{"id":84246,"date":"2019-08-28T18:16:14","date_gmt":"2019-08-28T14:16:14","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=84246","title":{"rendered":"\u201cU\u015faqlar\u0131n v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r ruhda b\u00f6y\u00fcd\u00fclm\u0259si v\u0259 t\u0259rbiy\u0259 olunmas\u0131\u201d"},"content":{"rendered":"<p><strong>G&uuml;nel Hac\u0131zad\u0259:<\/strong> &ldquo;V\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik ruhunu u\u015faqlarda v\u0259 g\u0259ncl\u0259rd\u0259 daha &ccedil;ox inki\u015faf etdirm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n, ilk &ouml;nc\u0259 h\u0259min u\u015faqlara v\u0259t\u0259nini tan\u0131tmaq laz\u0131md\u0131r&rdquo;<br \/>\n<strong>\u018fhm\u0259d Q\u0259\u015f\u0259mo\u011flu:<\/strong> &ldquo;M\u0259n\u0259viyyat\u0131, \u0259xlaq\u0131 g&uuml;cl&uuml; olanda insanlarda v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik hissl\u0259ri d\u0259 g&uuml;cl&uuml; olur&rdquo;<br \/>\n<strong>Kamran \u018fs\u0259dov:<\/strong> &ldquo;F\u0259nnind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq h\u0259r bir m&uuml;\u0259llim \u015fagirdl\u0259r\u0259 v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik duy\u011fusunu &ouml;yr\u0259tm\u0259yi bacarmal\u0131d\u0131r&rdquo;<\/p>\n<p>G\u0259ncl\u0259rin, u\u015faqlar\u0131n milli m\u0259nlik \u015f&uuml;urunun inki\u015faf etdirilm\u0259si, onlarda v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik hissl\u0259rinin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 c\u0259miyy\u0259timizd\u0259 h\u0259r zaman aktual m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n olub.&nbsp;\u0130st\u0259r d&ouml;vl\u0259t, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 qeyri-d&ouml;vl\u0259t t\u0259\u015fkilatlar\u0131 h\u0259mi\u015f\u0259&nbsp;bu&nbsp;istiqam\u0259ti \u0259sas&nbsp;prioritet&nbsp;hesab&nbsp;ed\u0259r\u0259k g\u0259ncl\u0259rin v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik t\u0259rbiy\u0259sinin&nbsp;inki\u015faf&nbsp;etdirilm\u0259si&nbsp;&uuml;&ccedil;&uuml;n&nbsp;m&uuml;xt\u0259lif t\u0259dbirl\u0259r, layih\u0259l\u0259r h\u0259yata ke&ccedil;iribl\u0259r. \u0130nsan\u0131n \u0259n ali hissl\u0259rind\u0259n olan v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik h\u0259r k\u0259sin do\u011fulub boya-ba\u015fa &ccedil;atd\u0131\u011f\u0131 el\u0259, obaya, torpa\u011fa m\u0259h\u0259bb\u0259tind\u0259n qaynaqlan\u0131r. Lakin v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik t\u0259kc\u0259 v\u0259t\u0259ni sevm\u0259k dem\u0259k deyil. V\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik h\u0259m d\u0259 v\u0259t\u0259ni qoruma\u011fa h\u0259r an haz\u0131r olmaq, onun yolunda q\u0259hr\u0259manl\u0131qlar, f\u0259dakarl\u0131qlar g&ouml;st\u0259rm\u0259k, xalq\u0131n h\u0259r bir u\u011furuna sevinm\u0259k, yeri g\u0259l\u0259nd\u0259 can\u0131ndan ke&ccedil;m\u0259kdir. V\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik insan\u0131 s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndir\u0259n \u0259n m&uuml;h&uuml;m keyfiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n oldu\u011fundan onun b&ouml;y&uuml;m\u0259kd\u0259 olan n\u0259sl\u0259 a\u015f\u0131lanmas\u0131, u\u015faq, yeniyetm\u0259 v\u0259 g\u0259ncl\u0259rin v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik ruhunda t\u0259rbiy\u0259si h\u0259mi\u015f\u0259 t\u0259lim-t\u0259rbiy\u0259 i\u015finin \u0259n m&uuml;h&uuml;m istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n, m\u0259kt\u0259bl\u0259rin \u0259n vacib v\u0259zif\u0259l\u0259rind\u0259n olub. V\u0259t\u0259nimiz, torpa\u011f\u0131m\u0131z u\u011frunda can\u0131ndan ke&ccedil;\u0259r\u0259k \u015e\u0259hidlik zirv\u0259sin\u0259 ucalan, daima q\u0259lbl\u0259rimizd\u0259, yadda\u015flar\u0131m\u0131zda ya\u015fayan \u015f\u0259hidl\u0259rimizi ya\u015f\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq h\u0259r bir k\u0259s tan\u0131mal\u0131 v\u0259 bununla f\u0259xr etm\u0259lidir. &Ccedil;&uuml;nki biz bu g&uuml;n onlar\u0131n etdikl\u0259ri q\u0259hr\u0259manl\u0131qlar v\u0259 d&ouml;vl\u0259timiz say\u0259sind\u0259 rahat h\u0259yat s&uuml;r\u0259 bilirik.<\/p>\n<p>Psixoloq G&uuml;nel Hac\u0131zad\u0259nin s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik ruhunu u\u015faqlarda v\u0259 g\u0259ncl\u0259rd\u0259 daha &ccedil;ox inki\u015faf etdirm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n, ilk &ouml;nc\u0259 h\u0259min u\u015faqlara v\u0259t\u0259nini tan\u0131tmaq laz\u0131md\u0131r. U\u015faqlarda m\u0259kan zaman anlay\u0131\u015f\u0131 formala\u015fd\u0131\u011f\u0131 ilk d&ouml;vrd\u0259n, hans\u0131 &ouml;lk\u0259d\u0259 v\u0259 \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilm\u0259lidir:<img decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"http:\/\/ucnoqta.az\/cdn\/2019\/august\/28\/medium\/gunellll.jpg\" style=\"width: 400px; height: 250px; float: left;\" \/> &ldquo;T\u0259xmin\u0259n 5-6 ya\u015flar\u0131ndan u\u015faqlara bu informasiyalar &ouml;t&uuml;r&uuml;lm\u0259lidir. B\u0259z\u0259n h\u0259tta 8-9 ya\u015flar\u0131nda olan u\u015faqlar n\u0259inki hans\u0131 &ouml;lk\u0259d\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131, h\u0259tta hans\u0131 \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 oldu\u011funu v\u0259 hans\u0131 mill\u0259t\u0259 m\u0259nsub oldu\u011funu da &ccedil;\u0259tinlikl\u0259 ifad\u0259 ed\u0259 bilir. Qeyd etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, bu informasiyalar\u0131n &ouml;t&uuml;r&uuml;lm\u0259si t\u0259bii ki, kifay\u0259t deyildir.