{"id":79925,"date":"2019-05-16T14:25:19","date_gmt":"2019-05-16T10:25:19","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=79925","title":{"rendered":"<b>Bazarlara \u00e7\u0131xar\u0131lan iri, parlaq v\u0259 b\u0259rk \u00e7iy\u0259l\u0259kl\u0259r t\u0259hl\u00fck\u0259lidir?<font color=red> &#8211; R\u018fSM\u0130 CAVAB<\/font><\/b>"},"content":{"rendered":"<p><strong>Son g&uuml;nl\u0259r bazarlarda iriliyi v\u0259 g&ouml;z\u0259l g&ouml;r&uuml;n&uuml;\u015f&uuml; il\u0259 pi\u015ftaxtalar\u0131 b\u0259z\u0259y\u0259n, el\u0259c\u0259 d\u0259 vaxt\u0131ndan \u0259vv\u0259l sat\u0131\u015fa &ccedil;\u0131xar\u0131lan &ccedil;iy\u0259l\u0259kl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 m&uuml;xt\u0259lif fikirl\u0259r s\u0259sl\u0259nir. H\u0259tta bu &ccedil;iy\u0259l\u0259kd\u0259n z\u0259h\u0259rl\u0259n\u0259nl\u0259rin oldu\u011funu bildir\u0259nl\u0259r d\u0259 var. Maraql\u0131d\u0131r, h\u0259min &ccedil;iy\u0259l\u0259kl\u0259rin orqanizm\u0259 z\u0259r\u0259ri varm\u0131? Do\u011frudanm\u0131 bu &ccedil;iy\u0259l\u0259kl\u0259r GMO (Genetik Modifikasiya olunmu\u015f Orqanizm) t\u0259rkiblidir<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, bu bar\u0259d\u0259 Lent.az-a dan\u0131\u015fan Azad \u0130stehlak&ccedil;\u0131lar Birliyinin (A\u0130B) s\u0259dri Eyyub H&uuml;seynov bildirib ki, xarici &ouml;lk\u0259l\u0259rd\u0259n Az\u0259rbaycana &ccedil;oxlu &ccedil;iy\u0259l\u0259k n&ouml;vl\u0259ri g\u0259tirilir: &quot;A\u0130B olaraq bazarda olan m\u0259hsullar\u0131n t\u0259rkibind\u0259 olan nitridl\u0259rin miqdar\u0131n\u0131 &ouml;l&ccedil;&uuml;r&uuml;k.<\/p>\n<p>Yax\u0131n g&uuml;nl\u0259rd\u0259 d\u0259 el\u0259 monitorinq apararaq, pomidor v\u0259 &ccedil;iy\u0259l\u0259kd\u0259 nitridl\u0259rin miqdar\u0131n\u0131n normadan ikiqat art\u0131q oldu\u011funu a\u015fkarlad\u0131q. &Ccedil;iy\u0259l\u0259yin saxlanma m&uuml;dd\u0259tinin &ccedil;ox, g&ouml;rk\u0259minin is\u0259 yax\u015f\u0131 olmas\u0131na &uuml;st&uuml;nl&uuml;k verilir. N\u0259tic\u0259d\u0259 &ccedil;iy\u0259l\u0259yin sortu tamamil\u0259 d\u0259yi\u015fdirilir. Q\u0259dim sortlar\u0131 b\u0131&ccedil;aqla k\u0259sil\u0259, uzun m&uuml;dd\u0259t saxlan\u0131la bil\u0259n &ccedil;iy\u0259l\u0259k sortlar\u0131 \u0259v\u0259zl\u0259yir. Bunlar genetik manipulyasiya olunmu\u015f &ccedil;iy\u0259l\u0259kl\u0259rdir ki, onlar\u0131n \u015fitili \u0259sas\u0259n \u0130sraild\u0259n g\u0259tirilir&rdquo;.<\/p>\n<p>E.H&uuml;seynov qeyd edib ki, h\u0259min &ccedil;iy\u0259l\u0259k n&ouml;vl\u0259ri asanl\u0131qla ay\u0131rd edilir: &quot;Onlar b\u0259rk, b&ouml;y&uuml;k v\u0259 m&ouml;hk\u0259m olurlar. H\u0259m&ccedil;inin bunlar GMO-lu &ccedil;iy\u0259l\u0259kl\u0259rdir ki, onlar\u0131n tez yeti\u015fm\u0259si &uuml;&ccedil;&uuml;n m&uuml;xt\u0259lif g&uuml;br\u0259l\u0259r verilir. S&ouml;z&uuml;ged\u0259n &ccedil;iy\u0259l\u0259kl\u0259rd\u0259n is\u0259 az miqdarda yem\u0259k t&ouml;vsiy\u0259 olunur, &ccedil;&uuml;nki art\u0131q yeyils\u0259, f\u0259sadlar\u0131 hiss olunaraq z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259y\u0259 g\u0259tirib &ccedil;\u0131xara bil\u0259r&rdquo;.