u0259k. Bir daha dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131 bu x\u0259st\u0259likd\u0259n qorumaqd\u0131r. \u0130qtisadiyyat b\u0259rpa olunar. Biz indi f\u0259al i\u015fl\u0259yirik v\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259c\u0259yik ki, bu v\u0259ziyy\u0259td\u0259n minimum itkil\u0259rl\u0259 ç\u0131xaq.<\/p>\n

Koronavirusla ba\u011fl\u0131 add\u0131mlar ard\u0131c\u0131ll\u0131qla at\u0131l\u0131r. Bizd\u0259 indi 20-d\u0259n çox x\u0259st\u0259xanada x\u0259st\u0259l\u0259r müalic\u0259 al\u0131r. Eyni zamanda, 4-5 ulduzlu otell\u0259rd\u0259, o cüml\u0259d\u0259n Atletl\u0259r k\u0259ndind\u0259 karantind\u0259 olan v\u0259t\u0259nda\u015flar yerl\u0259\u015fdirilib. Biz art\u0131q 70 mind\u0259n çox test keçirmi\u015fik v\u0259 keçiril\u0259n testl\u0259rin say\u0131na gör\u0259 dünya miqyas\u0131nda 30-cu yerl\u0259rd\u0259yik. H\u0259kiml\u0259r\u0259 diqq\u0259t göst\u0259rilir, onlar\u0131n maa\u015flar\u0131 3, 4, 5 d\u0259f\u0259 art\u0131r\u0131l\u0131bd\u0131r. Biz maska istehsal\u0131na ba\u015flam\u0131\u015f\u0131q v\u0259 bir mü\u0259ssis\u0259 art\u0131q f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flay\u0131b. M\u0259n\u0259 veril\u0259n m\u0259lumata gör\u0259, dig\u0259r mü\u0259ssis\u0259 d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flay\u0131r. Bu da çox müsb\u0259t hald\u0131r. \u018flav\u0259 10 modul tipli x\u0259st\u0259xanan\u0131n tikintisi art\u0131q ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. Onlardan alt\u0131s\u0131 dövl\u0259t, dördü is\u0259 öz\u0259l sektor t\u0259r\u0259find\u0259n in\u015fa edil\u0259c\u0259k. Bizim \u0259n müasir x\u0259st\u0259xanam\u0131z – “Yeni klinika”, keç\u0259n ay\u0131n sonunda istifad\u0259y\u0259 verildi. Bu 575 çarpay\u0131l\u0131q \u0259n müasir klinikam\u0131z koronavirus x\u0259st\u0259l\u0259rinin s\u0259r\u0259ncam\u0131na verildi. M\u0259n klinikan\u0131n aç\u0131l\u0131\u015f\u0131nda qeyd etmi\u015fdim ki, biz bu x\u0259st\u0259liy\u0259 gör\u0259 bu klinikan\u0131 vaxt\u0131ndan bir q\u0259d\u0259r \u0259vv\u0259l istifad\u0259y\u0259 verdik v\u0259 o t\u0259dric\u0259n f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flay\u0131r. Son m\u0259lumata gör\u0259, art\u0131q bu klinikada 100 koronavirus x\u0259st\u0259si müalic\u0259 al\u0131r. Dem\u0259li orada çarpay\u0131lar\u0131n istifad\u0259y\u0259 verilm\u0259si prosesi davam edir v\u0259 bütün imkanlar maksimum s\u0259f\u0259rb\u0259r olunubdur.<\/p>\n

Bizim bu sah\u0259d\u0259 görül\u0259n i\u015fl\u0259r\u0259 \u0259n göz\u0259l qiym\u0259ti Az\u0259rbaycan xalq\u0131 verir. Bir daha dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, m\u0259n minl\u0259rl\u0259 elektron m\u0259ktub al\u0131ram. Bu m\u0259ktublarda görül\u0259n i\u015fl\u0259r\u0259 gör\u0259 minn\u0259tdarl\u0131q ifad\u0259 olunur. Ümumdünya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 bizim gördüyümüz i\u015fl\u0259r\u0259 yüks\u0259k qiym\u0259t ver\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan\u0131 koronavirusla mübariz\u0259 sah\u0259sind\u0259 nümun\u0259vi ölk\u0259 adland\u0131r\u0131bd\u0131r.<\/p>\n