<br \/>\n&Ouml;lk\u0259si, milliy\u0259ti, bayra\u011f\u0131 haqq\u0131nda informasiyalar &ouml;yr\u0259dildikd\u0259n sonra, v\u0259t\u0259n m\u0259zmunu da\u015f\u0131yan hekay\u0259l\u0259r, \u015feirl\u0259r oxutdurulmal\u0131d\u0131r v\u0259 ya oxunulmal\u0131d\u0131r. \u018fslind\u0259, bildiyimiz kimi televiziya vasit\u0259si il\u0259 &ouml;t&uuml;r&uuml;l\u0259n infomasiyalar\u0131 u\u015faqlar daha &ccedil;ox v\u0259 tez m\u0259nims\u0259yirl\u0259r. Yax\u015f\u0131 olard\u0131 ki, tele-verili\u015fl\u0259rd\u0259 yaln\u0131z x&uuml;susi g&uuml;nl\u0259rd\u0259 deyil, adi g&uuml;nl\u0259rd\u0259 d\u0259 vaxta\u015f\u0131r\u0131 v\u0259t\u0259n m\u0259zmunu da\u015f\u0131yan verili\u015fl\u0259r t\u0259rtib edilsin. T\u0259\u0259ss&uuml;f ki, g&uuml;n&uuml;m&uuml;zd\u0259 m\u0259kt\u0259bli u\u015faqlar 20 Yanvar, 26 Fevral kimi Az\u0259rbaycan mill\u0259tinin ac\u0131 g&uuml;nl\u0259rini sad\u0259c\u0259 &ldquo;t\u0259til g&uuml;n&uuml;&rdquo; kimi q\u0259bul edirl\u0259r. Bir halda ki, bu m&ouml;vzular yaln\u0131zca h\u0259min g&uuml;nl\u0259rd\u0259 vur\u011fulan\u0131r v\u0259 xat\u0131rlan\u0131r, m&uuml;asir g\u0259nclikd\u0259n n\u0259 g&ouml;zl\u0259m\u0259k olar ki? U\u015faqlara ke&ccedil;mi\u015fd\u0259 ba\u015f vermi\u015f soyq\u0131r\u0131mlar\u0131n r\u0259sml\u0259ri g&ouml;st\u0259rilir, \u0259sas\u0259n v\u0259 sad\u0259c\u0259 mat\u0259m g&uuml;n&uuml; olaraq q\u0259bul etdirilm\u0259y\u0259 &ccedil;al\u0131\u015f\u0131l\u0131r. Bu da t\u0259bii ki, u\u015faqlar t\u0259r\u0259find\u0259n do\u011fru q\u0259bul edilmir. H\u0259min g&uuml;nl\u0259rd\u0259 insanlar\u0131n &ouml;ld&uuml;y&uuml;n&uuml; yox, \u015f\u0259hidlik zirv\u0259sin\u0259 ucald\u0131\u011f\u0131n\u0131 &ouml;yr\u0259tm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Q\u0259hr\u0259manl\u0131q dastan\u0131 yazm\u0131\u015f igid, v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r insanlar\u0131n h\u0259yatlar\u0131ndan b\u0259hs edilm\u0259li, kinofilml\u0259rd\u0259 v\u0259 teatrlarda s\u0259hn\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259lidir&rdquo;.<\/p>\n<p>Psixoloq qeyd edir ki,&nbsp; bir &ccedil;ox bax&ccedil;alarda x&uuml;susi g&uuml;nl\u0259r &uuml;&ccedil;&uuml;n u\u015faqlar haz\u0131rla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r, \u015feirl\u0259r \u0259zb\u0259rl\u0259dilir, \u0259sg\u0259r paltar\u0131 geyindirilir v\u0259 s. Lakin mahiyy\u0259ti azac\u0131q da olsa onlara &ouml;t&uuml;r&uuml;lm&uuml;r dey\u0259 u\u015faqlar sad\u0259c\u0259 \u015feir \u0259zb\u0259rl\u0259m\u0259kl\u0259 qal\u0131rlar: &ldquo;\u018fg\u0259r m\u0259qs\u0259d h\u0259qiq\u0259t\u0259n v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik a\u015f\u0131lamaqd\u0131rsa, bayra\u011f\u0131 sad\u0259c\u0259 &ouml;pm\u0259yi deyil d\u0259, o bayra\u011f\u0131n n\u0259 &uuml;&ccedil;&uuml;n &ouml;p&uuml;l\u0259c\u0259k q\u0259d\u0259r d\u0259y\u0259rli oldu\u011funu el\u0259 h\u0259min k&ouml;rp\u0259l\u0259rin anlayaca\u011f\u0131 dild\u0259 onlara izah etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Yoxsa u\u015faqlar bu davran\u0131\u015f\u0131 sad\u0259c\u0259 qurduqlar\u0131 teatr\u0131n ki&ccedil;ik bir par&ccedil;as\u0131ym\u0131\u015f kimi q\u0259bul ed\u0259rl\u0259r.<\/p>\n<p>M\u0259kt\u0259b &ccedil;a\u011flar\u0131nda bu m&ouml;vzu &uuml;z\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259nilm\u0259si &ccedil;ox daha vacib m\u0259s\u0259l\u0259dir. V\u0259t\u0259n m&ouml;vzulu d\u0259rsl\u0259r, dig\u0259r d\u0259rsl\u0259rd\u0259n f\u0259rql\u0259ndirilm\u0259lidir. Yan\u0131ltmaclar v\u0259 ya da\u011flara aid \u015feirl\u0259rd\u0259n, f\u0259rqli m\u0259zmunda u\u015faqlara &ouml;t&uuml;r&uuml;lm\u0259lidir. Bu bax\u0131mdan ibtidai sinif m&uuml;\u0259lliml\u0259rin\u0259 daha &ccedil;ox m\u0259suliyy\u0259t d&uuml;\u015f&uuml;r. H\u0259tta ail\u0259sind\u0259 he&ccedil; bir v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r insan olmayan u\u015fa\u011f\u0131n ibtidai sinif m&uuml;\u0259llim\u0259l\u0259ri v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rdirs\u0259, o u\u015faq m&uuml;tl\u0259qdir ki, V\u0259t\u0259n sevgisi ruhuyla inki\u015faf ed\u0259c\u0259k&rdquo;.<\/p>\n<p>G.Hac\u0131zad\u0259 bildirir ki, bu i\u015fd\u0259 t\u0259bii ki, h\u0259r zaman oldu\u011fu kimi \u0259sas v\u0259zif\u0259 valideynl\u0259rin &uuml;z\u0259rind\u0259dir. Bu v\u0259zif\u0259 art\u0131q yaln\u0131zca valideynlik v\u0259zif\u0259si deyil, h\u0259m&ccedil;inin v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q v\u0259zif\u0259sidir: &ldquo;Bel\u0259 ki, v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r ruhda b&ouml;y&uuml;d&uuml;lm&uuml;\u015f u\u015faqlar &uuml;&ccedil;&uuml;n bax&ccedil;ada v\u0259 m\u0259kt\u0259bd\u0259 &ouml;yr\u0259dil\u0259nl\u0259r sad\u0259c\u0259 yeni informasiya kimi q\u0259bul edilir. U\u015faqlar h\u0259r \u015feyin ilkini &ouml;z valideynl\u0259rind\u0259n q\u0259bul edirl\u0259r. \u018fg\u0259r bir valideyn g&uuml;n \u0259rzind\u0259 telefona sad\u0259c\u0259 1 saat\u0131n\u0131 ay\u0131rsa v\u0259 vaxt\u0131n\u0131n daha &ccedil;oxunu kitab oxuyaraq ke&ccedil;ir\u0259rs\u0259, \u015f&uuml;bh\u0259siz onun &ouml;vladlar\u0131 da kitaba daha &ccedil;ox h\u0259v\u0259sli olar. &Ccedil;&uuml;nki, u\u015faqlar valideynl\u0259rini t\u0259qlid ed\u0259r\u0259k h\u0259yat\u0131 &ouml;yr\u0259nirl\u0259r. Eynil\u0259 d\u0259 v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik m&ouml;vzusu bel\u0259dir. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 &ouml;lk\u0259, m\u0259nsub oldu\u011fu mill\u0259t v\u0259 torpaq haqq\u0131nda evind\u0259 xo\u015f s&ouml;zl\u0259r e\u015fid\u0259n h\u0259r bir u\u015faq g\u0259l\u0259c\u0259yin v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r \u015f\u0259xsiyy\u0259tidir&rdquo;.<\/p>\n<p>G.Hac\u0131zad\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 &ccedil;atd\u0131r\u0131r ki, h\u0259r ya\u015f d&ouml;vr&uuml;n&uuml;n &ouml;z&uuml;n\u0259m\u0259xsus x&uuml;susiyy\u0259tl\u0259ri vard\u0131r: &ldquo;Bu x&uuml;susiyy\u0259tl\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, m&uuml;c\u0259rr\u0259d anlay\u0131\u015flar u\u015faqlarda 6 ya\u015f\u0131nda formala\u015fma\u011fa ba\u015flay\u0131r v\u0259 \u0259sas\u0259n 12 ya\u015f\u0131nda tamamlan\u0131r. Y\u0259ni az &ouml;nc\u0259 b\u0259hs etdiyim kimi, bax&ccedil;a ya\u015flar\u0131nda u\u015faqlara &ouml;yr\u0259dil\u0259n v\u0259t\u0259n m&ouml;vzusu sad\u0259c\u0259 informasiya olaraq q\u0259bul edilir. 6 ya\u015f\u0131ndan sonra h\u0259min m&ouml;vzular zaman-zaman ona xat\u0131rlad\u0131ld\u0131qca, yeni informasiyalar &ouml;t&uuml;r&uuml;ld&uuml;kc\u0259, daha &ccedil;ox analiz edir v\u0259 m\u0259nims\u0259yir.<br \/>\nX&uuml;susil\u0259 qeyd etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, soyq\u0131r\u0131mlarda v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 q\u0259tl\u0259 yetiril\u0259r\u0259k \u015f\u0259hid olmu\u015f insanlar\u0131n r\u0259sml\u0259rini u\u015faqlara yaln\u0131zca 12-13 ya\u015flar\u0131ndan sonra v\u0259 travmatik bir iz qoymadan g&ouml;st\u0259ril\u0259 bil\u0259r. Ki&ccedil;ik ya\u015flar\u0131nda bu r\u0259sml\u0259rl\u0259 tan\u0131\u015fd\u0131r\u0131lan u\u015faqlarda v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik duy\u011fusu a\u015f\u0131lanmaq ist\u0259nil\u0259rk\u0259n, qal\u0131c\u0131 travmatik qorxular yarad\u0131l\u0131r. C\u0259sar\u0259t deyil, maskalanm\u0131\u015f c\u0259sar\u0259t formala\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. X&uuml;susil\u0259 o\u011flan u\u015faqlar\u0131nda -&ldquo;b&ouml;y&uuml;y\u0259nd\u0259 \u0259sg\u0259r gets\u0259m, m\u0259ni d\u0259 bu c&uuml;r &ouml;ld&uuml;r\u0259c\u0259kl\u0259r&rdquo;- d&uuml;\u015f&uuml;nc\u0259si yarad\u0131r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 m&uuml;c\u0259rr\u0259d anlay\u0131\u015f\u0131 tam formala\u015fmam\u0131\u015f u\u015faqlara yaln\u0131zca q\u0259hr\u0259man insanlar\u0131n h\u0259yatlar\u0131 n&uuml;mun\u0259 kimi g&ouml;st\u0259rilm\u0259lidir&rdquo;.<\/p>\n<p>Psixoloqun fikrinc\u0259, u\u015faqlar\u0131m\u0131z\u0131n v\u0259 g\u0259ncl\u0259rimizin v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik ruhunda b&ouml;y&uuml;d&uuml;lm\u0259sind\u0259 muzeyl\u0259rin, m\u0259d\u0259niyy\u0259t abid\u0259l\u0259rinin dan\u0131lmaz bir rolu var: &ldquo;U\u015faqlar h\u0259yat\u0131 &ouml;yr\u0259ndikc\u0259 daha &ccedil;ox suallar verir v\u0259 h\u0259r \u015feyl\u0259 daha &ccedil;ox maraqlan\u0131rlar. X&uuml;susil\u0259, h\u0259min ya\u015f d&ouml;vr&uuml;nd\u0259 u\u015faqlar\u0131 valideynl\u0259r muzeyl\u0259r\u0259 aparmal\u0131d\u0131r ki, u\u015faq daha &ccedil;ox sual versin v\u0259 maraqlans\u0131n. Tarixl\u0259 m\u0259kt\u0259b kitablar\u0131nda deyil, muzeyl\u0259rd\u0259 v\u0259 s\u0259rgil\u0259rd\u0259 tan\u0131\u015f olsun. B\u0259zi u\u015faqlar\u0131n tarix f\u0259nnini sevm\u0259m\u0259sinin s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 m\u0259hz budur. Onlar &uuml;&ccedil;&uuml;n tarix ya\u015fanm\u0131\u015fl\u0131q deyil, sad\u0259c\u0259 bir ne&ccedil;\u0259 kitab dolusu &ouml;yr\u0259nil\u0259c\u0259k d\u0259rs m\u0259tnl\u0259ridir.<\/p>\n<p>T\u0259klif ed\u0259rdim ki, \u0259n az\u0131ndan tarix f\u0259nninin t\u0259drisi ba\u015flamazdan &ouml;nc\u0259 u\u015faqlar &uuml;&ccedil;&uuml;n tarixi muzeyl\u0259r\u0259 v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t evl\u0259rin\u0259 ekskursiyalar t\u0259\u015fkil olunsun. M\u0259s\u0259l\u0259n, Zeyn\u0259labdin Ta\u011f\u0131yevin ad\u0131n\u0131 oxumadan &ouml;nc\u0259 onun ev muzeyini ziyar\u0259t etmi\u015f bir u\u015faq, bu ada tarix kitab\u0131nda rastlad\u0131\u011f\u0131 zaman daha h\u0259v\u0259s v\u0259 maraqla oxuyar, h\u0259tta \u0259lav\u0259 ara\u015fd\u0131rmalar da apara bil\u0259r. H\u0259m&ccedil;inin ibtidai icma qurulu\u015fu bar\u0259d\u0259 oxuduqda, h\u0259min d&ouml;vrd\u0259 Az\u0259rbaycanda h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 insanlar\u0131n ya\u015fam\u0131\u015f oldu\u011funu muzeyd\u0259ki n&uuml;mun\u0259l\u0259rl\u0259 &ouml;yr\u0259ndiyi zaman d\u0259rs oxuma\u011fa h\u0259v\u0259si olmayan u\u015faqlar bel\u0259 h\u0259min m&ouml;vzunu h\u0259v\u0259sl\u0259 m\u0259nims\u0259y\u0259r. Bel\u0259likl\u0259 d\u0259, &ouml;z mill\u0259tinin nec\u0259 q\u0259dim tarixi oldu\u011funu, insanlar\u0131n bu torpaqlarda nec\u0259 add\u0131m-add\u0131m inki\u015faf etdikl\u0259rini &ouml;yr\u0259ndikc\u0259, u\u015faqda v\u0259t\u0259n\u0259, mill\u0259t\u0259 sevgi yaranar, artar v\u0259 \u0259b\u0259dil\u0259\u015f\u0259r&rdquo;.