{"id":81037,"date":"2019-05-30T10:41:03","date_gmt":"2019-05-30T06:41:03","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=81037","title":{"rendered":"<b>Niy\u0259 kitab oxumuruq?<\/b>"},"content":{"rendered":"<p>&ldquo;Bir kitab oxudum h\u0259yat\u0131m d\u0259yi\u015fdi&rdquo;, bu fikir m\u0259\u015fhur t&uuml;rk yazar\u0131 Orhan Pamuka aiddir. V\u0259 bu qiym\u0259tli k\u0259lam kitab\u0131n &ouml;z&uuml;nd\u0259 ehtiva etdiyi d\u0259y\u0259rl\u0259ri \u0259n g&ouml;z\u0259l formada izah edir, kitab oxuma\u011f\u0131n insan h\u0259yat\u0131nda n\u0259 q\u0259d\u0259r d\u0259y\u0259rli bir yer tutdu\u011funu ifad\u0259 edir. Kitab oxumaq d&uuml;\u015f&uuml;nc\u0259 qabiliyy\u0259tini inki\u015faf etdirir, s&ouml;z x\u0259zin\u0259sini art\u0131r\u0131r, m\u0259ntiqli q\u0259rarlar q\u0259bul etm\u0259y\u0259 k&ouml;m\u0259k edir. U\u015faqlar\u0131n, yeniyetm\u0259l\u0259rin, g\u0259ncl\u0259rin m\u0259n\u0259vi t\u0259rbiy\u0259sind\u0259, daxili d&uuml;nyalar\u0131n\u0131n z\u0259nginl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259 kitab\u0131n rolu \u0259v\u0259zsizdir. \u0130ndi \u0259vv\u0259lki n\u0259sill\u0259rin kitab sevgisi nostaljiy\u0259 &ccedil;evrilib. M&uuml;asir g\u0259ncl\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti dem\u0259k olar ki, kitab oxumur, asud\u0259 vaxtlar\u0131n\u0131 dig\u0259r elektronik vasit\u0259l\u0259rl\u0259 ke&ccedil;irir, m\u0259n\u0259vi z&ouml;vql\u0259rini onlarla formala\u015fd\u0131rma\u011fa &ccedil;al\u0131\u015f\u0131rlar. Amma kitablar g\u0259nc n\u0259sild\u0259 v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rliyin, tarix\u0259, milli k&ouml;kl\u0259r\u0259 ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n, h\u0259m&ccedil;inin onlar\u0131n d&uuml;nyag&ouml;r&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131nda b&ouml;y&uuml;k rolu var. Buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 haz\u0131rda kiutab oxuma m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin yenid\u0259n qaytar\u0131lmas\u0131na b&ouml;y&uuml;k ehtiyac var. Bu istiqam\u0259td\u0259 ictimai maarifl\u0259ndirm\u0259 aparmal\u0131, ba\u011f&ccedil;alarda, m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 kitab oxumaq v\u0259rdi\u015fl\u0259ri a\u015f\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>&ldquo;U\u015faqlar\u0131n t\u0259rbiy\u0259sind\u0259 b\u0259dii \u0259s\u0259rl\u0259rin se&ccedil;ilm\u0259si vacibdir&rdquo;<\/strong><\/p>\n<p>El\u0259 bu yax\u0131nlarda Dini Qurumlarla \u0130\u015f &uuml;zr\u0259 D&ouml;vl\u0259t Komit\u0259sinin s\u0259dri M&uuml;bariz Qurbanl\u0131 da bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 &ouml;z fikirl\u0259rini bildirib: &ldquo;Biz t\u0259l\u0259b\u0259 vaxt\u0131 hind filml\u0259rin\u0259 baxard\u0131q. Kinoteatrda &ccedil;\u0131xanda ham\u0131n\u0131n, x&uuml;sus\u0259n q\u0131zlar\u0131n g&ouml;z&uuml; ya\u015fl\u0131 olard\u0131. \u0130ndiki u\u015faqlar is\u0259 &quot;&Uuml;z&uuml;kl\u0259rin pad\u015fah\u0131&quot; kimi fantastik filml\u0259r\u0259 bax\u0131rlar, anaya, bac\u0131ya, \u0259traf m&uuml;hit\u0259 sevgi kimi hissl\u0259r yox olub gedir&quot;.