Bütün bunlar dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir ki, biz bu b\u0259lan\u0131 da d\u0259f ed\u0259c\u0259yik, bu mübariz\u0259d\u0259 qalib g\u0259l\u0259c\u0259yik. Biz xalq olaraq art\u0131q birlik, h\u0259mr\u0259ylik nümayi\u015f etdirmi\u015fik, indi daha çox m\u0259suliyy\u0259t v\u0259 nizam-intizam nümayi\u015f etdirm\u0259liyik. Bel\u0259 olan halda biz bu a\u011f\u0131r v\u0259ziyy\u0259td\u0259n az itkil\u0259rl\u0259 v\u0259 \u015f\u0259r\u0259fl\u0259 ç\u0131xaca\u011f\u0131q.<\/p>\n

Az\u0259rbaycan xalq\u0131na cansa\u011fl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 xo\u015fb\u0259xtlik arzulay\u0131ram. Sa\u011f olun.<\/p>\n

16:25<\/strong><\/p>\n

\nAprelin 14-d\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyevin s\u0259drliyi il\u0259 2020-ci ilin birinci rübünün sosial-iqtisadi yekunlar\u0131na h\u0259sr olunan videokonfrans \u015f\u0259klind\u0259 mü\u015favir\u0259 keçirilib.<\/strong><\/p>\n

AZ\u018fRTAC x\u0259b\u0259r verir ki, mü\u015favir\u0259d\u0259 ilin birinci rübünd\u0259 h\u0259yata keçiril\u0259n t\u0259dbirl\u0259rd\u0259n dan\u0131\u015fan Prezident \u0130lham \u018fliyev Az\u0259rbaycanda islahalatlar\u0131n davam etdirilm\u0259sinin yax\u015f\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 g\u0259tirib ç\u0131xard\u0131\u011f\u0131n\u0131 deyib.<\/p>\n

Koronovirus pandemiyas\u0131 il\u0259 mübariz\u0259 ç\u0259rçiv\u0259sind\u0259 görül\u0259n i\u015fl\u0259ri vur\u011fulayan dövl\u0259timizin ba\u015fç\u0131s\u0131 Az\u0259rbaycanda v\u0259ziyy\u0259tin n\u0259zar\u0259t alt\u0131nda saxlan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirib.<\/p>\n

\u0130qtisadi v\u0259ziyy\u0259t\u0259 pandemiyan\u0131n t\u0259siri il\u0259 \u0259laq\u0259dar hökum\u0259t\u0259 bir s\u0131ra tap\u015f\u0131r\u0131qlar ver\u0259n Prezident \u0130lham \u018fliyev 2020-ci ilin d\u0259 bir çox sah\u0259l\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259n d\u0259rin islahatlar dövrü olaca\u011f\u0131n\u0131 deyib, ilin birinci rübünün iqtisadi göst\u0259ricil\u0259rind\u0259n dan\u0131\u015f\u0131b.<\/p>\n

Sonra Maliyy\u0259 naziri Samir \u015e\u0259rifov, M\u0259rk\u0259zi Bank\u0131n \u0130dar\u0259 Hey\u0259tinin s\u0259dri Elman Rüst\u0259mov, \u0130qtisadiyyat naziri Mikay\u0131l Cabbarov, \u018fm\u0259k v\u0259 \u0259halinin sosial müdafi\u0259si naziri Sahil Babayev, K\u0259nd t\u0259s\u0259rrüfat\u0131 naziri \u0130nam K\u0259rimov m\u0259ruz\u0259 edibl\u0259r.<\/p>\n

Prezident \u0130lham \u018fliyev mü\u015favir\u0259y\u0259 yekun vurub.<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Aprelin 14-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin s\u0259drliyi il\u0259 2020-ci ilin birinci rübünün sosial-iqtisadi yekunlar\u0131na h\u0259sr olunan videokonfrans \u015f\u0259klind\u0259 mü\u015favir\u0259 keçirilib. AZ\u018fRTAC x\u0259b\u0259r verir ki, dövl\u0259timizin ba\u015fç\u0131s\u0131 mü\u015favir\u0259d\u0259 giri\u015f nitqi söyl\u0259yib.…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-96286","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96286","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=96286"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96286\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=96286"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=96286"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=96286"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}