<\/p>\n<p>Sosioloq \u018fhm\u0259d Q\u0259\u015f\u0259mo\u011flu deyir ki, \u0259slind\u0259 indiki vaxtda bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 daha &ccedil;ox diqq\u0259t ay\u0131rma\u011fa ehtiyac yaran\u0131b. <img decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"http:\/\/ucnoqta.az\/cdn\/2019\/august\/28\/medium\/ehmedq1.jpg\" style=\"width: 400px; height: 250px; float: right;\" \/>&Ccedil;&uuml;nki q\u0259diml\u0259rd\u0259 d&uuml;nyaya g\u0259l\u0259n u\u015faqlar ail\u0259d\u0259n, ya\u015fl\u0131lardan, qon\u015fulardan v\u0259 s. bu bar\u0259d\u0259 e\u015fidirdi: &ldquo;\u0130nsanlar aras\u0131nda ictimai bir r\u0259y var idi. \u0130nsanlar daha &ccedil;ox v\u0259t\u0259n haqq\u0131nda d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;rd&uuml;l\u0259r. V\u0259t\u0259nin m&uuml;dafi\u0259si, torpa\u011f\u0131n qorunmas\u0131 qeyr\u0259t, h&uuml;n\u0259r kimi a\u015f\u0131lan\u0131rd\u0131. \u0130ndi is\u0259 qloballa\u015fman\u0131n s&uuml;r\u0259tl\u0259 getdiyi, m&uuml;xt\u0259lif informasiya vasit\u0259l\u0259rinin geni\u015fl\u0259ndiyi v\u0259 g\u0259ncl\u0259rin &ccedil;oxsayl\u0131 informasiyalar\u0131n i&ccedil;\u0259risind\u0259 &ouml;z&uuml;n&uuml; itirdiyi halda v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik hissl\u0259ri bir q\u0259d\u0259r z\u0259ifl\u0259yib. V\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik hissl\u0259ri z\u0259if olan &ouml;lk\u0259l\u0259rin aqib\u0259ti pis ola bil\u0259r. &Ccedil;&uuml;nki orda v\u0259t\u0259n\u0259 qar\u015f\u0131 b&ouml;y&uuml;k sevgi yoxdursa, d&uuml;\u015fm\u0259n t\u0259r\u0259fi ist\u0259nil\u0259n vaxtda m&uuml;daxil\u0259 ed\u0259 bil\u0259r v\u0259 bu zaman is\u0259 insanlar etinas\u0131z olar. Bu d\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 bir s\u0131ra m\u0259nfi hallara g\u0259tirib &ccedil;\u0131xara bil\u0259r. Bu c&uuml;r hallar\u0131n ya\u015fanmamas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rliy\u0259, onun t\u0259bli\u011fin\u0259 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 diqq\u0259t verilm\u0259lidir&rdquo;.<\/p>\n<p>\u018f.Q\u0259\u015f\u0259mo\u011flunun ara\u015fd\u0131rmalar\u0131na g&ouml;r\u0259, insan davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131nda d&ouml;rd amil m&uuml;h&uuml;m rol oynay\u0131r. Bunlardan birincisi insan\u0131n fitr\u0259ti, ikincisi m&uuml;hit, &uuml;&ccedil;&uuml;nc&uuml;s&uuml; al\u0131nan informasiyalar, d&ouml;rd&uuml;nc&uuml;s&uuml; is\u0259 &uuml;st&uuml;nl&uuml;k veril\u0259n d\u0259y\u0259rl\u0259rdir. Deyir ki, \u0259g\u0259r biz v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik hissinin g&uuml;cl&uuml; olmas\u0131n\u0131 ist\u0259yiriks\u0259, bu model\u0259 uy\u011fun h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259liyik: &ldquo;Q\u0259lb\u0259n &ccedil;ox v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r olan insanlara onlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259t dair\u0259sind\u0259 k&ouml;m\u0259k etm\u0259liyik. Bel\u0259 olan halda c\u0259miyy\u0259td\u0259ki insanlar g&ouml;r&uuml;r ki, v\u0259t\u0259n sevgisi olan insanlara ham\u0131 h&ouml;rm\u0259t edir, onlara qar\u015f\u0131 yax\u015f\u0131 m&uuml;nasib\u0259t var. Bu zaman m&uuml;hitd\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r ba\u015f verir. &Uuml;mumiyy\u0259tl\u0259, \u0259traf\u0131m\u0131zdak\u0131 ya\u015fl\u0131 insanlar g\u0259ncl\u0259r &uuml;&ccedil;&uuml;n bir modeldir. Ya\u015fl\u0131 insanlar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131 g\u0259ncl\u0259r\u0259 h\u0259r zaman t\u0259sir edir. Bizd\u0259 \u0259vv\u0259ll\u0259r a\u011fsaqqal, a\u011fbir&ccedil;\u0259k institutlar\u0131 daha g&uuml;cl&uuml; idi. Ya\u015fl\u0131 adamlar g\u0259ncl\u0259r\u0259 n&uuml;mun\u0259 olmal\u0131d\u0131r&rdquo;.<\/p>\n<p>Sosioloq deyir ki, v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlikl\u0259 ba\u011fl\u0131 insanlar\u0131n informasiyas\u0131 g&uuml;cl&uuml; olmal\u0131d\u0131r: &ldquo;Buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 &ccedil;al\u0131\u015fmal\u0131y\u0131q ki, v\u0259t\u0259n u\u011frunda &ccedil;al\u0131\u015fm\u0131\u015f tarixi q\u0259hr\u0259manlar\u0131m\u0131z bar\u0259d\u0259 insanlar\u0131m\u0131za geni\u015f m\u0259lumat &ouml;t&uuml;r&uuml;ls&uuml;n. Torpa\u011f\u0131n\u0131, yurdunu qoruyan insanlar bar\u0259sind\u0259 informasiya verilm\u0259lidir. Bizd\u0259 indiy\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259ksin\u0259 olub, q\u0259hr\u0259man kimi Koro\u011flu, Qa&ccedil;aq N\u0259bini t\u0259bli\u011f etmi\u015fik. Amma bunlar torpa\u011f\u0131 qorumaq u\u011frunda vuru\u015fmay\u0131blar ax\u0131, sad\u0259c\u0259 olaraq &ouml;z xanlar\u0131na, b\u0259yl\u0259rin\u0259, a\u011falar\u0131na qar\u015f\u0131 vuru\u015fublar.