{"id":86478,"date":"2019-10-16T17:16:48","date_gmt":"2019-10-16T13:16:48","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=86478","title":{"rendered":"D\u00fcnyada doqquz n\u0259f\u0259rd\u0259n biri acl\u0131qdan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir"},"content":{"rendered":"<p><strong>H\u0259r il BMT-nin \u018frzaq v\u0259 K\u0259nd T\u0259s\u0259rr&uuml;fat\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131n (FAO) 1945-ci ild\u0259 qurulmas\u0131n\u0131n ild&ouml;n&uuml;m&uuml;n&uuml; qeyd etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n 16 oktyabr &Uuml;mumd&uuml;nya Qida G&uuml;n&uuml;n&uuml; qeyd edir.<\/strong><\/p>\n<p>T\u0259dbirl\u0259r d&uuml;nyan\u0131n 150-d\u0259n &ccedil;ox &ouml;lk\u0259sind\u0259 t\u0259\u015fkil olunur v\u0259 bu, BMT t\u0259qviminin \u0259n &ccedil;ox qeyd olunan g&uuml;nl\u0259rind\u0259n birin\u0259 &ccedil;evrilir. Bu t\u0259dbirl\u0259r, d&uuml;nyada acl\u0131q v\u0259 dig\u0259r qeyri-sa\u011flam qidalanmadan \u0259ziyy\u0259t &ccedil;\u0259k\u0259nl\u0259r v\u0259 ham\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n qida t\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyi v\u0259 sa\u011flam qidalanman\u0131n t\u0259min edilm\u0259si ehtiyac\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n t\u0259bli\u011fat f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 k&ouml;m\u0259k edir. &Uuml;mumd&uuml;nya Qida G&uuml;n&uuml; d\u0259 ictimaiyy\u0259t\u0259 g&uuml;cl&uuml; bir mesaj g&ouml;nd\u0259rm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n vacib bir f&uuml;rs\u0259tdir: Bu &ouml;m&uuml;r boyu acl\u0131\u011fa v\u0259 h\u0259r c&uuml;r qeyri-sa\u011flam qidalanmaya son qoyub S\u0131f\u0131r Acl\u0131q N\u0259slin\u0259 &ccedil;evril\u0259 bil\u0259rik, amma bu m\u0259qs\u0259d\u0259 &ccedil;atmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n h\u0259r k\u0259s birlikd\u0259 &ccedil;al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Uzun ill\u0259rdir ki, d&uuml;nya acl\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 m&uuml;bariz\u0259d\u0259 ir\u0259lil\u0259yirdi. Lakin indi qida il\u0259 t\u0259min olunmayan insanlar\u0131n say\u0131 yenid\u0259n artmaqdad\u0131r. 800 milyondan &ccedil;ox insan v\u0259 ya t\u0259xmin\u0259n doqquz n\u0259f\u0259rd\u0259n biri acl\u0131qdan \u0259ziyy\u0259t &ccedil;\u0259kir. Ancaq ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d&ouml;vrd\u0259 \u0259rzaq t\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyi yaln\u0131z miqdar m\u0259s\u0259l\u0259si deyil, h\u0259m d\u0259 keyfiyy\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259sidir. Qeyri-sa\u011flam qidalanma art\u0131q d&uuml;nyada x\u0259st\u0259lik v\u0259 &ouml;l&uuml;m &uuml;&ccedil;&uuml;n apar\u0131c\u0131 risk faktoruna &ccedil;evrilib. Sa\u011flam v\u0259 davaml\u0131 qidalanman\u0131n ham\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n \u0259lveri\u015fli v\u0259 \u0259l&ccedil;atan olmas\u0131na t\u0259cili t\u0259l\u0259bat var.