{"id":81772,"date":"2019-06-24T11:11:23","date_gmt":"2019-06-24T07:11:23","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=81772","title":{"rendered":"R\u0259smi a\u00e7\u0131qlama:<font color=red><b> \u201cPlastik qablarda i\u00e7kil\u0259rin g\u00fcn\u0259\u015f \u015f\u00fcalar\u0131 alt\u0131nda saxlan\u0131lmas\u0131 yolverilm\u0259zdir\u201d<\/b><\/font>"},"content":{"rendered":"<p><strong>Yay f\u0259slinin \u0259v\u0259zedilm\u0259zi s\u0259rinl\u0259\u015fdirici i&ccedil;kil\u0259rdir. Bu i&ccedil;kil\u0259rin istehlak&ccedil;\u0131ya z\u0259r\u0259rinin olmamas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n istehsal prosesind\u0259n ba\u015flayaraq \u0259n son n&ouml;qt\u0259y\u0259 kimi laz\u0131m\u0131 t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 \u0259m\u0259l edilm\u0259lidir.<\/strong><\/p>\n<p>H\u0259min sular\u0131 add\u0131mba\u015f\u0131 market v\u0259 k&ouml;\u015fkl\u0259rd\u0259n ala bil\u0259rik. T\u0259\u0259ss&uuml;f ki, b\u0259zi obyektl\u0259r sular\u0131n d&uuml;zg&uuml;n saxlanma \u015f\u0259raitin\u0259 \u0259m\u0259l etmir. Bel\u0259 ki, t\u0259l\u0259bat &ccedil;oxlu\u011fundan sifari\u015f veril\u0259n suyun miqdar\u0131 \u0259vv\u0259lki d&ouml;vrl\u0259rl\u0259 m&uuml;qayis\u0259d\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 art\u0131q olur. Bu zaman sular\u0131n yerl\u0259\u015fdirilib, saxlan\u0131lmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n soyuducular laz\u0131md\u0131r. Lakin b\u0259zi i\u015fbazlar \u0259lav\u0259 soyuducu almaq \u0259v\u0259zin\u0259 sular\u0131 a&ccedil;\u0131q hava alt\u0131nda, h\u0259tta birba\u015fa g&uuml;n\u0259\u015f \u015f&uuml;allar\u0131 il\u0259 t\u0259mas \u015f\u0259raitind\u0259 saxlay\u0131rlar. X&uuml;susil\u0259 d\u0259 g&uuml;n\u0259\u015f alt\u0131nda qalan plastik qablarda olan i&ccedil;kil\u0259r insan orqanizmi &uuml;&ccedil;&uuml;n olduqca z\u0259r\u0259zlidr.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Qida T\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyi Agentliyind\u0259n &ldquo;Report&rdquo;un sor\u011fusuna cavab olaraq bildirilib ki, qabla\u015fd\u0131rma qida v\u0259 qeyri-qida m\u0259hsullar\u0131n\u0131n t\u0259hl&uuml;k\u0259siz \u015f\u0259raitd\u0259 saxlan\u0131lmas\u0131, \u0259traf m&uuml;hitin z\u0259r\u0259rli t\u0259sirl\u0259rind\u0259n qorunmas\u0131 v\u0259 rahat da\u015f\u0131nmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n \u0259h\u0259miyy\u0259tli vasit\u0259dir: &ldquo;Qabla\u015fd\u0131rma m\u0259hsullar\u0131 f\u0259rqli formalarda v\u0259 f\u0259rqli materiallardan haz\u0131rlan\u0131r. Bunlara plastik, metal, ka\u011f\u0131z, \u015f&uuml;\u015f\u0259 v\u0259 dig\u0259r \u0259sasl\u0131 qabla\u015fd\u0131rma m\u0259hsullar\u0131n\u0131 misal g&ouml;st\u0259rm\u0259k olar. M\u0259hsullar\u0131n qabla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131nda istifad\u0259 edil\u0259n materiallar\u0131n qida &uuml;&ccedil;&uuml;n t\u0259hl&uuml;k\u0259siz v\u0259 t\u0259sirsiz olmas\u0131 vacibdir. Lakin ara\u015fd\u0131rmalar g&ouml;st\u0259rir ki, bu