<\/p>\n<p>Ona g&ouml;r\u0259 d\u0259 sovet rejimi o modeli daha &ccedil;ox insanlar\u0131n beynin\u0259 oturtma\u011fa &ccedil;al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Amma misal &uuml;&ccedil;&uuml;n, &ouml;z yurdu u\u011frunda vuru\u015fan G\u0259nc\u0259 xan\u0131 Cavad xan\u0131n ad\u0131n\u0131 he&ccedil; yerd\u0259 demirdil\u0259r. V\u0259t\u0259nin u\u011frunda vuru\u015fan adamlar haqq\u0131nda geni\u015f m\u0259lumat olmal\u0131d\u0131r. Qon\u015fu T&uuml;rkiy\u0259d\u0259 ist\u0259nil\u0259n m\u0259kt\u0259b \u015fagirdind\u0259n, g\u0259ncd\u0259n torpaq u\u011frundan vuru\u015fan q\u0259hr\u0259manlar\u0131n ad\u0131n\u0131 soru\u015fsan ham\u0131s\u0131n\u0131 \u0259zb\u0259r bilirl\u0259r. &Ouml;z&uuml;m bunu bir ne&ccedil;\u0259 d\u0259f\u0259 yoxlam\u0131\u015fam. Amma bizim g\u0259ncl\u0259rimizin &ccedil;oxunun m\u0259lumat\u0131 yoxdur.<\/p>\n<p>Bu istiqam\u0259td\u0259 i\u015fl\u0259r getm\u0259lidir. T\u0259bii ki bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 t\u0259hsil sisteminin &uuml;z\u0259rin\u0259 b&ouml;y&uuml;k y&uuml;k d&uuml;\u015f&uuml;r. B\u0259z\u0259n m\u0259kt\u0259b direktorlar\u0131, universitet rektorlar\u0131 il\u0259 s&ouml;hb\u0259t edir\u0259m. V\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik onlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin a\u011fl\u0131nda yoxdur. Amma bizim t\u0259hsil sistemimizin \u0259sas komponentl\u0259rind\u0259n biri u\u015faqlar\u0131m\u0131za v\u0259 g\u0259ncl\u0259rimiz\u0259 sa\u011flam v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik hissl\u0259rinin a\u015f\u0131lanmas\u0131 olmal\u0131d\u0131r. T\u0259hsil sistemind\u0259 v\u0259t\u0259ni t\u0259bli\u011f ed\u0259n milli q\u0259hr\u0259manlar\u0131m\u0131z haqq\u0131nda stendl\u0259r olmal\u0131, orda onlar\u0131n \u015f\u0259kill\u0259ri v\u0259 haqq\u0131nda m\u0259lumatlar yaz\u0131lamal\u0131, tez-tez video&ccedil;arxlar g&ouml;st\u0259rilm\u0259lidir. Bu g&uuml;n v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rliy\u0259 z\u0259rb\u0259 vuran mane\u0259l\u0259rimizd\u0259n biri televiziyalar\u0131m\u0131zd\u0131r. V\u0259t\u0259n, torpaq v\u0259 milli q\u0259hr\u0259manlar\u0131m\u0131zla ba\u011fl\u0131 maraql\u0131 v\u0259 reytinq y\u0131\u011fan verili\u015fl\u0259r etm\u0259k olar. Sad\u0259c\u0259 bunu televiziya r\u0259hb\u0259rl\u0259ri ist\u0259m\u0259lidir&rdquo; .<\/p>\n<p>\u018f.Q\u0259\u015f\u0259mo\u011flu bildirir ki, dinimizd\u0259 v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlikl\u0259 v\u0259 m\u0259n\u0259viyyat\u0131n z\u0259nginl\u0259\u015fm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 &ccedil;oxlu t&ouml;vsiyy\u0259l\u0259r var. \u0130nsanlar\u0131n m\u0259n\u0259viyyat\u0131n\u0131n g&uuml;cl&uuml; olmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n bunlardan istifad\u0259 etm\u0259k laz\u0131md\u0131r: &ldquo;&Ccedil;&uuml;nki m\u0259n\u0259viyyat\u0131, \u0259xlaq\u0131 g&uuml;cl&uuml; olanda insanlarda v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik hissl\u0259ri d\u0259 g&uuml;cl&uuml; olur. \u018fxlaqs\u0131z, m\u0259n\u0259viyyats\u0131z adam &ouml;z v\u0259t\u0259nini sev\u0259 bilm\u0259z. Bu m&uuml;mk&uuml;n deyil. Bunlar ham\u0131s\u0131 bir-biri il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. B\u0259z\u0259n g&ouml;r&uuml;r&uuml;k ki, &ouml;z milli q\u0259hr\u0259manlar\u0131m\u0131z bir k\u0259narda qal\u0131r, insanlar\u0131m\u0131z xarici q\u0259hr\u0259manlar\u0131 ara\u015fd\u0131r\u0131r, onlara maraq g&ouml;st\u0259rir. Bu istiqam\u0259td\u0259 ged\u0259n i\u015fl\u0259r he&ccedil; d\u0259 &uuml;r\u0259ka&ccedil;an deyil. Amma buna h\u0259dsiz d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 ehtiyac var.<br \/>\n&Ccedil;&uuml;nki qloballa\u015fman\u0131n s&uuml;r\u0259tl\u0259 getdiyi vaxtda v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rliyi z\u0259if olan &ouml;lk\u0259l\u0259rin g\u0259l\u0259c\u0259yi &ccedil;ox ac\u0131nacaql\u0131 ola bil\u0259r. Divar\u0131 h&ouml;r\u0259nd\u0259 nec\u0259 ki, sement da\u015flar\u0131 bir-birin\u0259 ba\u011flay\u0131r, v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik d\u0259 &ouml;lk\u0259d\u0259ki insanlar\u0131 v\u0259t\u0259n u\u011frunda &ccedil;al\u0131\u015fmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n bir-birin\u0259 ba\u011flay\u0131r. Buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259 diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 olmal\u0131d\u0131r. Yax\u015f\u0131 olar ki, bununla ba\u011fl\u0131 f\u0259aliyy\u0259t proqram\u0131 haz\u0131rlans\u0131n&rdquo;.<\/p>\n<p>T\u0259hsil eksperti Kamran \u018fs\u0259dov qeyd etdi ki, V\u0259t\u0259n\u0259 sevgi ilk n&ouml;vb\u0259d\u0259 &nbsp;ail\u0259d\u0259n, &uuml;mumt\u0259hsil m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259n ba\u015flay\u0131r:<img decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"http:\/\/ucnoqta.az\/cdn\/2018\/may\/23\/KAMRANSDOV.jpg\" style=\"width: 637px; height: 400px; float: left;\" \/> &ldquo;Ulu &ouml;nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev deyib ki, ham\u0131m\u0131z\u0131n &uuml;mumi v\u0259zif\u0259miz xalq\u0131m\u0131zda v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik, V\u0259t\u0259n torpa\u011f\u0131na, mill\u0259t\u0259 s\u0259daq\u0259t, V\u0259t\u0259n u\u011frunda \u015f\u0259hidliy\u0259 haz\u0131r olmaq hissl\u0259rini formala\u015fd\u0131rmaq, inki\u015faf etdirm\u0259k v\u0259 t\u0259bli\u011f etm\u0259kdir. Az\u0259rbaycan xalq\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259yimiz olan g\u0259nc n\u0259slin v\u0259t\u0259n\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259t, xalqa, elin\u0259 v\u0259 obas\u0131na h&ouml;rm\u0259t, soyk&ouml;k&uuml;n\u0259, &ouml;z ata-babalar\u0131n\u0131n \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin\u0259 s\u0259daq\u0259t ruhunda t\u0259rbiy\u0259 olunmas\u0131na h\u0259mi\u015f\u0259 b&ouml;y&uuml;k m\u0259suliyy\u0259tl\u0259 yana\u015fm\u0131\u015f v\u0259 ona h\u0259yati \u0259h\u0259miyy\u0259tli m\u0259s\u0259l\u0259 kimi baxm\u0131\u015fd\u0131r. Bu bir h\u0259qiq\u0259tdir ki, v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik insanda f\u0259dakarl\u0131q, q\u0259hr\u0259manl\u0131q v\u0259 m\u0259\u011flubedilm\u0259zlik hissi yarad\u0131r, apard\u0131\u011f\u0131 m&uuml;bariz\u0259d\u0259 onda inam hissini g&uuml;cl\u0259ndirir&rdquo;.