<\/p>\n<p>M&uuml;bariz Qurbanl\u0131 &ldquo;Beyn\u0259lxalq Ail\u0259 g&uuml;n&uuml;&rdquo;n\u0259 h\u0259sr edilmi\u015f &ldquo;Ail\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259rinin m&ouml;hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si c\u0259miyy\u0259tin m\u0259n\u0259vi sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131d\u0131r&rdquo; adl\u0131 konfransda &ccedil;\u0131x\u0131\u015f\u0131 zaman\u0131 deyib ki, u\u015faqlar\u0131n t\u0259rbiy\u0259sind\u0259 filml\u0259rin, b\u0259dii \u0259s\u0259rl\u0259rin se&ccedil;ilm\u0259si vacibdir.&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Burada valideynl\u0259rin &uuml;z\u0259rin\u0259 b&ouml;y&uuml;k i\u015f d&uuml;\u015f&uuml;r<\/strong><\/p>\n<p>Qald\u0131r\u0131lan m\u0259s\u0259l\u0259nin psixoloji m\u0259qamlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 &ldquo;&Uuml;&ccedil; n&ouml;qt\u0259&rdquo; q\u0259zetin\u0259 dan\u0131\u015fan Psixoloq V\u0259fa R\u0259\u015fidova bildirir ki, u\u015faqlar\u0131n, yeniyetm\u0259l\u0259rin milli m\u0259n\u0259vi ruhda b&ouml;y&uuml;m\u0259si, t\u0259rbiy\u0259sind\u0259 kitablar\u0131n, filml\u0259rin d\u0259 rolu b&ouml;y&uuml;kd&uuml;r: &ldquo;Amma burada \u0259sas olan valideynl\u0259rin roludur. &Ccedil;&uuml;nki, onlar\u0131 bu istiqam\u0259t\u0259 m\u0259hz valideynl\u0259r y&ouml;nl\u0259ndir\u0259 bil\u0259r. Bel\u0259 olmad\u0131qda u\u015faqlar &ouml;zl\u0259ri n\u0259 film\u0259, n\u0259 d\u0259 kitablara y&ouml;n\u0259l\u0259 bil\u0259rl\u0259r. Haz\u0131rda bir &ccedil;ox valideynl\u0259rd\u0259n soru\u015fsaq ki, hans\u0131 g&uuml;n ail\u0259likl\u0259 bir yerd\u0259 film izl\u0259misiniz, g&ouml;r\u0259c\u0259yik ki, h\u0259tta bunu xat\u0131rlam\u0131rlar bel\u0259&rdquo;.<\/p>\n<p>V.R\u0259\u015fidova vur\u011fulay\u0131r ki, yeniyetm\u0259l\u0259rin \u0259sas inki\u015faf d&ouml;vr&uuml; 13-14 ya\u015f\u0131ndan ba\u015flay\u0131r v\u0259 m\u0259hz bu d&ouml;n\u0259md\u0259 valideynl\u0259r onlara telefon al\u0131rlar. Onlar\u0131n \u0259sas dialoqlar\u0131 da m\u0259hz bahal\u0131 telefonlar bar\u0259d\u0259 olur. &Ouml;vlad v\u0259 valideyn aras\u0131nda bundan ba\u015fqa, v\u0259t\u0259n, itirdiyimiz torpaqlar v\u0259 sair haqq\u0131nda he&ccedil; bir m&ouml;vzu dan\u0131\u015f\u0131lm\u0131r&rdquo;.