{"id":93315,"date":"2020-02-18T19:28:41","date_gmt":"2020-02-18T15:28:41","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=93315","title":{"rendered":"Ombudsman Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n ild\u00f6n\u00fcm\u00fc il\u0259 \u0259laq\u0259dar beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlara b\u0259yanat g\u00f6nd\u0259rib"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u0130nsan H&uuml;quqlar\u0131 &uuml;zr\u0259 M&uuml;v\u0259kkil (Ombudsman) S\u0259bin\u0259 \u018fliyeva Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n 28-ci ild&ouml;n&uuml;m&uuml; il\u0259 \u0259laq\u0259dar b\u0259yanat verib.<\/strong><\/p>\n<p>Ombudsman Aparat\u0131ndan veril\u0259n m\u0259lumata g&ouml;r\u0259, b\u0259yanat BMT-nin Ba\u015f Katibin\u0259, BMT-nin T\u0259hl&uuml;k\u0259sizlik \u015euras\u0131na, BMT-nin \u0130nsan H&uuml;quqlar\u0131 &uuml;zr\u0259 Ali Komissar\u0131na, BMT-nin Qa&ccedil;q\u0131nlar &uuml;zr\u0259 Ali Komissar\u0131na, BMT-nin \u0130nsan H&uuml;quqlar\u0131 \u015euras\u0131na, YUN\u0130SEF-in, YUNESKO-nun, Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n, Avropa \u015euras\u0131n\u0131n, AT\u018fT-in r\u0259hb\u0259rl\u0259rin\u0259, Beyn\u0259lxalq v\u0259 Avropa Ombudsmanlar \u0130nstitutlar\u0131na, Asiya Ombudsmanlar Assosiasiyas\u0131na, \u0130slam \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131na v\u0259 bu quruma &uuml;zv d&ouml;vl\u0259tl\u0259rin Ombudsmanlar Assosiasiyas\u0131na, \u0130slam \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n M&uuml;st\u0259qil Daimi \u0130nsan H&uuml;quqlar\u0131 Komissiyas\u0131na, Avropa U\u015faq H&uuml;quqlar\u0131 Ombudsmanlar\u0131 \u015e\u0259b\u0259k\u0259sin\u0259, Beyn\u0259lxalq S&uuml;lh B&uuml;rosuna, m&uuml;xt\u0259lif &ouml;lk\u0259l\u0259rin ombudsmanlar\u0131na v\u0259 milli insan h&uuml;quqlar\u0131 institutlar\u0131na, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n xarici &ouml;lk\u0259l\u0259rd\u0259ki v\u0259 xarici &ouml;lk\u0259l\u0259rin respublikam\u0131zdak\u0131 s\u0259firlikl\u0259rin\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n diaspor t\u0259\u015fkilatlar\u0131na g&ouml;nd\u0259rilib.<\/p>\n<p>B\u0259yanatda deyilir: &quot;1992-ci il fevral\u0131n 25-d\u0259n 26-na ke&ccedil;\u0259n gec\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 uzun ill\u0259r h\u0259yata ke&ccedil;irdiyi i\u015f\u011fal&ccedil;\u0131l\u0131q v\u0259 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 siyas\u0259tinin davam\u0131 olaraq Erm\u0259nistan silahl\u0131 q&uuml;vv\u0259l\u0259ri ke&ccedil;mi\u015f SSR\u0130-nin 366-c\u0131 motoat\u0131c\u0131 alay\u0131n\u0131n k&ouml;m\u0259yi il\u0259 Xocal\u0131n\u0131 i\u015f\u011fal edib, dinc \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 t&ouml;r\u0259dilib. Art\u0131q Xocal\u0131 faci\u0259sind\u0259n 28 il &ouml;t&uuml;r.<\/p>\n<p>Bu soyq\u0131r\u0131m\u0131 zaman\u0131 etnik m\u0259nsubiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 &#8211; az\u0259rbaycanl\u0131 olduqlar\u0131na g&ouml;r\u0259 613 n\u0259f\u0259r, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n 106 qad\u0131n, 63 u\u015faq v\u0259 70 qoca x&uuml;susi q\u0259ddarl\u0131qla &ouml;ld&uuml;r&uuml;l&uuml;b, 487 n\u0259f\u0259r m&uuml;xt\u0259lif d\u0259r\u0259c\u0259li b\u0259d\u0259n x\u0259sar\u0259tl\u0259ri al\u0131b. Eyni zamanda, 8 ail\u0259 tamamil\u0259 m\u0259hv edilib, 130 u\u015faq valideynl\u0259rind\u0259n birini, 25 u\u015faq is\u0259 h\u0259r iki valideynini itirib. 