{"id":81703,"date":"2019-06-22T10:23:29","date_gmt":"2019-06-22T06:23:29","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=81703","title":{"rendered":"U\u015faql\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 xat\u0131rladan qida: <font color=red><b>tarixi, faydalar\u0131 v\u0259 ziyanlar\u0131<\/b><\/font>"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u0130sti&nbsp;havalarda&nbsp;insanlar\u0131 s\u0259rinl\u0259d\u0259n vasit\u0259l\u0259rd\u0259n birincisi kondisioner, ikincisi sudursa, &uuml;&ccedil;&uuml;nc&uuml;s&uuml;n&uuml;n d\u0259 dondurma oldu\u011funu dey\u0259 bil\u0259rik. U\u015faqdan b&ouml;y&uuml;y\u0259 h\u0259r k\u0259sin sevdiyi bu qidan\u0131n&nbsp;nec\u0259 yaranmas\u0131 bar\u0259d\u0259&nbsp;bir s\u0131ra r\u0259vay\u0259tl\u0259r var.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az Oxu.Az-a istinad\u0259n dondurman\u0131n tarixi, faydalar\u0131&nbsp;v\u0259 ziyanlar\u0131ndan b\u0259hs ed\u0259n m\u0259qal\u0259ni&nbsp;t\u0259qdim edir:<\/p>\n<p>Versiyalardan birin\u0259 g&ouml;r\u0259, bir zamanlar bu desert krall\u0131\u011fa aid qida hesab olunub v\u0259 reseptini kral\u0131n a\u015fpaz\u0131ndan ba\u015fqa he&ccedil; kim&nbsp;bilm\u0259yib. I Karl ke&ccedil;irdiyi banketl\u0259rin birind\u0259 ham\u0131n\u0131 t\u0259\u0259cc&uuml;bl\u0259ndir\u0259c\u0259k&nbsp;qida haz\u0131rlamaq ist\u0259yir. A\u015fpaz\u0131na da bel\u0259 \u0259mr verir. A\u015fpaz &ccedil;ox &ccedil;al\u0131\u015f\u0131r, sonda dondurman\u0131 haz\u0131rlay\u0131r.&nbsp;Bu, insanlara yem\u0259kd\u0259n &ccedil;ox, ya\u011fan qar\u0131 xat\u0131rlad\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Karl ist\u0259yirdi ki, yem\u0259k yaln\u0131z kral s&uuml;fr\u0259sind\u0259 t\u0259qdim olunsun. Buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 DeMarko adl\u0131 a\u015fpaz\u0131na bu sirri he&ccedil; kim\u0259 dem\u0259m\u0259yi, \u0259v\u0259zind\u0259 ona h\u0259r ay 500 funt &ouml;d\u0259y\u0259c\u0259yini bildirib. I Karl edam olunduqdan sonra a\u015fpaz resepti a&ccedil;\u0131qlay\u0131r.<\/p>\n<p>Ba\u015fqa versiyalara g&ouml;r\u0259, dondurman\u0131n be\u015f&nbsp;min ild\u0259n &ccedil;ox ya\u015f\u0131 var. \u018fvv\u0259ll\u0259r&nbsp;buz b\u0259zi f\u0259rqli dad ver\u0259n m\u0259hsullarla birl\u0259\u015fdirilirdi. Eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l 400-c&uuml; ild\u0259 farslar g&uuml;l suyu v\u0259 vermi\u015feld\u0259n x&uuml;susi dondurulmu\u015f qida haz\u0131rlay\u0131rd\u0131lar. Bu, krall\u0131\u011fa yay aylar\u0131nda t\u0259qdim olunurdu. Buz z\u0259f\u0259ran, meyv\u0259l\u0259r, m&uuml;xt\u0259lif dadland\u0131r\u0131c\u0131larla qar\u0131\u015fd\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Q\u0259dim Yunan\u0131standa eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l V \u0259srd\u0259 afinal\u0131lar bal v\u0259 meyv\u0259l\u0259rl\u0259 qar\u0131\u015fd\u0131r\u0131lan qar yeyirdil\u0259r. Hippokrat q\u0259dim yunan pasiyentl\u0259rin\u0259 buz yem\u0259yi t&ouml;vsiy\u0259 edirdi, onun h\u0259yat \u015f\u0259raitini yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131, sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 m&ouml;hk\u0259ml\u0259tdiyini deyirdi.