{"id":85548,"date":"2019-09-29T11:25:28","date_gmt":"2019-09-29T07:25:28","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=85548","title":{"rendered":"\u201cSar\u0131 g\u0259lin\u201din s\u0131\u011f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 musiqi al\u0259ti &#8211; <font color=red><b>balaban<\/b><\/font>"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Sa&ccedil;\u0131n ucun h&ouml;rm\u0259zl\u0259r,<br \/>\nG&uuml;l&uuml; q&ouml;n&ccedil;\u0259 d\u0259rm\u0259zl\u0259r&#8230;<\/strong><\/em><\/p>\n<p>H\u0259r k\u0259s\u0259 b\u0259llidir ki, bu misralar xalq musiqisi olan &ldquo;Sar\u0131 g\u0259lin&rdquo;d\u0259ndir. Yox, bu g&uuml;n sizl\u0259r\u0259 h\u0259min musiqid\u0259n s&ouml;hb\u0259t a&ccedil;mayacam. Amma bu musiqinin s\u0131\u011f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 v\u0259 ya &ouml;z&uuml;n&uuml; onda tapd\u0131\u011f\u0131 bir al\u0259td\u0259n &#8211; balabandan b\u0259hs ed\u0259c\u0259y\u0259m. Balaban arxa hiss\u0259sind\u0259 bir, &uuml;z\u0259rind\u0259 s\u0259kkiz d\u0259lik a&ccedil;\u0131laraq \u0259sas\u0259n \u0259rik v\u0259 qoz a\u011faclar\u0131ndan haz\u0131rlanan n\u0259f\u0259sli musiqi al\u0259tidir. Uzunlu\u011fu 28-30 santimetr olan balaban bu a\u011faclarla yana\u015f\u0131 armud a\u011fac\u0131ndan da d&uuml;z\u0259ldilir. Balaban\u0131n keyfiyy\u0259ti onun materiallar\u0131n\u0131n qurudulmas\u0131ndan as\u0131l\u0131d\u0131r. A\u011fac n\u0259 q\u0259d\u0259r m&uuml;k\u0259mm\u0259l qurudularsa, al\u0259t o q\u0259d\u0259r keyfiyy\u0259tli al\u0131nar. Qurudulma zaman\u0131 materiallar &ccedil;atlamamal\u0131d\u0131r, buna g&ouml;r\u0259 a\u011faca \u0259lif ya\u011f\u0131 vurulur.<\/p>\n<p>Xalq dilind\u0259 balabana &ldquo;yast\u0131 balaban&rdquo;, h\u0259tta &ldquo;mey&rdquo; d\u0259 deyirl\u0259r. Balaban\u0131n s\u0259s diapazonu ki&ccedil;ik oktavan\u0131n &ldquo;sol&rdquo; s\u0259sind\u0259n ikinci oktavan\u0131n &ldquo;do&rdquo; s\u0259sin\u0259 kimidir. Lakin &ccedil;al\u011f\u0131&ccedil;\u0131n\u0131n ustal\u0131\u011f\u0131ndan as\u0131l\u0131 olaraq bir ne&ccedil;\u0259 s\u0259s d\u0259 art\u0131r\u0131la bil\u0259r.<\/p>\n<p>\u018fm\u0259kdar artist \u015eirzad m&uuml;\u0259llim F\u0259t\u0259liyevd\u0259n bu musiqi al\u0259tini maraqland\u0131q. Ondan &ouml;tr&uuml; ki, al\u0259ti yaln\u0131z onun ustad\u0131 g&ouml;z\u0259l tan\u0131ya, onun haqq\u0131nda fikir y&uuml;r&uuml;d\u0259 bil\u0259r. \u015eirzad m&uuml;\u0259llim ilk olaraq bu al\u0259tin ad\u0131ndan s&ouml;hb\u0259timiz\u0259 ba\u015flad\u0131 v\u0259 daha sonra onun tarixi ke&ccedil;mi\u015fin\u0259 n\u0259z\u0259r sald\u0131: &ldquo;Balaban &ldquo;bala&rdquo; v\u0259 &ldquo;ban&rdquo; s&ouml;zl\u0259rinin birl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259n \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lmi\u015fdir.