{"id":90753,"date":"2019-12-30T10:39:16","date_gmt":"2019-12-30T06:39:16","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=90753","title":{"rendered":"B\u00f6y\u00fck Qafqazda sel ocaqlar\u0131 \u00e7oxal\u0131b"},"content":{"rendered":"<p><strong>Son 30 ild\u0259 B&ouml;y&uuml;k Qafqazda sel ocaqlar\u0131n\u0131n yay\u0131lmas\u0131 sah\u0259si 15&ndash;20% art\u0131b.<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n Co\u011frafiya \u0130nstitutu t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131lan t\u0259dqiqatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 m&uuml;\u0259yy\u0259n edilib ki, B&ouml;y&uuml;k Qafqaz\u0131n c\u0259nub yamac\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n &ccedil;ay h&ouml;vz\u0259l\u0259rind\u0259 sel ocaqlar\u0131n\u0131n sah\u0259si 1961-1990-c\u0131 ill\u0259rin m\u0259lumatlar\u0131 il\u0259 m&uuml;qayis\u0259d\u0259 orta hesabla 15-20% art\u0131b.<\/p>\n<p>Bu art\u0131m \u0259sas\u0259n, \u015ein, Ki\u015f, D\u0259miraparan v\u0259 Girdiman &ccedil;aylar\u0131nda m&uuml;\u015fahid\u0259 edilir. Bunun \u0259sas s\u0259b\u0259bi kimi sistemsiz otarma, me\u015f\u0259l\u0259rin q\u0131r\u0131lmas\u0131, turizm v\u0259 ia\u015f\u0259 obyektl\u0259rinin tikintisi, yol-in\u015faat i\u015fl\u0259ridir: &quot;M&uuml;\u0259yy\u0259n edilib ki, &ccedil;ay h&ouml;vz\u0259l\u0259rind\u0259 sel\u0259 qar\u015f\u0131 qur\u011fular\u0131n olmamas\u0131 v\u0259 yaxud &ccedil;ox z\u0259if olmas\u0131 v\u0259 laz\u0131mi s\u0259viyy\u0259d\u0259 qurulmamas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n sell\u0259r b&ouml;y&uuml;k ziyan vurur. Buna misal olaraq, 2015-ci ilin iyul ay\u0131nda Bum &ccedil;ay\u0131nda ba\u015f ver\u0259n seli (n\u0259tic\u0259d\u0259 Q\u0259m\u0259rvan k\u0259ndind\u0259 b\u0259zi evl\u0259r pal&ccedil;\u0131q k&uuml;tl\u0259sinin alt\u0131nda qal\u0131b), 2016-c\u0131 ilin iyul ay\u0131nda Ki\u015f &ccedil;ay\u0131nda (n\u0259tic\u0259d\u0259 Ki\u015f k\u0259ndinin \u015e\u0259ki \u015f\u0259h\u0259ri il\u0259 ba\u011flayan k&ouml;rp&uuml; tamamil\u0259 u&ccedil;mu\u015f, \u0259trafdak\u0131 istirah\u0259t m\u0259rk\u0259zl\u0259ri qal\u0131n pal&ccedil;\u0131q qat\u0131n\u0131n alt\u0131nda qal\u0131b), 2016-c\u0131 ilin sentyabr ay\u0131nda D\u0259miraparan &ccedil;ay\u0131nda (n\u0259tic\u0259d\u0259 Q\u0259b\u0259l\u0259 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 olan bir-ne&ccedil;\u0259 istirah\u0259t m\u0259rk\u0259zini pal&ccedil;\u0131q k&uuml;tl\u0259si bas\u0131b), 2018-ci ilin iyun ay\u0131nda G&ouml;y&ccedil;ay &ccedil;ay\u0131nda ba\u015f ver\u0259n seli (selin n\u0259tic\u0259sind\u0259 Qala&ccedil;\u0131q v\u0259 \u0259traf k\u0259ndl\u0259ri rayon m\u0259rk\u0259zi il\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n k&ouml;rp&uuml; v\u0259 G&ouml;y&ccedil;ay \u015f\u0259h\u0259rini \u0259traf k\u0259ndl\u0259rl\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n k&ouml;rp&uuml; &uuml;&ccedil;mu\u015fdur) qeyd etm\u0259k olar&quot;.<\/p>\n<p>\u0130nstitutdan bildirilib ki, \u0259n g&uuml;cl&uuml; sel \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259tir\u0259n ocaqlar Ki\u015f&ccedil;ay, Da\u015fa\u011f\u0131l&ccedil;ay, Girdiman&ccedil;ay, D\u0259miraparan&ccedil;ay v\u0259 s. &ccedil;ay h&ouml;vz\u0259l\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015fib: &quot;1961&ndash;90-c\u0131 ill\u0259r &uuml;&ccedil;&uuml;n sel ocaqlar\u0131n\u0131n sah\u0259si h&ouml;vz\u0259 \u0259razisinin 15-51,5% aras\u0131nda g\u0259tirm\u0259 konusuna q\u0259d\u0259r d\u0259yi\u015fir. 1990-2018-ci ill\u0259r &uuml;&ccedil;&uuml;n bu g&ouml;st\u0259rici 23,6-78% aras\u0131ndad\u0131r. 1990-2018-ci ill\u0259r &uuml;&ccedil;&uuml;n \u0259vv\u0259lki d&ouml;vrl\u0259 m&uuml;qayis\u0259d\u0259 sel ocaqlar\u0131n\u0131n \u0259razisi 8,6%-d\u0259n 29,4%-\u0259 q\u0259d\u0259r art\u0131b. \u018fn b&ouml;y&uuml;k art\u0131m \u015ein&ccedil;ayda v\u0259 Girdiman&ccedil;ayda m&uuml;\u015fahid\u0259 olunur (m&uuml;vafiq olaraq 29,4% v\u0259 26%). \u018fn ki&ccedil;iyi V\u0259lv\u0259l\u0259&ccedil;ayda v\u0259 Tala&ccedil;ayda qeyd olunur (h\u0259r biri 8,6%). 1961-1990-c\u0131 ill\u0259r &uuml;&ccedil;&uuml;n sel ocaqlar\u0131n\u0131n &uuml;mumi sah\u0259si 1571 kvadratkilometr t\u0259\u015fkil edib, y\u0259ni &#8211; 34%. 1990-2018-ci ill\u0259r &uuml;&ccedil;&uuml;n sel ocaqlar\u0131 m\u0259nb\u0259l\u0259rinin sah\u0259si 2312,9 kvadratkilometr &#8211; 50,1%-dir&quot;.\/trend<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Son 30 ild\u0259 B&ouml;y&uuml;k Qafqazda sel ocaqlar\u0131n\u0131n yay\u0131lmas\u0131 sah\u0259si 15&ndash;20% art\u0131b. &nbsp;Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n Co\u011frafiya \u0130nstitutu t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131lan t\u0259dqiqatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 m&uuml;\u0259yy\u0259n edilib ki, B&ouml;y&uuml;k Qafqaz\u0131n c\u0259nub yamac\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n &ccedil;ay&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-90753","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/90753","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=90753"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/90753\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=90753"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=90753"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=90753"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}