{"id":91629,"date":"2020-01-19T12:15:59","date_gmt":"2020-01-19T08:15:59","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=91629","title":{"rendered":"<font color=red><b>XIN:<\/b><\/font> 26 minlik sovet ordusu Az\u0259rbaycana \u201cUdar\u201d adl\u0131 \u0259m\u0259liyyat\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irib"},"content":{"rendered":"<p><strong>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyi 20 Yanvar faci\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131&nbsp;&nbsp;b\u0259yanat yay\u0131b.<\/strong><\/p>\n<p>Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyinin m\u0259tbuat xidm\u0259tind\u0259n&nbsp;Ucnoqta\/az-a veril\u0259n m\u0259lumata g&ouml;r\u0259, 1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 19-dan 20-\u0259 ke&ccedil;\u0259n gec\u0259 SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyinin \u0259mri il\u0259 26.000 n\u0259f\u0259rlik sovet ordusu Az\u0259rbaycan\u0131n Bak\u0131 v\u0259 Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 &ouml;lk\u0259nin dig\u0259r \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin\u0259 yeridil\u0259r\u0259k &ldquo;Udar&rdquo; adl\u0131 \u0259m\u0259liyyat\u0131 h\u0259yata ke&ccedil;irib.<br \/>\nB\u0259yanatda qeyd edilib ki, bu h\u0259rbi m&uuml;daxil\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 147 m&uuml;lki \u015f\u0259xs q\u0259tl\u0259 yetirildi v\u0259 744 n\u0259f\u0259r a\u011f\u0131r x\u0259sar\u0259t al\u0131b. Bu hadis\u0259 m&uuml;asir Az\u0259rbaycan tarixin\u0259 &ldquo;Qara Yanvar&rdquo; kimi daxil olub.<\/p>\n<p>1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 19-da SSR\u0130 Ali Sovetinin s\u0259dri M.Qorba&ccedil;ov SSR\u0130 Konstitusiyas\u0131n\u0131n 119-cu, Az\u0259rbaycan SSR Konstitusiyas\u0131n\u0131n 71-ci madd\u0259l\u0259rini kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozaraq, yanvar\u0131n 20-d\u0259n Bak\u0131da f&ouml;vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259t elan edilm\u0259si haqq\u0131nda f\u0259rman imzalay\u0131b. Lakin \u0259halinin bundan m\u0259lumats\u0131z qalmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n SSR\u0130 D&ouml;vl\u0259t T\u0259hl&uuml;k\u0259sizlik&nbsp;&nbsp;Komit\u0259sinin &ldquo;Alfa&rdquo; qrupu t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycan televiziyas\u0131n\u0131n enerji bloku partlad\u0131l\u0131b v\u0259 respublikada televiziya verili\u015fl\u0259ri dayand\u0131r\u0131l\u0131b. Bel\u0259likl\u0259 d\u0259, h\u0259min gec\u0259 qo\u015funlar f&ouml;vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259tin elan edilm\u0259sind\u0259n x\u0259b\u0259rsiz olan \u015f\u0259h\u0259r\u0259 daxil olaraq dinc \u0259haliy\u0259 amans\u0131z divan tutub.<\/p>\n<p>Bu faci\u0259vi hadis\u0259l\u0259rin &ouml;nc\u0259sind\u0259, Erm\u0259nistan\u0131n 1980-ci ill\u0259rin sonunda Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 \u0259sass\u0131z \u0259razi iddialar\u0131, Az\u0259rbaycan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tind\u0259ki \u015fovinist t\u0259f\u0259kk&uuml;rl&uuml; erm\u0259nil\u0259rin aqressiv separat&ccedil;\u0131l\u0131q f\u0259aliyy\u0259ti, SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyinin bu qanunsuz f\u0259aliyy\u0259t\u0259 g&ouml;z yummas\u0131, y&uuml;z minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n zor g&uuml;c&uuml; il\u0259 v\u0259 q\u0259ddarcas\u0131na Erm\u0259nistandan deportasiya edilm\u0259si Az\u0259rbaycanda sovet hakimiyy\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259r\u0259kat\u0131n geni\u015fl\u0259nm\u0259sin\u0259 t\u0259kan verib. M\u0259hz &uuml;mumxalq h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq v\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n m&uuml;st\u0259qillik \u0259zmini q\u0131rmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 &ouml;lk\u0259y\u0259 yeridil\u0259n sovet ordusu beyn\u0259lxalq h&uuml;ququn normalar\u0131n\u0131, ke&ccedil;mi\u015f SSR\u0130 v\u0259 Az\u0259rbaycan SSR-in Konstitusiyalar\u0131n\u0131 kobudcas\u0131na pozaraq dinc \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 g&ouml;r&uuml;nm\u0259mi\u015f q\u0131r\u011f\u0131n t&ouml;r\u0259dib.