1275 insan \u0259sir v\u0259 girov g&ouml;t&uuml;r&uuml;l\u0259r\u0259k i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r\u0259 m\u0259ruz qal\u0131b, onlardan 150 n\u0259f\u0259rin, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n 68 qad\u0131n v\u0259 26 u\u015fa\u011f\u0131n taleyi bu g&uuml;n\u0259d\u0259k m\u0259lum deyil.<\/p>\n<p>H\u0259m&ccedil;inin Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin i\u015f\u011fal edilm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar Az\u0259rbaycan d&ouml;vl\u0259tin\u0259 v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131na 170 milyon AB\u015e dollar\u0131ndan art\u0131q ziyan vurulub.<\/p>\n<p>1994-c&uuml; ilin fevral\u0131nda &Uuml;mummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin t\u0259\u015f\u0259bb&uuml;s&uuml; il\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Milli M\u0259clisi Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131na siyasi-h&uuml;quqi qiym\u0259t verib, 26 fevral tarixi &#8211; &ldquo;Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 g&uuml;n&uuml;&rdquo; elan olunub.<br \/>\nBMT Ba\u015f M\u0259clisinin 1946-c\u0131 il 11 dekabr tarixli 96 (I) sayl\u0131 q\u0259tnam\u0259sin\u0259 v\u0259 1948-ci il 9 dekabr tarixli 260 (III) sayl\u0131 q\u0259tnam\u0259si il\u0259 q\u0259bul olunmu\u015f &ldquo;Genosid cinay\u0259tinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 v\u0259 c\u0259zaland\u0131r\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda&rdquo; Konvensiyaya g&ouml;r\u0259, Xocal\u0131da erm\u0259ni q\u0259sbkarlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n t&ouml;r\u0259dil\u0259n bu k&uuml;tl\u0259vi insan q\u0131r\u011f\u0131n\u0131 m\u0259hz soyq\u0131r\u0131m\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Xocal\u0131da t&ouml;r\u0259dil\u0259n soyq\u0131r\u0131m\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 t&ouml;r\u0259dil\u0259n ilk sistemli cinay\u0259t akt\u0131 deyil, Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 i\u015f\u011fal&ccedil;\u0131l\u0131q m&uuml;harib\u0259si zaman\u0131 dinc az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 t&ouml;r\u0259dilmi\u015f soyq\u0131r\u0131m\u0131 cinay\u0259tl\u0259rinin \u0259n d\u0259h\u015f\u0259tlisidir. Bundan \u0259vv\u0259l Az\u0259rbaycan\u0131n Erm\u0259nistanla h\u0259ms\u0259rh\u0259d Qazax rayonunun Ba\u011fanis Ayr\u0131m k\u0259ndinin, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fda az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u0130mar\u0259t Q\u0259rv\u0259nd, Tu\u011f, S\u0259lak\u0259tin, Axullu, Xocav\u0259nd, C\u0259milli, N\u0259bil\u0259r, Me\u015f\u0259li, H\u0259s\u0259nabad, K\u0259rkicahan, Qaybal\u0131, Mal\u0131b\u0259yli, Yuxar\u0131 v\u0259 A\u015fa\u011f\u0131 Qu\u015f&ccedil;ular k\u0259ndl\u0259rinin i\u015f\u011fal\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, qabaqcadan d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;lm&uuml;\u015f \u015f\u0259kild\u0259 m&uuml;lki az\u0259rbaycanl\u0131lar x&uuml;susi amans\u0131zl\u0131qla q\u0259tl\u0259 yetirilib. Bundan ba\u015fqa, Qarada\u011fl\u0131 k\u0259ndind\u0259 80 n\u0259f\u0259rd\u0259n &ccedil;ox, A\u011fdaban k\u0259ndind\u0259 67 n\u0259f\u0259r m&uuml;lki \u0259hali, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n u\u015faqlar, qad\u0131nlar v\u0259 qocalar i\u015fg\u0259nc\u0259 veril\u0259r\u0259k q\u0259ddarcas\u0131na &ouml;ld&uuml;r&uuml;l&uuml;b, onlarla insan girov g&ouml;t&uuml;r&uuml;l&uuml;b, itkin d&uuml;\u015f&uuml;b, k\u0259ndl\u0259r is\u0259 yand\u0131r\u0131laraq yer &uuml;z&uuml;nd\u0259n silinib.