<\/p>\n<p>&Ccedil;ind\u0259 is\u0259 eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l 200-ci ild\u0259 s&uuml;dl\u0259 d&uuml;y&uuml;n&uuml;n buzla qar\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 i&ccedil;ilirdi. Bundan ba\u015fqa, Q\u0259dim &Ccedil;ind\u0259 porta\u011fal\u0131 x\u0131rda&nbsp;do\u011fray\u0131b &uuml;z\u0259rin\u0259 limon v\u0259 nar d\u0259n\u0259l\u0259ri s\u0259pir, buz par&ccedil;alar\u0131 il\u0259 qar\u0131\u015fd\u0131r\u0131rd\u0131lar. Bu, yaln\u0131z y&uuml;ks\u0259k t\u0259b\u0259q\u0259 n&uuml;may\u0259nd\u0259l\u0259rin\u0259 t\u0259qdim edilirdi.<\/p>\n<p>Avropan\u0131 dondurma il\u0259 s\u0259yyah&nbsp;Marko Polo tan\u0131\u015f edib.&nbsp;O, resepti XIII \u0259srd\u0259 &Ccedil;ind\u0259n \u0130taliyaya g\u0259tirib. Daha sonra buzun faydalar\u0131ndan b\u0259hs ed\u0259n kitab yaz\u0131b.<\/p>\n<p>AB\u015e-a is\u0259 dondurma XVIII \u0259srd\u0259 g\u0259lib.&nbsp;&ldquo;Soyuq desert&rdquo; yenilik kimi q\u0259zetl\u0259rd\u0259 yay\u0131mlan\u0131b.<\/p>\n<p>\u0130lk dondurma kafesi 1660-c\u0131 ild\u0259 Parisd\u0259 a&ccedil;\u0131l\u0131b. Burada 80 dondurma n&ouml;v&uuml; haz\u0131rlan\u0131rd\u0131. Kafe bu g&uuml;n\u0259d\u0259k i\u015fl\u0259yir. Onore de Balzak, Viktor H&uuml;qo, Napoleon Bonapart kimi \u015f\u0259xsl\u0259r kafenin m&uuml;\u015ft\u0259ril\u0259ri olub.<\/p>\n<p>Fransada III Napoleonun d&ouml;vr&uuml;nd\u0259 ilk ya\u011fl\u0131 dondurmalar haz\u0131rlanma\u011fa ba\u015flay\u0131b. Resepti Plober \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yarad\u0131l\u0131b.&nbsp;&ldquo;Plombir&rdquo; ad\u0131 da buradan g\u0259lir. Sonra desert ba\u015fqa &ouml;lk\u0259l\u0259r\u0259 yay\u0131ld\u0131qca h\u0259r k\u0259s ona \u0259lav\u0259l\u0259r ed\u0259r\u0259k haz\u0131rlay\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130taliya assorti dondurman\u0131n m\u0259rk\u0259zi hesab olunur.<\/p>\n<p>Apennind\u0259 t\u0259rkibin\u0259 qoz, meyv\u0259, pe&ccedil;enye, h\u0259tta g&uuml;l \u0259lav\u0259 edilm\u0259y\u0259 ba\u015fland\u0131. Avstriyada \u015fokoladdan dondurmalar haz\u0131rland\u0131. D&uuml;nyada \u0259n &ccedil;ox sat\u0131\u015f&nbsp;&uuml;zr\u0259 birinci&nbsp;yeri vanilli, ikinci&nbsp;yeri \u015fokoladl\u0131, &uuml;&ccedil;&uuml;nc&uuml; yeri is\u0259 &ccedil;iy\u0259l\u0259kli dondurmalar tutur. \u018fn &ccedil;ox dondurman\u0131 haz\u0131rda amerikal\u0131lar yeyir. 1984-c&uuml; ild\u0259 h\u0259tta prezident iyul ay\u0131n\u0131 &ldquo;dondurma ay\u0131&rdquo; elan edib.<\/p>\n<p><strong>Faydalar\u0131<\/strong><br \/>\nT\u0259rkibind\u0259 protein, karbohidrat, ya\u011f, A, D, E, C v\u0259 B vitaminl\u0259ri, maqnezium, fosfor, sodium, d\u0259mir v\u0259 sink kimi minerallar var. Dondurma u\u015faqlarda vitamin &ccedil;at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 aradan qald\u0131r\u0131r.