c&uuml;r materiallar\u0131n he&ccedil; d\u0259 ham\u0131s\u0131 t\u0259hl&uuml;k\u0259siz qabla\u015fd\u0131rma materiallar\u0131 hesab edilmir. Buna plastik qabla\u015fd\u0131rma materiallar\u0131n\u0131 misal g&ouml;st\u0259rm\u0259k olar. Bel\u0259 ki, qida m\u0259hsullar\u0131n\u0131n qabla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n istifad\u0259 olunan plastik qablardan toksiki xass\u0259li kimy\u0259vi madd\u0259l\u0259r qidaya miqrasiya ed\u0259 bil\u0259r. Bunlar bilavasit\u0259 plastikl\u0259rin istehsal\u0131 prosesind\u0259 yaranan v\u0259 xammaldan g\u0259l\u0259n madd\u0259l\u0259rdir. &Ccedil;&uuml;nki, plastik materiallar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti y&uuml;ks\u0259k tempuratur \u015f\u0259raitind\u0259 v\u0259 neftin t\u0259krar emal m\u0259hsullar\u0131ndan al\u0131n\u0131r. Bu da plastikl\u0259rd\u0259 sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131m\u0131z &uuml;&ccedil;&uuml;n t\u0259hl&uuml;k\u0259 yarada bil\u0259n z\u0259r\u0259rli kimy\u0259vi madd\u0259l\u0259rin yaranmas\u0131na g\u0259tirib &ccedil;\u0131xar\u0131r. Bel\u0259 madd\u0259l\u0259r\u0259 a\u011f\u0131r metallar, ftalatlar, plastik monomerl\u0259ri, bisfenol A v\u0259 s. misal g&ouml;st\u0259rm\u0259k olar.&nbsp;Odur ki, plastik qablarda qabla\u015fd\u0131r\u0131lan qida v\u0259 i&ccedil;kil\u0259rin uzun m&uuml;dd\u0259t g&uuml;n\u0259\u015f \u015f&uuml;alar\u0131 alt\u0131nda saxlan\u0131lmas\u0131 bel\u0259 madd\u0259l\u0259rin qidaya miqrasiyas\u0131na \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259rait yarad\u0131r.&nbsp;N\u0259tic\u0259d\u0259 bel\u0259 m\u0259hsullar\u0131ndan uzun m&uuml;dd\u0259t istifad\u0259 insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na m\u0259nfi t\u0259sir g&ouml;st\u0259rir. Odur ki, plastik qablarda qabla\u015fd\u0131r\u0131lan qida v\u0259 i&ccedil;kil\u0259rin uzun m&uuml;dd\u0259t g&uuml;n\u0259\u015f \u015f&uuml;alar\u0131 alt\u0131nda saxlan\u0131lmas\u0131 yolverilm\u0259zdir.<\/p>\n<p>\u0130&ccedil;m\u0259li sular\u0131n qabla\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 materiallar d&uuml;zg&uuml;n se&ccedil;ilm\u0259dikd\u0259, saxlanma \u015f\u0259raitin\u0259 \u0259m\u0259l edilm\u0259dikd\u0259 v\u0259 ya istifad\u0259 edil\u0259n material t\u0259krar emal edildikd\u0259 h\u0259min materiallardan kimy\u0259vi-toksikoloji madd\u0259l\u0259r suyun t\u0259rkibin\u0259 n&uuml;fuz edir. Qabla\u015fd\u0131r\u0131lma materiallar\u0131ndan suya ke&ccedil;\u0259n toksikoloji madd\u0259l\u0259rin uzun m&uuml;dd\u0259t q\u0259bulu daxili orqanlarda v\u0259 m\u0259rk\u0259zi sinir sistemind\u0259 ciddi f\u0259sadlara s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n<p>Dezinfeksiya, filtrasiya v\u0259 qabla\u015fd\u0131rma prosesl\u0259rin\u0259 d&uuml;zg&uuml;n riay\u0259t edilm\u0259m\u0259si suyun t\u0259rkibind\u0259 olan minerallar\u0131n b&ouml;y&uuml;k qisminin itirilm\u0259sin\u0259 eyni zamanda r\u0259ng, dad, qoxu v\u0259 tur\u015fuluq kimi keyfiyy\u0259t g&ouml;st\u0259ricil\u0259rin m\u0259nfi y&ouml;nd\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur&rdquo;.