<\/p>\n<p>Psixoloq vur\u011fulay\u0131r ki, diqq\u0259tsizlik &uuml;z&uuml;nd\u0259n yeniyetm\u0259l\u0259r qar\u015f\u0131lar\u0131na &ccedil;\u0131xan h\u0259r filmi izl\u0259yir, bu filml\u0259r is\u0259 h\u0259r c&uuml;r ola bil\u0259r v\u0259 onlar\u0131n ya\u015flar\u0131na uy\u011fun olmaya, yax\u015f\u0131 m&ouml;vzularda olmaya bil\u0259r. Bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 is\u0259 m&uuml;tl\u0259q valideynl\u0259r u\u015faqlar\u0131n\u0131 d&uuml;zg&uuml;n istiqam\u0259tl\u0259ndirm\u0259lidirl\u0259r v\u0259 diqq\u0259tli olmal\u0131d\u0131rlar.&nbsp;<\/p>\n<p><strong>M\u0259n\u0259vi z\u0259nginliyin a&ccedil;ar\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Psixoloq G&uuml;lnar Orucova s&ouml;yl\u0259yir ki, \u0259vv\u0259ll\u0259r h\u0259r k\u0259s &ouml;z&uuml;n&uuml; kitabla inki\u015faf etdirirdi. Amma indi sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r h\u0259dd\u0259n art\u0131q inki\u015faf etdiyin\u0259 g&ouml;r\u0259, insanlar kitaba &ccedil;ox m&uuml;raci\u0259t etmirl\u0259r: &ldquo;Ona g&ouml;r\u0259 d\u0259 m&uuml;\u015fahid\u0259 edirik ki, insanlar m\u0259n\u0259n z\u0259ngin olma\u011f\u0131n yollar\u0131n\u0131 axtar\u0131rlar. Napoleon Hillin bel\u0259 bir \u0259s\u0259ri var, &ldquo;D&uuml;\u015f&uuml;n v\u0259 z\u0259ngin ol&rdquo;, o \u0259s\u0259rd\u0259 yaz\u0131&ccedil;\u0131 &ouml;z&uuml; deyir ki, bu kitab\u0131 \u0259n az\u0131 on be\u015f d\u0259f\u0259 oxumal\u0131s\u0131n\u0131z ki, m\u0259n\u0259n z\u0259ngin olma\u011f\u0131n yolunu tapas\u0131n\u0131z. Amma bu g&uuml;n insanlar daha ba\u015fqa yollarla m\u0259n\u0259viyyatlar\u0131n\u0131 z\u0259nginl\u0259\u015fdirm\u0259k ist\u0259s\u0259l\u0259r d\u0259, buna nail ola bilmirl\u0259r&rdquo;.<\/p>\n<p>G&uuml;lnar Orucova vur\u011fulay\u0131r ki, kitab oxuyan insanla, oxumayan insan aras\u0131nda b&ouml;y&uuml;k bir f\u0259rq olur: &ldquo;Onun z\u0259kas\u0131nda, d&uuml;\u015f&uuml;nc\u0259sind\u0259, nitqind\u0259, davran\u0131\u015f\u0131nda bu f\u0259rqlilik &ouml;z&uuml;n&uuml; b&uuml;ruz\u0259 verir. Diqq\u0259t etdikd\u0259 g&ouml;r&uuml;rs\u0259n ki, kitab oxuyan insan\u0131n nitq qabiliyy\u0259ti daha y&uuml;ks\u0259kdir, n\u0259inki oxumayan\u0131n. Haz\u0131rda insanlar\u0131 m&uuml;\u015fahid\u0259 etdikd\u0259 g&ouml;r&uuml;r&uuml;k ki, fikrini izah etm\u0259kd\u0259 &ccedil;\u0259tinlik &ccedil;\u0259k\u0259n insanlar daha &ccedil;oxdur. S\u0259b\u0259b is\u0259 odur ki, onlar b\u0259dii \u0259d\u0259biyyatdan, dig\u0259r kitablardan az istifad\u0259 edirl\u0259r, buna g&ouml;r\u0259 d\u0259&nbsp; daha &ccedil;ox &ouml;zl\u0259rini sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r\u0259 h\u0259sr etdikl\u0259ri &uuml;&ccedil;&uuml;n nitql\u0259rind\u0259 q&uuml;sur yaran\u0131b&rdquo;.