{"id":84792,"date":"2019-09-11T21:47:53","date_gmt":"2019-09-11T17:47:53","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=84792","title":{"rendered":"Tarixin sonunun sonu -11 sentyabr hadis\u0259l\u0259ri"},"content":{"rendered":"<p><strong>Mill\u0259t v\u0259kili Hikm\u0259t Babao\u011flu: &ldquo;Hadis\u0259l\u0259r bir-biri il\u0259 z\u0259ncirvari ba\u011fl\u0131d\u0131r&rdquo;<\/strong><\/p>\n<p>H\u0259r k\u0259s\u0259 b\u0259llidir ki, AB\u015e-\u0131n 11 sentyabr 2001-ci il sabah\u0131 d&uuml;nyan\u0131n \u0259n y&uuml;ks\u0259k binalar\u0131ndan olan&nbsp; New Yorkdak\u0131 D&uuml;nya Ticar\u0259t M\u0259rk\u0259zinin ekiz q&uuml;ll\u0259l\u0259rin\u0259 y&ouml;n\u0259lik, yerli saatla 09.00-da ba\u015f ver\u0259n terrorla a&ccedil;\u0131ld\u0131. Qeyd edil\u0259n tarixd\u0259 AB\u015e soyuq m&uuml;harib\u0259nin ba\u015fa &ccedil;atmas\u0131ndan sonra formala\u015fan &ldquo;t\u0259kq&uuml;tbl&uuml; sistemd\u0259&rdquo; &ouml;z g&uuml;c&uuml;n&uuml; \u0259n &uuml;st s\u0259viyy\u0259d\u0259 hiss ed\u0259rk\u0259n tarixin b&ouml;y&uuml;k s\u0131na\u011f\u0131 il\u0259 &uuml;z &uuml;z\u0259 qald\u0131.<\/p>\n<p>Amerikan\u0131n New York v\u0259 Manhattan \u0259yal\u0259tl\u0259rind\u0259 ger&ccedil;\u0259kl\u0259\u015f\u0259n 11 sentyabr hadis\u0259l\u0259ri d&uuml;nyada yeni bir \u0259srin ba\u015flamas\u0131na s\u0259b\u0259b oldu. Pentaqon v\u0259 D&uuml;nya Ticar\u0259t M\u0259rk\u0259zin\u0259 edil\u0259n bu h&uuml;cumlar il\u0259 birlikd\u0259 Soyuq m&uuml;harib\u0259 sonras\u0131 t\u0259kq&uuml;t&uuml;bl&uuml;l&uuml;y&uuml; m&uuml;dafi\u0259 ed\u0259n fikirl\u0259r aradan qalxd\u0131 v\u0259 beyn\u0259lxalq m&uuml;nasib\u0259tl\u0259r sistemi yenid\u0259n n\u0259z\u0259rd\u0259n ke&ccedil;irildi. AB\u015e-\u0131n &ouml;z torpaqlar\u0131nda bel\u0259 bir h&uuml;c&uuml;ma m\u0259ruz qalmas\u0131 onun hegomon g&uuml;c&uuml;n&uuml; sars\u0131td\u0131.<\/p>\n<p>11 Sentyabr h&uuml;cumlar\u0131 beyn\u0259lxalq m&uuml;nasib\u0259tl\u0259r sistemind\u0259 &ldquo;tarixin sonunun sonu&rdquo; olaraq qiym\u0259tl\u0259ndirilmi\u015f, XXI y&uuml;zilliyin d&ouml;n&uuml;\u015f n&ouml;qt\u0259si olaraq d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilmi\u015fdir. Bu h&uuml;cumlardan sonra d&uuml;nya siyas\u0259tind\u0259 ba\u015f ver\u0259n \u0259sasl\u0131 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fan mill\u0259t v\u0259kili, politoloq Hikm\u0259t Babao\u011flu Ucnoqta.az-a&nbsp;bildirdi ki, m&uuml;xt\u0259lif m&uuml;\u0259mmalar v\u0259 qaranl\u0131q m\u0259qamlarla s\u0259ciyy\u0259l\u0259n\u0259n 11 sentyabr hadis\u0259l\u0259rind\u0259n sonra d&uuml;nya siyas\u0259tind\u0259 yeni nizam &ouml;z&uuml;n&uuml; g&ouml;st\u0259rdi: <img decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"http:\/\/ucnoqta.az\/cdn\/2019\/september\/11\/medium\/foto2.jpg\" style=\"width: 400px; height: 250px; float: left;\" \/>&quot;Bel\u0259 ki, 11 sentyabr hadis\u0259l\u0259ri m&uuml;s\u0259lman \u015e\u0259rqinin yenid\u0259n dizayn edilm\u0259si prosesin\u0259 start vermi\u015f oldu. O vaxtdan bu g&uuml;n\u0259 q\u0259d\u0259r c\u0259r\u0259yan ed\u0259n prosesl\u0259r bel\u0259 bir q\u0259na\u0259t\u0259 g\u0259lm\u0259y\u0259 imkan verir ki, hadis\u0259l\u0259r bir-biri il\u0259 z\u0259ncirvari ba\u011fl\u0131d\u0131r. &Ccedil;&uuml;nki, 2001-ci il sentyabr hadis\u0259l\u0259rind\u0259n sonra AB\u015e \u0259traf\u0131nda ciddi bir antiterror koalisiyas\u0131 yarad\u0131ld\u0131 v\u0259 oraya ayr\u0131-ayr\u0131 beyn\u0259lxalq aktorlar\u0131n, milli d&ouml;vl\u0259tl\u0259rin qo\u015fulmas\u0131 sonrak\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rq siyas\u0259tinin paradiqmalar\u0131n\u0131 m&uuml;\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirdi. Politoloq Hikm\u0259t m&uuml;\u0259llim bunu da \u0259lav\u0259 etdi ki, bu g&uuml;n Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 ba\u015f ver\u0259nl\u0259rin d&uuml;nya siyas\u0259tin\u0259 t\u0259siri &ccedil;ox b&ouml;y&uuml;kd&uuml;r. Bu hadis\u0259l\u0259rd\u0259n sonra biz postbipolyar d&uuml;nya nizam\u0131ndan multipolyar d&uuml;nya nizam\u0131na ke&ccedil;idin \u015fahidi olduq v\u0259 haz\u0131rda bunu izl\u0259yirik&quot;.