<br \/>\nOrqanizmd\u0259 xo\u015fb\u0259xtlik hormonunu &#8211; serotonini art\u0131r\u0131r. Yadda\u015f\u0131 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131r, \u0259hval\u0131 y&uuml;ks\u0259ldir, stres\u0259 qalib g\u0259lm\u0259y\u0259 k&ouml;m\u0259k edir. Aliml\u0259r bildirir ki, dondurman\u0131 b&ouml;y&uuml;kl\u0259r yey\u0259nd\u0259 daha bir terapevtik effekti olur, bel\u0259 ki, insanlara xo\u015f emosiyalar b\u0259x\u015f edir. &Ccedil;&uuml;nki dondurma insanlara u\u015faql\u0131qlar\u0131n\u0131&nbsp;xat\u0131rlad\u0131r.<br \/>\nM\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq x\u0259st\u0259likl\u0259rinin m&uuml;asir \u015f\u0259kild\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131nda yo\u011furtdan haz\u0131rlanan dondurman\u0131n rolu var. Bu, ba\u011f\u0131rsaq mikrofloras\u0131na faydal\u0131 t\u0259sir g&ouml;st\u0259rir, &ccedil;&uuml;nki \u015firinliyi il\u0259 birlikd\u0259 biz\u0259 laz\u0131m olan bakteriyan\u0131 al\u0131r\u0131q.<\/p>\n<p><strong>Ziyanlar\u0131<\/strong><br \/>\nDietoloqlar hesab edir ki, limonlu, &ccedil;iy\u0259l\u0259kli v\u0259 dig\u0259r dadland\u0131r\u0131c\u0131larla haz\u0131rlanan dondurmalardan qa&ccedil;maq laz\u0131md\u0131r. Bel\u0259l\u0259rind\u0259 &ccedil;oxlu s&uuml;ni \u0259lav\u0259l\u0259r olur.<br \/>\nDondurman\u0131n tez-tez istifad\u0259si ba\u015fa\u011fr\u0131s\u0131 da yarada bilir. Statistikaya g&ouml;r\u0259, bu n&ouml;v ba\u015fa\u011fr\u0131s\u0131ndan d&uuml;nyada h\u0259r&nbsp;&uuml;&ccedil;&nbsp;insandan biri \u0259ziyy\u0259t &ccedil;\u0259kir. &Ccedil;&uuml;nki dondurma yey\u0259nd\u0259 b\u0259d\u0259n temperaturu s&uuml;r\u0259tli \u015f\u0259kild\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 d&uuml;\u015f&uuml;r, beyin\u0259 qan ax\u0131n\u0131 yava\u015flay\u0131r, bu da a\u011fr\u0131 yarad\u0131r.<br \/>\nY&uuml;ks\u0259k kalorili \u0259rzaqd\u0131r, t\u0259rkibind\u0259 ya\u011f, \u015f\u0259k\u0259rin miqdar\u0131 &ccedil;oxdur, buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 &ccedil;ox istifad\u0259si orqanizm\u0259 ziyan verir. H\u0259kiml\u0259r t\u0259n\u0259ff&uuml;s x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n \u0259ziyy\u0259t &ccedil;\u0259k\u0259nl\u0259r\u0259 dondurma m\u0259sl\u0259h\u0259t g&ouml;rm&uuml;rl\u0259r. M\u0259d\u0259 v\u0259 xroniki qastrit x\u0259st\u0259likl\u0259ri zaman\u0131 soyuq dondurma ziyand\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130sti&nbsp;havalarda&nbsp;insanlar\u0131 s\u0259rinl\u0259d\u0259n vasit\u0259l\u0259rd\u0259n birincisi kondisioner, ikincisi sudursa, &uuml;&ccedil;&uuml;nc&uuml;s&uuml;n&uuml;n d\u0259 dondurma oldu\u011funu dey\u0259 bil\u0259rik. U\u015faqdan b&ouml;y&uuml;y\u0259 h\u0259r k\u0259sin sevdiyi bu qidan\u0131n&nbsp;nec\u0259 yaranmas\u0131 bar\u0259d\u0259&nbsp;bir s\u0131ra r\u0259vay\u0259tl\u0259r var. Ucnoqta.az Oxu.Az-a istinad\u0259n dondurman\u0131n tarixi,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-81703","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/81703","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=81703"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/81703\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=81703"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=81703"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=81703"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}