<\/p>\n<p>Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 davam ed\u0259n h\u0259rbi t\u0259cav&uuml;z fonunda t&ouml;r\u0259dilmi\u015f m&uuml;harib\u0259, insanl\u0131q \u0259leyhin\u0259 cinay\u0259tl\u0259r v\u0259 Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 insan h&uuml;quqlar\u0131 v\u0259 beyn\u0259lxalq humanitar h&uuml;ququn, x&uuml;susil\u0259 1949-cu il Cenevr\u0259 konvensiyalar\u0131, Soyq\u0131r\u0131m\u0131 cinay\u0259tinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 v\u0259 c\u0259zaland\u0131r\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda Konvensiya, M&uuml;lki v\u0259 Siyasi H&uuml;quqlar haqq\u0131nda Beyn\u0259lxalq Pakt, \u0130qtisadi, Sosial v\u0259 M\u0259d\u0259ni H&uuml;quqlar haqq\u0131nda Beyn\u0259lxalq Pakt, \u0130\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 dig\u0259r q\u0259ddar, qeyri-insani, yaxud l\u0259yaq\u0259ti al&ccedil;aldan davran\u0131\u015f v\u0259 c\u0259za n&ouml;vl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 Konvensiya, \u0130rqi ayr\u0131-se&ccedil;kiliyin b&uuml;t&uuml;n formalar\u0131n\u0131n l\u0259\u011fv edilm\u0259si haqq\u0131nda beyn\u0259lxalq Konvensiya, U\u015faq h&uuml;quqlar\u0131 haqq\u0131nda Konvensiya v\u0259 \u0130nsan h&uuml;quqlar\u0131n\u0131n v\u0259 \u0259sas azadl\u0131qlar\u0131n m&uuml;dafi\u0259si haqq\u0131nda Konvensiyan\u0131n ciddi \u015f\u0259kild\u0259 pozulmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130\u015f\u011fal edilmi\u015f Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f v\u0259 yeddi \u0259traf rayonun Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz t\u0259rkib hiss\u0259si oldu\u011funu beyn\u0259lxalq h&uuml;quq, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n BMT T\u0259hl&uuml;k\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n 1993-c&uuml; il tarixli m\u0259lum 822, 853, 874 v\u0259 884 sayl\u0131 Q\u0259tnam\u0259l\u0259ri, BMT Ba\u015f M\u0259clisinin &ldquo;Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal olunmu\u015f \u0259razil\u0259rind\u0259 v\u0259ziyy\u0259t&rdquo; adl\u0131 14 mart 2008-ci il tarixli Q\u0259tnam\u0259si, A\u015ePA-n\u0131n 2005-ci il tarixli 1416 sayl\u0131 q\u0259tnam\u0259si v\u0259 1690 sayl\u0131 t&ouml;vsiy\u0259si, Avropa Parlamentinin Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fla ba\u011fl\u0131 23 oktyabr 2013-c&uuml; il tarixli q\u0259tnam\u0259si, Avropa Parlamentinin 12 dekabr 2018-ci il tarixli q\u0259tnam\u0259si bir daha s&uuml;but edir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m&uuml;naqi\u015f\u0259sinin &ouml;lk\u0259mizin \u0259razi b&uuml;t&ouml;vl&uuml;y&uuml; &ccedil;\u0259r&ccedil;iv\u0259sind\u0259 s&uuml;lh yolu il\u0259 h\u0259ll edilm\u0259sinin t\u0259r\u0259fdar\u0131 oldu\u011funu, h\u0259m&ccedil;inin, xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 t&ouml;r\u0259dil\u0259n cinay\u0259tl\u0259r\u0259 \u0259dal\u0259tli siyasi-h&uuml;quqi qiym\u0259tin verilm\u0259diyini d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 m&ouml;t\u0259b\u0259r beyn\u0259lxalq t\u0259dbirl\u0259rd\u0259 b\u0259yan etmi\u015fdir.<br \/>\nHeyd\u0259r \u018fliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla \u018fliyevan\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb&uuml;s&uuml; il\u0259 ba\u015flanm\u0131\u015f &ldquo;Xocal\u0131ya \u0259dal\u0259t!&rdquo; beyn\u0259lxalq kampaniyas\u0131 da Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n d&uuml;nya miqyas\u0131nda tan\u0131d\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 apar\u0131lan sistemli i\u015f\u0259 m&uuml;h&uuml;m t&ouml;hf\u0259dir.