<\/p>\n<p><strong>\u0130nsanlarla &uuml;nsiyy\u0259t qurma bacar\u0131\u011f\u0131n\u0131n z\u0259ifliyi<\/strong><\/p>\n<p>&ldquo;El\u0259l\u0259ri d\u0259 var ki, nitql\u0259rind\u0259 q&uuml;sur olmaqla yana\u015f\u0131, ba\u015fqa bir problem d\u0259 yaran\u0131b. Bu is\u0259 insanlarla &uuml;nsiyy\u0259t qurma bacar\u0131\u011f\u0131n\u0131n z\u0259ifliyidir. Bu da s\u0131rf sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259y\u0259 alud\u0259 olmaq s\u0259b\u0259bind\u0259ndir. Bu g&uuml;n bir insan ist\u0259yirs\u0259 ki, &ouml;vlad\u0131n\u0131n nitq bacar\u0131\u011f\u0131, d&uuml;\u015f&uuml;nc\u0259si, qabiliyy\u0259ti arts\u0131n, dig\u0259r u\u015faqlarla &uuml;nsiyy\u0259t\u0259 girsin, bunun &uuml;&ccedil;&uuml;n onda kitab oxuma bacar\u0131\u011f\u0131 a\u015f\u0131lamal\u0131d\u0131r. Bu is\u0259 s\u0131rf u\u015faql\u0131q d&ouml;vr&uuml;nd\u0259n ba\u015flamal\u0131d\u0131r. 6 ya\u015fda \u015f&uuml;uralt\u0131 tam formala\u015fd\u0131\u011f\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n bu ya\u015fa q\u0259d\u0259r kitab oxuma v\u0259rdi\u015fini a\u015f\u0131lam\u0131\u015f olsaq, daha sonra onlar &ouml;z&uuml; onu davam etdir\u0259c\u0259k v\u0259 m&uuml;tali\u0259 ed\u0259c\u0259k. Amma el\u0259 olur ki, &ccedil;ox zaman biz, u\u015faqda 6 ya\u015fa q\u0259d\u0259r bunu formala\u015fd\u0131rm\u0131r\u0131q, o b&ouml;y&uuml;d&uuml;kd\u0259n sonra is\u0259 deyirik ki, kitab oxumal\u0131san v\u0259. s&rdquo;-dey\u0259 psixoloq izah edir.<\/p>\n<p><strong>6 ya\u015fa q\u0259d\u0259r kitab oxuma v\u0259rdi\u015fi a\u015f\u0131lanmal\u0131d\u0131r<\/strong><\/p>\n<p>Onun s&ouml;zl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n, bu zaman u\u015faqda kitaba maraq yaranm\u0131r: &ldquo;&Ccedil;&uuml;nki o, h\u0259min mara\u011f\u0131 dig\u0259r sah\u0259l\u0259rd\u0259 tap\u0131b, sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259, f\u0259rqli hobbil\u0259rd\u0259 &ouml;z maraq dair\u0259l\u0259rini birl\u0259\u015fdirib. Bu g&uuml;n h\u0259m d\u0259 biz &ouml;z&uuml;m&uuml;z etm\u0259dikl\u0259rimizi &ouml;vlad\u0131m\u0131za etdirm\u0259k ist\u0259yirik. Misal &uuml;&ccedil;&uuml;n uzun m&uuml;dd\u0259td\u0259n sonra qida rasionumuza faydal\u0131 bir qida daxil edirik. Amma h\u0259min qida faydal\u0131 olsa da u\u015faqlar, yaxud evd\u0259ki b&ouml;y&uuml;kl\u0259r onu yem\u0259kd\u0259n imtina ed\u0259c\u0259kl\u0259r. S\u0259b\u0259b is\u0259 o qidan\u0131n rasiona sonradan \u0259lav\u0259 edilm\u0259sidir. El\u0259c\u0259 d\u0259 biz &ouml;z&uuml;m&uuml;z kitab oxumad\u0131\u011f\u0131m\u0131z halda, u\u015faqlar\u0131m\u0131za kitab oxutdurma\u011fa &ccedil;al\u0131\u015f\u0131r\u0131qsa, u\u015faq da buna \u0259m\u0259l etm\u0259y\u0259c\u0259k. Y\u0259ni 6 ya\u015fa q\u0259d\u0259r v\u0259 m\u0259kt\u0259bli d&ouml;vr&uuml;n\u0259 q\u0259d\u0259r bu v\u0259rdi\u015f inki\u015faf etdirilm\u0259lidir&rdquo;.