<\/p>\n<p>&ldquo;Qabla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f sular\u0131 alark\u0259n uy\u011fun \u015f\u0259raitd\u0259 saxlan\u0131b-saxlanmad\u0131\u011f\u0131na diqq\u0259t edilm\u0259lidir. Sular istehsalat \u015f\u0259raitind\u0259 uy\u011fun \u015f\u0259rtl\u0259r alt\u0131nda qablara doldurulmal\u0131, daha sonra saxlanma \u015f\u0259rtl\u0259rin\u0259 v\u0259 \u0259n sonda sular\u0131n sat\u0131\u015f\u0131 zaman\u0131 m&uuml;vafiq \u015f\u0259rtl\u0259r\u0259 \u0259m\u0259l olunmaqla m\u0259hsullar\u0131n sat\u0131\u015f\u0131 h\u0259yata ke&ccedil;irilm\u0259lidir. Bu z\u0259ncirin h\u0259r hans\u0131 bir hiss\u0259sind\u0259 ba\u015f ver\u0259n q\u0131r\u0131lma sonda t\u0259hl&uuml;k\u0259li m\u0259hsulun istehlak&ccedil;\u0131ya q\u0259d\u0259r &ccedil;atmas\u0131na g\u0259tirib &ccedil;\u0131xara bil\u0259r. \u0130st\u0259nil\u0259n qida m\u0259hsulu kimi, qabla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f sular\u0131n da saxlan\u0131lma \u015f\u0259rtl\u0259rin\u0259 \u0259m\u0259l olunmaqla saxlan\u0131lmas\u0131 v\u0259 da\u015f\u0131nmas\u0131 h\u0259yata ke&ccedil;irilm\u0259lidir. Qabla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f sular s\u0259rin, t\u0259miz, quru v\u0259 qoxusuz \u015f\u0259raitd\u0259 saxlan\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u0130stehlak&ccedil;\u0131lar m\u0259hsulu alark\u0259n plastik v\u0259 ya \u015f&uuml;\u015f\u0259 butulka &uuml;z\u0259rind\u0259 \u0259ks olunmu\u015f istehsal v\u0259 son istifad\u0259 tarixl\u0259rin\u0259 x&uuml;susi diqq\u0259t etm\u0259lidirl\u0259r. H\u0259m&ccedil;inin, qabla\u015fma &uuml;z\u0259rind\u0259 olan etiketd\u0259 qeyd edil\u0259n adla qapaq &uuml;z\u0259rind\u0259ki ad eyni olmal\u0131, qapa\u011f\u0131n m&ouml;hk\u0259m ba\u011flan\u0131b ba\u011flanmamas\u0131na x&uuml;susi diqq\u0259t edilm\u0259lidir. Plastik qabla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f sular\u0131 m&uuml;mk&uuml;n q\u0259d\u0259r \u015f&uuml;\u015f\u0259 qabla\u015fma il\u0259 \u0259v\u0259z etm\u0259k, ev \u015f\u0259raitind\u0259 soyuducularda su saxlayark\u0259n d\u0259 buna \u0259m\u0259l etm\u0259kd\u0259 fayda var&rdquo;, &#8211; dey\u0259 AQTA-dan bildirilib.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Tibb Universitetinin Qidalanma v\u0259 Kommunal Gigiyena kafedras\u0131n\u0131n m&uuml;diri &quot;Report&quot;a&nbsp;\u0130brahim \u018fhm\u0259dov&nbsp;bildirib ki, &uuml;mumiyy\u0259tl\u0259 haz\u0131rda d&uuml;nyada plastik qablarla ba\u011fl\u0131 ciddi m&uuml;zakir\u0259l\u0259r&nbsp;var: &ldquo;Onlar\u0131n ziyanlar\u0131 bar\u0259d\u0259 m&uuml;lahiz\u0259l\u0259r ir\u0259li s&uuml;r&uuml;l&uuml;r. Plastik qablar\u0131n \u0259sas ziyan\u0131 ekologiyayad\u0131r. Bel\u0259 ki, bu qablar\u0131n &ccedil;&uuml;r&uuml;y\u0259r\u0259k torpaqda yox olmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n ne&ccedil;\u0259 y&uuml;z illikl\u0259r laz\u0131md\u0131r. Biz yaln\u0131z bel\u0259 m\u0259hsullar\u0131n