<\/p>\n<p>Meksika, Pakistan, &Ccedil;exiya, Peru, Kolumbiya, Panama, Honduras, Sudan, Qvatemala v\u0259 Cibuti parlamentl\u0259rinin m&uuml;vafiq s\u0259n\u0259dl\u0259rind\u0259 Xocal\u0131da t&ouml;r\u0259dilmi\u015f k&uuml;tl\u0259vi q\u0259tll\u0259rin soyq\u0131r\u0131m\u0131 akt\u0131 oldu\u011fu t\u0259sdiq edilib. Rum\u0131niya, Bosniya v\u0259 Herseqovina, Serbiya, \u0130ordaniya, Sloveniya, \u015eotlandiya v\u0259 Paraqvay parlamentl\u0259ri, el\u0259c\u0259 d\u0259 AB\u015e-\u0131n 22 \u015ftat\u0131n\u0131n icra v\u0259 qanunvericilik orqanlar\u0131 Xocal\u0131 faci\u0259sini q\u0259tliam kimi qiym\u0259tl\u0259ndir\u0259r\u0259k q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 pisl\u0259yib, \u0130slam \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131 Erm\u0259nistan\u0131 t\u0259cav&uuml;zkar, Xocal\u0131 faci\u0259sini is\u0259 soyq\u0131r\u0131m\u0131 kimi tan\u0131y\u0131b.<\/p>\n<p>Xocal\u0131 faci\u0259si zaman\u0131 yol verilmi\u015f cinay\u0259t \u0259m\u0259ll\u0259rinin qabaqcadan d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;lm&uuml;\u015f qaydada, milli m\u0259nsubiyy\u0259tin\u0259 g&ouml;r\u0259 insanlar\u0131n tamamil\u0259 v\u0259 ya qism\u0259n m\u0259hv edilm\u0259si niyy\u0259ti il\u0259 t&ouml;r\u0259dilm\u0259si beyn\u0259lxalq v\u0259 d&ouml;vl\u0259tdaxili h&uuml;quqa \u0259sas\u0259n m\u0259hz soyq\u0131r\u0131m\u0131 oldu\u011funu s&uuml;but edir.<br \/>\nBMT-nin &ldquo;Genosid cinay\u0259tinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 v\u0259 c\u0259zaland\u0131r\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda&rdquo; Konvensiyas\u0131na g&ouml;r\u0259, soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 t&ouml;r\u0259d\u0259nl\u0259r qanunvericiliy\u0259 uy\u011fun olaraq c\u0259zaland\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n<p>75 il &ouml;nc\u0259 Nizamnam\u0259si q\u0259bul olunark\u0259n BMT-nin elan etdiyi prinsipl\u0259r\u0259 v\u0259 2030-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r d&uuml;nyan\u0131 inki\u015fafa h\u0259d\u0259fl\u0259y\u0259n Dayan\u0131ql\u0131 \u0130nki\u015faf M\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 nail olmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n bu m&ouml;t\u0259b\u0259r beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilat t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul olunmu\u015f konvensiyalar\u0131n m&uuml;dd\u0259alar\u0131, h\u0259m&ccedil;inin T\u0259hl&uuml;k\u0259siz \u015euras\u0131n\u0131n Q\u0259tnam\u0259l\u0259ri qeyd-\u015f\u0259rtsiz icra edilm\u0259li, Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b&uuml;t&ouml;vl&uuml;y&uuml; b\u0259rpa olunmal\u0131, bir milyondan &ccedil;ox qa&ccedil;q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k&ouml;&ccedil;k&uuml;n &ouml;z do\u011fma torpaqlar\u0131na qay\u0131tmal\u0131, \u0259sir v\u0259 girovlar azad edilm\u0259li, Xocal\u0131ya \u0259dal\u0259t t\u0259min olunmal\u0131d\u0131r&quot;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130nsan H&uuml;quqlar\u0131 &uuml;zr\u0259 M&uuml;v\u0259kkil (Ombudsman) S\u0259bin\u0259 \u018fliyeva Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n 28-ci ild&ouml;n&uuml;m&uuml; il\u0259 \u0259laq\u0259dar b\u0259yanat verib. Ombudsman Aparat\u0131ndan veril\u0259n m\u0259lumata g&ouml;r\u0259, b\u0259yanat BMT-nin Ba\u015f Katibin\u0259, BMT-nin T\u0259hl&uuml;k\u0259sizlik \u015euras\u0131na, BMT-nin \u0130nsan H&uuml;quqlar\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-93315","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/93315","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=93315"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/93315\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=93315"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=93315"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=93315"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}