<\/p>\n<p><strong>Sinifd\u0259nxaric oxular yox d\u0259r\u0259c\u0259sind\u0259dir<\/strong><\/p>\n<p>G.Orucova qeyd edir ki, \u0259vv\u0259lki ill\u0259rd\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 h\u0259ft\u0259d\u0259 bir d\u0259f\u0259 sinifd\u0259nxaric oxu t\u0259\u015fkil olunurdu: &ldquo;Sinifd\u0259nxaric oxu onun &uuml;&ccedil;&uuml;n t\u0259\u015fkil olunurdu ki, u\u015faqlar kitab\u0131 sevsin, \u0259lav\u0259 kitablardan yararlans\u0131n. Amma bu g&uuml;n h\u0259min sinifd\u0259nxaric oxular yox d\u0259r\u0259c\u0259sind\u0259dir. Haz\u0131rda d\u0259rsl\u0259rd\u0259 o q\u0259d\u0259r \u0259lav\u0259 summativl\u0259r, testl\u0259r var ki, sinifd\u0259nxaric oxular yaddan &ccedil;\u0131x\u0131b. \u018fvv\u0259lki ill\u0259rl\u0259 m&uuml;qayis\u0259 ets\u0259k v\u0259 statistikaya n\u0259z\u0259r salsaq g&ouml;r\u0259rik ki, bu g&uuml;n kitabxanalara m&uuml;raci\u0259t daha azd\u0131r. Oxu zallar\u0131nda adamlar azl\u0131q t\u0259\u015fkil edir. Bu is\u0259 onun \u0259sas\u0131nda formala\u015f\u0131r ki, orta m\u0259kt\u0259bd\u0259 b\u0259dii \u0259d\u0259biyyata, qira\u0259t\u0259 daha az yer verilir&rdquo;.<\/p>\n<p><strong>Kitablar olmasayd\u0131&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>&ldquo;S&ouml;zl\u0259r olmasayd\u0131, yaz\u0131 olmasayd\u0131, kitablar olmasayd\u0131; tarix olmazd\u0131, insanl\u0131q anlay\u0131\u015f\u0131 olmazd\u0131&rdquo;, bu fikirl\u0259r is\u0259 Herman Hessenindir. B\u0259li, kitab oxumaq bir m\u0259d\u0259niyy\u0259tdir. Kitab oxuyan c\u0259miyy\u0259t daha m&uuml;drik, daha m\u0259d\u0259ni, daha bacar\u0131ql\u0131, m\u0259ntiqli, qabiliyy\u0259tlidir. Bu sah\u0259nin m&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259rinin d\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ndirdiyi kimi, lap k&ouml;rp\u0259likd\u0259n u\u015faqlara bu d\u0259y\u0259ri qiym\u0259tsiz v\u0259rdi\u015fi a\u015f\u0131lamaq m&uuml;tl\u0259qdir&#8230;<\/p>\n<p>Nazl\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&ldquo;Bir kitab oxudum h\u0259yat\u0131m d\u0259yi\u015fdi&rdquo;, bu fikir m\u0259\u015fhur t&uuml;rk yazar\u0131 Orhan Pamuka aiddir. V\u0259 bu qiym\u0259tli k\u0259lam kitab\u0131n &ouml;z&uuml;nd\u0259 ehtiva etdiyi d\u0259y\u0259rl\u0259ri \u0259n g&ouml;z\u0259l formada izah edir, kitab oxuma\u011f\u0131n insan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-81037","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/81037","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=81037"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/81037\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=81037"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=81037"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=81037"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}