<\/p>\n<p>B\u0259yanatda bildirilir ki, faci\u0259vi hadis\u0259l\u0259rd\u0259n d\u0259rhal sonra &uuml;mummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan\u0131n Moskvadak\u0131 Daimi N&uuml;may\u0259nd\u0259liyind\u0259 m\u0259tbuat konfrans\u0131 ke&ccedil;ir\u0259r\u0259k, bu v\u0259h\u015filiyi k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 pisl\u0259yib, dinc xalqa qar\u015f\u0131 t&ouml;r\u0259dil\u0259n terroru h&uuml;quqa, demokratiyaya v\u0259 insanl\u0131\u011fa zidd aksiya adland\u0131r\u0131b, xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 t&ouml;r\u0259dilmi\u015f q\u0131r\u011f\u0131na siyasi qiym\u0259t verilm\u0259sini v\u0259 g&uuml;nahkarlar\u0131n c\u0259zaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b edib. &Uuml;mummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycanda siyasi hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131td\u0131qdan sonra faci\u0259y\u0259 d&ouml;vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 siyasi-h&uuml;quqi qiym\u0259t verilib. Milli M\u0259clisin 1994-c&uuml; ilin fevral\u0131nda ke&ccedil;iril\u0259n x&uuml;susi sessiyas\u0131nda 1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 20-d\u0259 g&uuml;nahs\u0131z insanlar\u0131n q\u0259ddarcas\u0131na q\u0259tl\u0259 yetirilm\u0259si h\u0259rbi t\u0259cav&uuml;z v\u0259 cinay\u0259t kimi qiym\u0259tl\u0259ndirildi v\u0259 m&uuml;zakir\u0259l\u0259rin yekunu olaraq 1994-c&uuml; ilin mart\u0131nda &ldquo;1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 20-d\u0259 Bak\u0131da t&ouml;r\u0259dilmi\u015f faci\u0259li hadis\u0259l\u0259r haqq\u0131nda&rdquo; q\u0259rar q\u0259bul edilib.<\/p>\n<p>B\u0259yanatda vur\u011fulan\u0131r ki, tariximizin reall\u0131qlar\u0131n\u0131n d&uuml;zg&uuml;n t\u0259hlil edilm\u0259si v\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si &uuml;&ccedil;&uuml;n 20 yanvar faci\u0259sin\u0259 g\u0259tir\u0259n hadis\u0259l\u0259rin do\u011fru d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilm\u0259si z\u0259ruridir: &ldquo;B&uuml;t&uuml;n bu b\u0259lalar\u0131n \u0259sas\u0131nda 19-cu \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n etibar\u0259n b&ouml;lg\u0259y\u0259 k&uuml;tl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 k&ouml;&ccedil;&uuml;r&uuml;lm\u0259y\u0259 ba\u015flayan v\u0259 x&uuml;susil\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi torpaqlar\u0131nda m\u0259skunla\u015fan erm\u0259nil\u0259rin \u0259sass\u0131z \u0259razi iddialar\u0131 durub.<\/p>\n<p>20-ci \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n etibar\u0259n Az\u0259rbaycan xalq\u0131 erm\u0259ni mill\u0259t&ccedil;il\u0259rinin zorak\u0131 v\u0259 irqi ayr\u0131-se&ccedil;kilik siyas\u0259ti il\u0259 &uuml;z-&uuml;z\u0259 qal\u0131b v\u0259 misilsiz q\u0259tliamlar\u0131n qurban\u0131 olub. 1980-ci ill\u0259rin sonlar\u0131ndan etibar\u0259n, SSR\u0130-nin par&ccedil;alanmas\u0131 il\u0259 Erm\u0259nistan Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 a&ccedil;\u0131q t\u0259cav&uuml;zkar siyas\u0259t h\u0259yata ke&ccedil;irm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131 v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f b&ouml;lg\u0259si v\u0259 \u0259traf yeddi rayonu h\u0259rbi i\u015f\u011fal olundu. Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259 daimi ya\u015fayan v\u0259 zor g&uuml;c&uuml; il\u0259 qovulan az\u0259rbaycanl\u0131lardan \u0259lav\u0259, i\u015f\u011fal olunmu\u015f \u0259razil\u0259rimizd\u0259 tarix\u0259n ya\u015fayan y&uuml;z minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259y\u0259 m\u0259ruz qald\u0131. Az\u0259rbaycana olan \u0259razi iddialar\u0131na h\u0259r hans\u0131sa &ldquo;\u0259sas&rdquo; tapma\u011fa &ccedil;al\u0131\u015fan radikal t\u0259f\u0259kk&uuml;rl&uuml; erm\u0259ni q&uuml;vv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259l\u0259 1988-ci ild\u0259 Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 planl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259xribat h\u0259yata ke&ccedil;irildi. SSR\u0130 Ba\u015f Prokurorlu\u011funun istintaq s\u0259n\u0259dl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n ba\u015fl\u0131ca t\u0259\u015fkilat&ccedil;\u0131lardan olan etnik erm\u0259ni Eduard Qriqoryan 12 il h\u0259bs c\u0259zas\u0131na layiq g&ouml;r&uuml;ld&uuml;. Sonradan &ouml;z c\u0259zas\u0131n\u0131 &ccedil;\u0259km\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n Erm\u0259nistana g&ouml;nd\u0259ril\u0259n bu cinay\u0259tkar\u0131n q\u0131sa m&uuml;dd\u0259t sonra Erm\u0259nistanda azadl\u0131\u011fa burax\u0131lmas\u0131 hadis\u0259nin g&uuml;nahkarlar\u0131n\u0131 if\u015fa ed\u0259n bariz faktd\u0131r.<\/p>\n<p>30 il bundan &ouml;nc\u0259 ba\u015f vermi\u015f qanl\u0131 20 Yanvar hadis\u0259l\u0259ri beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259tin siyasi-h&uuml;quqi qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sini t\u0259l\u0259b edir. Bu d\u0259h\u015f\u0259tli faci\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 BMT-nin &Uuml;mumd&uuml;nya \u0130nsan H&uuml;quqlar\u0131 B\u0259yannam\u0259si, M&uuml;lki v\u0259 siyasi h&uuml;quqlar haqq\u0131nda Beyn\u0259lxalq Pakt v\u0259 dig\u0259r beyn\u0259lxalq h&uuml;quqi s\u0259n\u0259dl\u0259r kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozulub, &ouml;z mahiyy\u0259tin\u0259 v\u0259 miqyas\u0131na g&ouml;r\u0259 bu hadis\u0259 XX \u0259srd\u0259 t&ouml;r\u0259dilmi\u015f d\u0259h\u015f\u0259tli cinay\u0259tl\u0259rd\u0259n biridir. Bu cinay\u0259t\u0259 g&ouml;r\u0259 ke&ccedil;mi\u015f sovet r\u0259hb\u0259rliyi bilavasit\u0259 m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Beyn\u0259lxalq h&uuml;quqa \u0259sas\u0259n 20 yanvar hadis\u0259l\u0259ri insanl\u0131q \u0259leyhin\u0259 cinay\u0259t kimi t&ouml;vsif edilm\u0259li, onun sifari\u015f&ccedil;il\u0259ri v\u0259 icra&ccedil;\u0131lar\u0131 c\u0259zaland\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r&rdquo;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyi 20 Yanvar faci\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131&nbsp;&nbsp;b\u0259yanat yay\u0131b. Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyinin m\u0259tbuat xidm\u0259tind\u0259n&nbsp;Ucnoqta\/az-a veril\u0259n m\u0259lumata g&ouml;r\u0259, 1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 19-dan 20-\u0259 ke&ccedil;\u0259n gec\u0259 SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyinin \u0259mri il\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-91629","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/91629","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=91629"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/91629\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=91629"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=91629"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=91629"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}