<\/p>\n<p>M&ouml;vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 siyasi elml\u0259r &uuml;zr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, politoloq K&ouml;n&uuml;l \u015e\u0131xiyeva AB\u015e-dak\u0131 hadis\u0259l\u0259rd\u0259n sonra d&uuml;nya sisteminin m&uuml;asir geosiyasi strukturunun konfiqurasiyas\u0131nda \u0259sasl\u0131 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin &ouml;z&uuml;n&uuml; g&ouml;st\u0259rdiyini deyir. Bel\u0259 ki, AB\u015e-\u0131n M\u0259rk\u0259zi Asiya v\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 f\u0259aliyy\u0259ti nisb\u0259t\u0259n z\u0259ifl\u0259di. Bu b&ouml;lg\u0259l\u0259rd\u0259 &Ccedil;in, Rusiya, Hindistan, Yaponiya v\u0259 Avropa Birliyi kimi aktorlar AB\u015e-\u0131n qlobal r\u0259qibl\u0259ri hal\u0131na g\u0259ldi. Bu d&ouml;vl\u0259tl\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131 T&uuml;rkiy\u0259, Venesuella, \u0130ran, C\u0259nubi Afrika, Meksika, Braziliya, \u0130ndoneziya kimi &ouml;lk\u0259l\u0259r d\u0259 beyn\u0259lxalq m&uuml;nasib\u0259tl\u0259r sistemind\u0259 \u0259sasl\u0131 yer alma\u011fa, d&uuml;nya siyas\u0259tind\u0259 rollar\u0131n\u0131 m&uuml;\u0259yy\u0259n etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n<p>11 sentyabr hadis\u0259l\u0259ri AB\u015e-\u0131n xarici siyas\u0259tind\u0259 yeni bir s\u0259hif\u0259 a&ccedil;d\u0131. Bu hadis\u0259l\u0259rd\u0259n sonra r\u0259smi Va\u015finqton terrorizm\u0259 qar\u015f\u0131 m&uuml;bariz\u0259ni &ouml;z&uuml;n&uuml;n xarici siyas\u0259t kursunun \u0259sas istiqam\u0259ti kimi m&uuml;\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirdi. 11 sentyabr hadis\u0259l\u0259ri il\u0259 AB\u015e-\u0131n geosiyasi stratergiyas\u0131nda da m&uuml;\u0259yy\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r &ouml;z&uuml;n&uuml; g&ouml;st\u0259rdi. Bel\u0259 ki, Yax\u0131n v\u0259 Orta \u015e\u0259rq onun xarici stratergiyas\u0131n\u0131n \u0259sas h\u0259d\u0259fin\u0259 &ccedil;evrildi. Qeyd etm\u0259liy\u0259m ki, Yax\u0131n v\u0259 Orta \u015e\u0259rq h\u0259r zaman AB\u015e-\u0131n diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 olub. Bu regionun z\u0259ngin neft, qaz ehtiyatlar\u0131na sahib olmas\u0131 onu daima AB\u015e-\u0131n qlobal geostratergiyas\u0131nda istinad n&ouml;qt\u0259sin\u0259 &ccedil;evirib. G&uuml;n&uuml; bu g&uuml;n bel\u0259 AB\u015e Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 v\u0259 \u0130raqda \u0259ld\u0259 etdiyi nefti n\u0259yin bahas\u0131na olursa, olsun, qoruyub saxlama\u011fa &ccedil;al\u0131\u015f\u0131r. Ona g&ouml;r\u0259 d\u0259 bu regionda m&uuml;naqi\u015f\u0259l\u0259rin yaranmas\u0131nda maraql\u0131d\u0131r. AB\u015e-\u0131n d\u0259st\u0259yi il\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rq &ouml;lk\u0259l\u0259rinin bir qismind\u0259 ba\u015f ver\u0259n hakimiyy\u0259t d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri v\u0259 burada t\u0259zah&uuml;r ed\u0259n m&uuml;naqi\u015f\u0259l\u0259r m\u0259hz buna hesablan\u0131b.<\/p>\n<p><strong>R&ouml;v\u015f\u0259n Tahir<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mill\u0259t v\u0259kili Hikm\u0259t Babao\u011flu: &ldquo;Hadis\u0259l\u0259r bir-biri il\u0259 z\u0259ncirvari ba\u011fl\u0131d\u0131r&rdquo; H\u0259r k\u0259s\u0259 b\u0259llidir ki, AB\u015e-\u0131n 11 sentyabr 2001-ci il sabah\u0131 d&uuml;nyan\u0131n \u0259n y&uuml;ks\u0259k binalar\u0131ndan olan&nbsp; New Yorkdak\u0131 D&uuml;nya Ticar\u0259t M\u0259rk\u0259zinin ekiz&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-84792","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/84792","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=84792"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/84792\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=84792"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=84792"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=84792"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}