z\u0259r\u0259rsizl\u0259\u015fdirm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259sini h\u0259ll ets\u0259k, t\u0259hl&uuml;k\u0259si qalmaz. H\u0259m&ccedil;inin inqilab d&ouml;vr&uuml;nd\u0259 is\u0259 biz plastik qablardan tamamil\u0259 imtina ed\u0259 bilm\u0259rik. Bel\u0259 qablar\u0131n qidalar\u0131n saxlan\u0131lmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan &ccedil;e\u015fidi var. \u018fg\u0259r h\u0259min qablarda olan qidalar\u0131n saxlan\u0131lma \u015f\u0259raitin\u0259 d&uuml;zg&uuml;n \u0259m\u0259l edil\u0259rs\u0259, he&ccedil; bir problem olmaz. Suyun &ouml;z&uuml;n&uuml;n d\u0259 m&uuml;hiti var. Su da n\u0259f\u0259s al\u0131r, onun elektron formas\u0131 var. Plastik qablarda olan i&ccedil;kil\u0259r, sular g&uuml;n alt\u0131nda qald\u0131qda, daha sonra ba\u015fqa m&uuml;hit\u0259 d&uuml;\u015fd&uuml;kd\u0259 mayenin t\u0259rkibind\u0259ki komponentl\u0259rd\u0259 ciddi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r ba\u015f verir. Bu bax\u0131mdan bel\u0259 m\u0259hsullar &uuml;&ccedil;&uuml;n n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259raitd\u0259 saxlamaq laz\u0131md\u0131r. N\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan \u015f\u0259rait is\u0259 al&ccedil;aq temperatur v\u0259 qaranl\u0131qd\u0131r. Bu t\u0259l\u0259bl\u0259rd\u0259n k\u0259nara &ccedil;\u0131xd\u0131qda q\u0259bul edil\u0259rs\u0259, f\u0259sad kimi o d\u0259qiq\u0259 n\u0259 z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259, n\u0259 d\u0259 ba\u011f\u0131rsaq pozuntusu ba\u015f verir. Sad\u0259c\u0259 zaman-zaman daxilimizd\u0259 f\u0259sadlar\u0131 gedir. Bel\u0259 m\u0259hsullar alark\u0259n al\u0131c\u0131 m\u0259hsulun d&uuml;zg&uuml;n \u015f\u0259raitd\u0259 saxlan\u0131l\u0131b-saxlan\u0131lmamas\u0131n\u0131 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259lidir. Y\u0259ni t\u0259kc\u0259 istehsal v\u0259 son istehlak tarixin\u0259 diqq\u0259t yetirm\u0259k deyil, nec\u0259 \u015f\u0259raitd\u0259 saxlan\u0131lmas\u0131na da baxmaq vacibdir&rdquo;.&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yay f\u0259slinin \u0259v\u0259zedilm\u0259zi s\u0259rinl\u0259\u015fdirici i&ccedil;kil\u0259rdir. Bu i&ccedil;kil\u0259rin istehlak&ccedil;\u0131ya z\u0259r\u0259rinin olmamas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n istehsal prosesind\u0259n ba\u015flayaraq \u0259n son n&ouml;qt\u0259y\u0259 kimi laz\u0131m\u0131 t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 \u0259m\u0259l edilm\u0259lidir. H\u0259min sular\u0131 add\u0131mba\u015f\u0131 market v\u0259 k&ouml;\u015fkl\u0259rd\u0259n ala bil\u0259rik.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-81772","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/81772","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=81772"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/81772\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=81772"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=81772"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=81772"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}