&nbsp; Burada &ldquo;bala&rdquo; &ldquo;ki&ccedil;ik, x\u0131rda, z\u0259rif, inc\u0259&rdquo;, &ldquo;ban&rdquo; is\u0259 &ldquo;s\u0259s&rdquo; m\u0259nas\u0131n\u0131 ifad\u0259 edir. Q\u0259dim \u0259d\u0259biyyat n&uuml;mun\u0259l\u0259rimizd\u0259n olan &ldquo;Kitabi D\u0259d\u0259 Qorqud&rdquo; dastan\u0131nda &ldquo;ban&rdquo; s&ouml;z&uuml; il\u0259 tez-tez rastla\u015fmaq m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r:<\/p>\n<p><em>Qulaq ur\u0131b dinl\u0259y\u0259nd\u0259 &uuml;mm\u0259t g&ouml;rkli,<br \/>\nMinar\u0259d\u0259 banlayanda f\u0259hiq g&ouml;rkli&rdquo;.<\/em><\/p>\n<p>\u015eirzad m&uuml;\u0259llim bunu da \u0259lav\u0259 etdi ki, a\u015f\u0131q balaban\u0131 dig\u0259r n&ouml;vl\u0259rd\u0259n \u0259n q\u0259dimdir. Bu Az\u0259rbaycan ulu ozan-a\u015f\u0131q s\u0259n\u0259tinin q\u0259dimliyi il\u0259 \u0259laq\u0259dard\u0131r. &Ccedil;al\u011f\u0131 &uuml;slubuna v\u0259 ifa t\u0259rzin\u0259 g&ouml;r\u0259 a\u015f\u0131q balaban\u0131 ba\u015fqalar\u0131ndan f\u0259rql\u0259nir. A\u015f\u0131q balaban&ccedil;\u0131lar\u0131n\u0131n x&uuml;susi spesifik &ccedil;al\u011f\u0131 &uuml;sullar\u0131 vard\u0131r. Onlar barmaqlar\u0131n\u0131n m&ouml;vqeyini d\u0259yi\u015fm\u0259kl\u0259 eyni melodiyan\u0131 4-5 m&uuml;xt\u0259lif tonaqll\u0131qda ifa edirl\u0259r. Qam\u0131\u015f-m&uuml;\u015ft&uuml;k &uuml;f&uuml;rm\u0259 t\u0259rzin\u0259 g&ouml;r\u0259 a\u011f\u0131r v\u0259 y&uuml;ng&uuml;l olur. Burada &ldquo;a\u011f\u0131r&rdquo; v\u0259 &ldquo;y&uuml;ng&uuml;l&rdquo; s&ouml;zl\u0259ri &ccedil;\u0259ki bax\u0131m\u0131ndan deyil, ifa&ccedil;\u0131l\u0131q bax\u0131m\u0131ndan i\u015fl\u0259dilir. M\u0259hz bu s\u0259b\u0259bd\u0259n a\u015f\u0131q balaban\u0131n\u0131n s\u0259si dig\u0259r n&ouml;vl\u0259rd\u0259n &ouml;z&uuml;n&uuml;n v\u0131z\u0131l\u0131t\u0131l\u0131 avaz\u0131 il\u0259 se&ccedil;ilir.<\/p>\n<p>\u018fm\u0259kdar artist qeyd etdi ki, balaban al\u0259tinin ad\u0131na ya\u015f\u0131 bilinm\u0259y\u0259n, \u0259srl\u0259rin s&uuml;zg\u0259cind\u0259n ke&ccedil;ib g\u0259l\u0259n bayat\u0131lar\u0131m\u0131zda da rast g\u0259lm\u0259k olar. XI \u0259srd\u0259 balabandan m&uuml;k\u0259mm\u0259l al\u0259t kimi istifad\u0259 edilmi\u015fdir. Bunun o zaman ya\u015fay\u0131b yaratm\u0131\u015f Q.T\u0259brizin \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 \u015fahidi ola bil\u0259rik:<\/p>\n<p><em>N\u0259 q\u0259d\u0259r ki, balaban\u0131n zil s\u0259si qulaqlar\u0131 cingild\u0259dir,<br \/>\nN\u0259 q\u0259d\u0259r ki, oxun v\u0259 q\u0131l\u0131nc\u0131n yaras\u0131 g&ouml;zl\u0259ri qarald\u0131r,<br \/>\nD&uuml;\u015fm\u0259nin g&ouml;z&uuml; oxla, q\u0131l\u0131ncla yaralans\u0131n,<br \/>\nDostun qula\u011f\u0131 saz-balaban s\u0259si il\u0259 dolsun.<\/em><\/p>\n<p>H\u0259zin v\u0259 inc\u0259 s\u0259s\u0259 malik olan bu musiqi al\u0259tind\u0259n n\u0259f\u0259sli al\u0259tl\u0259r qrupunu, h\u0259m&ccedil;inin, \u015eirzad m&uuml;\u0259llimin dediyi kimi el\u0259 a\u015f\u0131qlar d\u0259st\u0259sini m&uuml;\u015fayi\u0259t etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n d\u0259 istifad\u0259 edilir. Onun solo ifas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n s\u0259ciyy\u0259vi misallar &Uuml;.Hac\u0131b\u0259ylinin &ldquo;\u0130kinci fantaziya&rdquo;, M.Maqomayevin &ldquo;Az\u0259rbaycan &ccedil;&ouml;ll\u0259rind\u0259&rdquo; v\u0259 A.Babayevin &ldquo;Sevgi r\u0259qsi&rdquo; hesab olunur.