<\/p>\n<p>Ekspertin s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik q\u0259hr\u0259manl\u0131\u011f\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 qoyan amildir: &ldquo;Biz \u015fanl\u0131 tariximizl\u0259, \u0259fsan\u0259vi q\u0259hr\u0259manlar\u0131m\u0131zla h\u0259mi\u015f\u0259 f\u0259xr edirik. Orta m\u0259kt\u0259b d\u0259rslikl\u0259rind\u0259 Cavan\u015fir, Bab\u0259k, \u015eah \u0130smay\u0131l X\u0259tai, S\u0259m\u0259da\u011fa Mehmandarov, \u018flia\u011fa \u015e\u0131xlinski, C\u0259m\u015fid b\u0259y Nax&ccedil;\u0131vanski, H\u0259zi Aslanov, \u0130srafil M\u0259mm\u0259dov, Mehdi H&uuml;seynzad\u0259 kimi igid v\u0259 c\u0259sur s\u0259rk\u0259rd\u0259l\u0259rimizin \u015f\u0259xsi n&uuml;mun\u0259si biz\u0259 dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir ki, Az\u0259rbaycan xalq\u0131 q\u0259hr\u0259man xalqd\u0131r. V\u0259 bu xalq &ouml;z v\u0259t\u0259nini g&ouml;z b\u0259b\u0259yi kimi qoruma\u011fa haz\u0131r olan m\u0259tin g\u0259ncl\u0259r yetirmi\u015fdir. Erm\u0259ni q\u0259sbkarlar\u0131na qar\u015f\u0131 &ouml;l&uuml;m-dirim sava\u015f\u0131nda h\u0259lak olmu\u015f q\u0259hr\u0259manlar\u0131m\u0131z\u0131n ibr\u0259tamiz h\u0259yat\u0131, \u015f\u0259xsi n&uuml;mun\u0259si apard\u0131\u011f\u0131m\u0131z h\u0259rbi v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik t\u0259rbiy\u0259si i\u015find\u0259 &ouml;n plana ke&ccedil;m\u0259lidir&rdquo;.<\/p>\n<p>K.\u018fs\u0259dov hesab edir ki, g\u0259ncl\u0259rd\u0259 h\u0259rbi-v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik t\u0259rbiy\u0259sini o zaman daha yax\u015f\u0131 a\u015f\u0131lamaq m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r ki, orta m\u0259kt\u0259bin V sinifd\u0259n m\u0259kt\u0259bi qurtarana kimi sinifl\u0259rind\u0259 oxuyan \u015fagirdl\u0259r\u0259 v\u0259 ali t\u0259hsil m&uuml;\u0259ssis\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259hsil alan t\u0259l\u0259b\u0259-g\u0259ncl\u0259r\u0259 ayr\u0131-ayr\u0131 f\u0259nl\u0259ri v\u0259 ixtisas kurslar\u0131n\u0131 t\u0259dris ed\u0259rk\u0259n h\u0259rbi m\u0259zmunlu bilikl\u0259r daha &ccedil;ox verilsin. T\u0259kc\u0259 tarix v\u0259 \u0259d\u0259biyyat d\u0259rsl\u0259rind\u0259 yox, b&uuml;t&uuml;n f\u0259nl\u0259rd\u0259 m&uuml;\u0259yy\u0259n informasiyalar verilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>T\u0259hsil eksperti bildirir ki, art\u0131q bu g&uuml;n m&uuml;st\u0259qil respublikam\u0131z\u0131n inki\u015faf\u0131 ilk n&ouml;vb\u0259d\u0259 b&ouml;y&uuml;y\u0259n n\u0259slin t\u0259lim-t\u0259rbiy\u0259 i\u015finin d&uuml;zg&uuml;n t\u0259\u015fkilind\u0259n, v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131ndan as\u0131l\u0131d\u0131r: &ldquo;U\u015faqlar\u0131n bir v\u0259t\u0259nda\u015f kimi b&ouml;y&uuml;m\u0259sind\u0259 ail\u0259nin, c\u0259miyy\u0259tin, &uuml;mumilikd\u0259 m&uuml;hitin rolu b&ouml;y&uuml;kd&uuml;r. U\u015faqlar bir insan kimi, v\u0259t\u0259nda\u015f kimi ilk t\u0259rbiy\u0259ni ail\u0259d\u0259n al\u0131r. Burada onlar \u0259xlaqi-m\u0259n\u0259vi keyfiyy\u0259tl\u0259ri, fiziki m&ouml;hk\u0259mliyi, \u0259m\u0259k v\u0259rdi\u015fl\u0259rini, davran\u0131\u015f qaydalar\u0131n\u0131, b\u0259dii-estetik duyumu v\u0259 s. kimi keyfiyy\u0259tl\u0259ri qazan\u0131r&rdquo;.<\/p>\n<p>Ekspert x&uuml;susi olaraq n\u0259z\u0259r\u0259 &ccedil;atd\u0131r\u0131r ki, orta m\u0259kt\u0259b \u015fagirdl\u0259rind\u0259 v\u0259t\u0259n\u0259, mill\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 sevgini oyatmaqda d\u0259rslikl\u0259rin &ccedil;ox b&ouml;y&uuml;k \u0259h\u0259miyy\u0259ti var: &ldquo;A\u015fa\u011f\u0131 sinifl\u0259rd\u0259n b&uuml;t&uuml;n \u015fagirdl\u0259r\u0259 v\u0259t\u0259ni sevm\u0259k v\u0259 onun milli d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u0259 h&ouml;rm\u0259t etm\u0259k a\u015f\u0131lanmal\u0131d\u0131r. Yeniyetm\u0259l\u0259r\u0259 bu duy\u011funu a\u015f\u0131lamaqda h\u0259r bir f\u0259nnin &ouml;z yeri var. R&uuml;tb\u0259l\u0259r, silahlar\u0131n n&ouml;vl\u0259ri haqq\u0131nda h\u0259r bir \u015fagird m\u0259lumatland\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Milli ordumuzun istifad\u0259 etdiyi at\u0131c\u0131 silahlarla tan\u0131\u015f edilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>M\u0259kt\u0259bl\u0259r\u0259 x&uuml;susi olaraq istismardan &ccedil;\u0131xm\u0131\u015f silahlarla t\u0259min olunmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n laz\u0131m\u0131 otaqlar\u0131n olmas\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131&nbsp; yeniyetm\u0259l\u0259r\u0259 h\u0259rbi duy\u011fular\u0131 a\u015f\u0131lark\u0259n f\u0259nn se&ccedil;imi edilm\u0259m\u0259lidir. H\u0259tta fiziki psixoloji d\u0259rsl\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 bel\u0259 \u015fagirdl\u0259rd\u0259 milli ruhu art\u0131rmaq laz\u0131md\u0131r. Do\u011frudur, orta m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 bu m&ouml;vzuya daha &ccedil;ox tarix v\u0259 \u0259d\u0259biyyat d\u0259rslikl\u0259rind\u0259 rast g\u0259linir. &Ccedil;&uuml;nki tarix vasit\u0259sil\u0259 \u015fagirdl\u0259r &ouml;z &ouml;lk\u0259sinin uzaq v\u0259 yax\u0131n tarixini &ouml;yr\u0259nir.