<\/p>\n<p>BMT-nin \u018frzaq v\u0259 K\u0259nd T\u0259s\u0259rr&uuml;fat\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131n (FAO) m\u0259lumat\u0131na g&ouml;r\u0259:<br \/>\nD&uuml;nyada 30.000 bitki n&ouml;v&uuml;n&uuml;n yem\u0259li oldu\u011fu bilins\u0259 d\u0259, hal-haz\u0131rda yaln\u0131z 200 bitki bec\u0259rilir v\u0259 yaln\u0131z 8 bitki (arpa, lobya, qoz-f\u0131nd\u0131q, qar\u011f\u0131dal\u0131, kartof, d&uuml;y&uuml;, qar\u011f\u0131dal\u0131 v\u0259 bu\u011fda) g&uuml;n&uuml;m&uuml;z&uuml;n g&uuml;nl&uuml;k qida rasionunun 50 faizind\u0259n &ccedil;oxunu t\u0259min edir.<\/p>\n<p>D&uuml;nyada 800 milyondan &ccedil;ox insan acl\u0131qdan \u0259ziyy\u0259t &ccedil;\u0259kir.<br \/>\n5 ya\u015fdan a\u015fa\u011f\u0131 149 milyon u\u015faq inki\u015faf l\u0259ngim\u0259si, 49 milyon is\u0259 &ccedil;\u0259ki itirm\u0259d\u0259n \u0259ziyy\u0259t &ccedil;\u0259kir.<\/p>\n<p>670+ milyon b&ouml;y&uuml;kl\u0259r v\u0259 120+ milyon o\u011flan v\u0259 q\u0131z (5-19 ya\u015f aras\u0131) art\u0131q &ccedil;\u0259kid\u0259n \u0259ziyy\u0259t &ccedil;\u0259kir. 5 ya\u015fdan a\u015fa\u011f\u0131 40 milyon u\u015faq art\u0131q &ccedil;\u0259kid\u0259n \u0259ziyy\u0259t &ccedil;\u0259kir.<\/p>\n<p>Qeyri-sa\u011flam qidalanma, oturaq h\u0259yat t\u0259rzi il\u0259 birlikd\u0259, \u0259lillik v\u0259 yoluxucu olmayan x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n &ouml;l&uuml;m &uuml;&ccedil;&uuml;n \u21161 risk faktorudur.<\/p>\n<p>Qeyri-sa\u011flam qidalanman\u0131n f\u0259rqli formalar\u0131 eyni bir ev t\u0259s\u0259rr&uuml;fat\u0131nda v\u0259 h\u0259tta eyni f\u0259rdd\u0259 ola bil\u0259r v\u0259 n\u0259sild\u0259n-n\u0259sl\u0259 &ouml;t&uuml;r&uuml;l\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Qida sisteminin \u0259traf m&uuml;hit\u0259 vurdu\u011fu ziyan, a\u015fa\u011f\u0131 g\u0259lirli v\u0259 orta g\u0259lirli &ouml;lk\u0259l\u0259rd\u0259 emal edilmi\u015f qidalar\u0131n v\u0259 \u0259tin istehlak\u0131n\u0131n artmas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n 50-90% arta bil\u0259r.<\/p>\n<p>B\u0259\u015f\u0259r tarixi boyu t\u0259xmin\u0259n 6000 bitki n&ouml;v&uuml; qida &uuml;&ccedil;&uuml;n bec\u0259rilmi\u015fdir. Bu g&uuml;n onlardan yaln\u0131z 8-i g&uuml;nd\u0259lik g&uuml;nd\u0259lik kaloril\u0259rimizin 50% -d\u0259n &ccedil;oxunu t\u0259min edir.<\/p>\n<p>\u0130qlim d\u0259yi\u015fikliyi m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131 azaltmaqla h\u0259m m\u0259hsulun keyfiyy\u0259tini, h\u0259m d\u0259 miqdar\u0131n\u0131 azald\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u0259r il BMT-nin \u018frzaq v\u0259 K\u0259nd T\u0259s\u0259rr&uuml;fat\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131n (FAO) 1945-ci ild\u0259 qurulmas\u0131n\u0131n ild&ouml;n&uuml;m&uuml;n&uuml; qeyd etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n 16 oktyabr &Uuml;mumd&uuml;nya Qida G&uuml;n&uuml;n&uuml; qeyd edir. T\u0259dbirl\u0259r d&uuml;nyan\u0131n 150-d\u0259n &ccedil;ox &ouml;lk\u0259sind\u0259 t\u0259\u015fkil olunur&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-86478","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/86478","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=86478"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/86478\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=86478"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=86478"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=86478"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}