<\/p>\n<p>Balaban musiqisi \u0259sas\u0259n yeddi \u0259sas mu\u011famdan say\u0131lan segah lad\u0131 &uuml;z\u0259rind\u0259 qurulur. El\u0259 buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 onun \u0259n savadl\u0131 ifa&ccedil;\u0131lar\u0131 ruhlar\u0131 mu\u011famla yo\u011frulmu\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar say\u0131l\u0131r. Bel\u0259 ki, dig\u0259r mill\u0259tl\u0259rin n&uuml;may\u0259nd\u0259l\u0259ri onu n\u0259 q\u0259d\u0259r yax\u015f\u0131 ifa etm\u0259y\u0259 &ccedil;al\u0131\u015fsalar da, balaban onlar\u0131n ifas\u0131nda klassik olaraq s\u0259sl\u0259nmir. Bunun da sirri onlar\u0131n mu\u011famdan anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131n olmamas\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda bu al\u0259tin yarand\u0131\u011f\u0131 g&uuml;nd\u0259n etibar\u0259n &ccedil;oxsayl\u0131 v\u0259 m&uuml;k\u0259mm\u0259l ifa&ccedil;\u0131lar\u0131 olub. Bu g&uuml;n \u015eirzad m&uuml;\u0259llim F\u0259t\u0259liyev, \u018flixan m&uuml;\u0259llim S\u0259m\u0259dov, Hakim m&uuml;\u0259llim Abdullayev v\u0259 ba\u015fqa s\u0259n\u0259tkarlar\u0131m\u0131z bir &ccedil;ox &ouml;lk\u0259l\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n balaban s\u0259sini ucald\u0131rlar. Balaban h\u0259m d\u0259 g\u0259nc n\u0259slin sevimli v\u0259 yan ke&ccedil;\u0259 bilm\u0259diyi musiqi al\u0259tidir. Pe\u015f\u0259kar g\u0259ncl\u0259rin ist\u0259r solo, ist\u0259r qrup hal\u0131nda bu al\u0259tl\u0259 &ccedil;\u0131x\u0131\u015f\u0131 is\u0259 insan\u0131n, h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259, ruhunu ox\u015fay\u0131r. Daim ruhlar\u0131 ox\u015fatmas\u0131 arzusu il\u0259 ! \u015eirzad m&uuml;\u0259llimin balaban qrupu il\u0259 birg\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev M\u0259rk\u0259zind\u0259 yadigar qoydu\u011fu &Uuml;.Hac\u0131b\u0259yovun &ldquo;Arazbar\u0131&rdquo; musiqisi kimi&#8230;<\/p>\n<p><strong>R&ouml;v\u015f\u0259n Tahir<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sa&ccedil;\u0131n ucun h&ouml;rm\u0259zl\u0259r, G&uuml;l&uuml; q&ouml;n&ccedil;\u0259 d\u0259rm\u0259zl\u0259r&#8230; H\u0259r k\u0259s\u0259 b\u0259llidir ki, bu misralar xalq musiqisi olan &ldquo;Sar\u0131 g\u0259lin&rdquo;d\u0259ndir. Yox, bu g&uuml;n sizl\u0259r\u0259 h\u0259min musiqid\u0259n s&ouml;hb\u0259t a&ccedil;mayacam. Amma bu musiqinin s\u0131\u011f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 v\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[102],"tags":[],"class_list":["post-85548","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-medeniyyet-butun-xeberler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/85548","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=85548"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/85548\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=85548"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=85548"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=85548"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}