&nbsp; \u0130nsan\u0131n \u0259n ali v\u0259 \u0259z\u0259li hissl\u0259rind\u0259n olan v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik h\u0259r k\u0259sin do\u011fulub boya-ba\u015fa &ccedil;atd\u0131\u011f\u0131 el\u0259, obaya, torpa\u011fa, v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 oldu\u011fu &ouml;lk\u0259y\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259td\u0259n qaynaqlan\u0131r. V\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik h\u0259m d\u0259 V\u0259t\u0259nin namin\u0259 &ccedil;al\u0131\u015fmaq, V\u0259t\u0259ni qoruma\u011fa h\u0259r an haz\u0131r olmaq, onun yolunda q\u0259hr\u0259manl\u0131qlar, f\u0259dakarl\u0131qlar g&ouml;st\u0259rm\u0259k, V\u0259t\u0259nin, xalq\u0131n h\u0259r bir u\u011furuna sevinm\u0259kdir.&nbsp; Ulu &ouml;nd\u0259rimiz, m&uuml;st\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131m\u0131z\u0131n memar\u0131 v\u0259 qurucusu Heyd\u0259r \u018fliyev m\u0259hz buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik t\u0259rbiy\u0259sin\u0259, u\u015faq v\u0259 g\u0259ncl\u0259rin v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r ruhda b&ouml;y&uuml;m\u0259sin\u0259 x&uuml;susi \u0259h\u0259miyy\u0259t verir v\u0259 bunu &ccedil;\u0131x\u0131\u015flar\u0131nda d&ouml;n\u0259-d&ouml;n\u0259 t&ouml;vsiy\u0259 edirdi&rdquo;.<\/p>\n<p>K.\u018fs\u0259dov d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;r ki, f\u0259nnind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq h\u0259r bir m&uuml;\u0259llim \u015fagirdl\u0259r\u0259 v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik duy\u011fusunu &ouml;yr\u0259tm\u0259yi bacarmal\u0131d\u0131r: &ldquo;&Ccedil;&uuml;nki m&uuml;\u0259llim m\u0259kt\u0259bd\u0259 ilk n&ouml;vb\u0259d\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259t yeti\u015fdirir v\u0259 &ccedil;al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r ki, h\u0259min \u015f\u0259xsiyy\u0259t d\u0259 v\u0259t\u0259nin\u0259, mill\u0259tin\u0259 layiq bir t\u0259rzd\u0259 yeti\u015fsin. Ke&ccedil;iril\u0259n d\u0259rsl\u0259rd\u0259 i\u015f\u011fal olunmu\u015f&nbsp; torpaqlarda f\u0259dakarl\u0131qla d&ouml;y&uuml;\u015f\u0259n Milli q\u0259hr\u0259manlar\u0131m\u0131z\u0131, Qaraba\u011f haqq\u0131nda u\u015faqlara Qaraba\u011f\u0131 tan\u0131tmaq, onun ba\u015f\u0131na g\u0259tiril\u0259n faci\u0259l\u0259ri a\u015f\u0131lamaq laz\u0131md\u0131r. \u015eagirdl\u0259rd\u0259 v\u0259t\u0259n\u0259 olan sevgi hissini, milli ruhu m&uuml;t\u0259madi olaraq a\u015f\u0131lamaq laz\u0131md\u0131r. &Ccedil;&uuml;nki bir insan &ouml;z &ouml;lk\u0259si, v\u0259t\u0259ni haqq\u0131nda n\u0259 q\u0259d\u0259r &ccedil;ox m\u0259lumatl\u0131 olarsa, torpa\u011f\u0131n\u0131 da bir o q\u0259d\u0259r &ccedil;ox sev\u0259r. Onun milli s\u0259rv\u0259tl\u0259rin\u0259, milli d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u0259 q\u0131r\u0131lmaz ipl\u0259rl\u0259 ba\u011flanar. V\u0259 onu qoruma\u011f\u0131 &ouml;z&uuml;n\u0259 borc hesab ed\u0259r&rdquo;.<\/p>\n<p>Ekspert hesab edir ki, v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik v\u0259 milli m\u0259n\u0259vi \u015f&uuml;urun t\u0259bli\u011fi v\u0259 a\u015f\u0131lanmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 x&uuml;susil\u0259 pedoqogikada diqq\u0259t edilm\u0259lidir. V\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik pedaqoji prosesd\u0259 t\u0259dris olunan m&ouml;vzunun m\u0259qs\u0259dind\u0259 m&uuml;tl\u0259q yer almal\u0131d\u0131r: &ldquo;Torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n 20 faizinin i\u015f\u011falda oldu\u011fu bir vaxtda orta m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 milli \u015f&uuml;ur t\u0259rbiy\u0259sinin aktual problem oldu\u011funu pedaqoji kollektiv d\u0259rk ed\u0259r\u0259k bu istiqam\u0259td\u0259 sistemli t\u0259dbirl\u0259r ke&ccedil;irilir. \u0130ctimai s\u0259ciyy\u0259 da\u015f\u0131yan v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik t\u0259rbiy\u0259si \u015fagirdl\u0259rin v\u0259t\u0259nda\u015f kimi formala\u015fmas\u0131nda, &ouml;z v\u0259t\u0259nini, l\u0259yaq\u0259tini qorumaqda m\u0259n\u0259vi t\u0259sir g&uuml;c&uuml;n\u0259 malikdir. V\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik V\u0259t\u0259nin tarixini &ouml;yr\u0259nm\u0259kd\u0259, s\u0259rh\u0259dl\u0259rini qorumaqda, laz\u0131m g\u0259l\u0259rs\u0259, d&ouml;vl\u0259tin m&uuml;\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirdiyi qaydalara \u015f&uuml;urlu \u0259m\u0259l etm\u0259kd\u0259 ifad\u0259 olunur. D\u0259rslikl\u0259r haz\u0131rlanark\u0259n bu prinsip n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r&rdquo;.<\/p>\n<p>K.\u018fs\u0259dov vur\u011fulay\u0131r ki, &uuml;mumt\u0259hsil m\u0259kt\u0259bl\u0259rinin \u0259n vacib v\u0259zif\u0259l\u0259rind\u0259n bir d\u0259 v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik hissl\u0259rinin t\u0259rbiy\u0259si v\u0259 a\u015f\u0131lanmas\u0131d\u0131r: &ldquo;H\u0259min sah\u0259d\u0259 h\u0259yata ke&ccedil;iril\u0259n k&uuml;tl\u0259vi t\u0259dbirl\u0259r, maarifl\u0259ndirm\u0259 v\u0259 t\u0259bli\u011fat i\u015fl\u0259ri bilavasit\u0259 g\u0259ncl\u0259rin m\u0259n\u0259vi, fiziki, psixoloji haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259sin\u0259, onlarda V\u0259t\u0259n\u0259, do\u011fma torpa\u011fa m\u0259h\u0259bb\u0259t hissinin y&uuml;ks\u0259ldilm\u0259sin\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 m&uuml;asir d&uuml;nyam\u0131zda qloballa\u015fman\u0131n geni\u015f v&uuml;s\u0259t ald\u0131\u011f\u0131 bir zamanda milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rin qorunub saxlanmas\u0131na y&ouml;n\u0259ldilir. Torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n 20 faizinin Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal olundu\u011fu bir vaxtda g\u0259ncl\u0259rin v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik t\u0259rbiy\u0259sinin d&uuml;zg&uuml;n t\u0259\u015fkili daha b&ouml;y&uuml;k aktuall\u0131q k\u0259sb edir&rdquo;.<\/p>\n<p>T\u0259hsil ekspertinin s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, m\u0259kt\u0259bl\u0259r aras\u0131nda h\u0259rbi-idman oyunlar\u0131n\u0131n ke&ccedil;irilm\u0259si d\u0259 yeniyetm\u0259l\u0259rd\u0259 v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik hissl\u0259rinin a\u015f\u0131lanmas\u0131nda \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir: &ldquo;&ldquo;C\u0259surlar&rdquo;, &ldquo;\u015eahinl\u0259r&rdquo; kimi oyunlar\u0131n ke&ccedil;irilm\u0259sind\u0259 d\u0259 m\u0259qs\u0259d \u015fagirdl\u0259rd\u0259 c\u0259sar\u0259tliliyi, c\u0259ldliyi, m&uuml;barizliyi, q\u0259l\u0259b\u0259 &ccedil;almaq u\u011frunda irad\u0259 m&ouml;hk\u0259mliyinin t\u0259min olunmas\u0131n\u0131 &ouml;yr\u0259tm\u0259kdir. Bu c&uuml;r oyunlar Az\u0259rbaycan m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259 m&uuml;t\u0259madi olaraq t\u0259\u015fkil olunur. Bu i\u015fd\u0259 T\u0259hsil v\u0259 G\u0259ncl\u0259r \u0130dman Nazirlikl\u0259rinin, eyni zamanda bir s\u0131ra qeyri h&ouml;kum\u0259t t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n i\u015ftirak\u0131 var. S&ouml;z&uuml;ged\u0259n yar\u0131\u015flar\u0131n son zamanlarda k&uuml;tl\u0259viliyinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 diqq\u0259t\u0259 layiqdir. Ke&ccedil;iril\u0259n oyunlarda o\u011flanlarla yana\u015f\u0131 q\u0131zlar\u0131nda i\u015ftirak\u0131 t\u0259min edilir ki, bu da i\u015fin sevindirici t\u0259r\u0259fidir. H\u0259rbi haz\u0131rl\u0131q d\u0259rsl\u0259rinin t\u0259qa&uuml;d\u0259 &ccedil;\u0131xm\u0131\u015f zabitl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n ke&ccedil;irilm\u0259si bu i\u015fd\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli rol oynaya bil\u0259r. Bel\u0259 m&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259r \u015fagirdl\u0259r\u0259 h\u0259rbi-v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik hissl\u0259rini daha keyfiyy\u0259tli \u015f\u0259kild\u0259 a\u015f\u0131laya bilirl\u0259r. \u015eagirdl\u0259rin h\u0259rbi-v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik hissl\u0259rinin art\u0131r\u0131lmas\u0131nda canl\u0131 &uuml;nsiyy\u0259tin d\u0259 m&uuml;h&uuml;m rol oynay\u0131r&rdquo;.<\/p>\n<p>V\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rliyin tarixi k&ouml;k&uuml; min ill\u0259r boyu ya\u015fam\u0131\u015f, m&ouml;hk\u0259ml\u0259nmi\u015f, &ouml;z ana torpa\u011f\u0131na, dilin\u0259 v\u0259 ad\u0259t \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin\u0259 ba\u011flanm\u0131\u015f d&ouml;vl\u0259t&ccedil;ilik durur.<br \/>\nMill\u0259tin v\u0259 d&ouml;vl\u0259t&ccedil;iliyin formala\u015fmas\u0131 \u015f\u0259raitind\u0259 v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik onun inki\u015faf\u0131n\u0131n &uuml;mumilli anlar\u0131n\u0131 \u0259ks etdir\u0259n ictimai d&uuml;\u015f&uuml;nc\u0259nin t\u0259rkib hiss\u0259sin\u0259 &ccedil;evrilir.<\/p>\n<p><strong>K&ouml;n&uuml;l Oruc<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>G&uuml;nel Hac\u0131zad\u0259: &ldquo;V\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik ruhunu u\u015faqlarda v\u0259 g\u0259ncl\u0259rd\u0259 daha &ccedil;ox inki\u015faf etdirm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n, ilk &ouml;nc\u0259 h\u0259min u\u015faqlara v\u0259t\u0259nini tan\u0131tmaq laz\u0131md\u0131r&rdquo; \u018fhm\u0259d Q\u0259\u015f\u0259mo\u011flu: &ldquo;M\u0259n\u0259viyyat\u0131, \u0259xlaq\u0131 g&uuml;cl&uuml; olanda insanlarda v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik hissl\u0259ri d\u0259 g&uuml;cl&uuml;&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-84246","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-esas"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/84246","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=84246"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/84246\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=84246"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=84246"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=84246"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}