<\/p>\n<p>M&ouml;vzu il\u0259 \u0259laq\u0259dar suallar\u0131 cavablayan &quot;\u018frzaq m\u0259hsullar\u0131n\u0131n t\u0259dar&uuml;k&uuml; v\u0259 t\u0259chizat\u0131&rdquo; ASC-nin \u015f&ouml;b\u0259 m&uuml;diri, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr&uuml;fat\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri &uuml;zr\u0259 ekspert Nicat N\u0259sirli is\u0259 &ccedil;iy\u0259l\u0259yin &ouml;lk\u0259 t\u0259s\u0259rr&uuml;fat\u0131na yeni daxil oldu\u011funu deyib:<\/p>\n<p>&quot;Ad\u0259t\u0259n Az\u0259rbaycanda &ccedil;iy\u0259l\u0259k yeti\u015fdirm\u0259k \u0259n\u0259n\u0259si olmay\u0131b. T\u0259xmin\u0259n 10 il \u0259vv\u0259l \u0259sas\u0259n Amerikadan hibrid sortlu &ccedil;iy\u0259l\u0259kl\u0259r g\u0259tirilib. Hibrid sort o dem\u0259kdir ki, y\u0259ni, bitkil\u0259r &ccedil;arpazla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>T\u0259xmin\u0259n 10-15 il \u0259vv\u0259l Amerikadan Virciniya sort &ccedil;iy\u0259l\u0259kl\u0259r &ouml;lk\u0259y\u0259 g\u0259lib. \u0130qlim \u015f\u0259raitin\u0259 g&ouml;r\u0259 c\u0259nub b&ouml;lg\u0259sind\u0259 inki\u015faf el\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b v\u0259 respublikan\u0131n bir s\u0131ra b&ouml;lg\u0259l\u0259rin\u0259, x&uuml;sus\u0259n d\u0259 \u015fimalda yay\u0131l\u0131b. Bunlar hibrid sortu oldu\u011fu &uuml;&ccedil;&uuml;n s\u0259naye &uuml;sulu il\u0259, y\u0259ni \u015fitill\u0259r vasit\u0259sil\u0259 yeti\u015fdirilir. Eyni zamanda bunlar yaban\u0131 bitki deyil v\u0259 t\u0259bi\u0259td\u0259 yeti\u015fmir. Bu &ccedil;iy\u0259l\u0259kl\u0259r fevral-mart aylar\u0131nda \u0259kilir, maydan etibar\u0259n is\u0259 m\u0259hsul verm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131rlar.<\/p>\n<p>Qeyd edim ki, \u0259halinin g\u0259lir olaraq buna mara\u011f\u0131 var, h\u0259m d\u0259 bu sah\u0259 m\u0259\u015f\u011fullu\u011fun y&uuml;ks\u0259ldilm\u0259sini t\u0259min edir, &ccedil;&uuml;nki &ccedil;iy\u0259l\u0259yin 1 ha \u0259razisind\u0259 il boyu t\u0259xmin\u0259n 200-\u0259 yax\u0131n insan i\u015f tapa bilir&rdquo;.<\/p>\n<p>K\u0259nd t\u0259s\u0259rr&uuml;fat\u0131 &uuml;zr\u0259 ekspert qeyd edib ki, &ccedil;iy\u0259l\u0259kl\u0259rin iriliyi, parlaql\u0131\u011f\u0131 onun GMO-lu oldu\u011fu dem\u0259k deyil:<\/p>\n<p>&quot;Onlar sad\u0259c\u0259 hibrid sortdur. Bu sortdan da b&uuml;t&uuml;n d&uuml;nyada tax\u0131l&ccedil;\u0131l\u0131qda da, meyv\u0259&ccedil;ilikd\u0259 d\u0259 v\u0259 s. istifad\u0259 edirl\u0259r.<br \/>\nM\u0259s\u0259l\u0259n, bu g&uuml;n &ouml;lk\u0259d\u0259 meyv\u0259 v\u0259 gil\u0259meyv\u0259l\u0259rin \u0259kin sah\u0259si 196 min ha \u0259razidir. \u0130llik istehsal is\u0259 t\u0259xmin\u0259n 954 min tondur. Bu &ccedil;ox ciddi r\u0259q\u0259mdir.<\/p>\n<p>O ki qald\u0131 &ccedil;iy\u0259l\u0259kl\u0259rin iri, parlaq olmas\u0131na, bu hibrid sortu olmalar\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dard\u0131r. Onlar\u0131n gen modifikasiyas\u0131na u\u011framas\u0131 bar\u0259d\u0259 hans\u0131sa elmi m\u0259lumat bizd\u0259 yoxdur v\u0259 &ouml;lk\u0259d\u0259 bel\u0259 bir laboratoriya da yoxdur ki, biz bitkini apar\u0131b genini yoxladaq.<\/p>\n<p>Bundan ba\u015fqa &ouml;lk\u0259y\u0259 gen modifikasiyas\u0131na u\u011fram\u0131\u015f bitkil\u0259rin, tingl\u0259rin g\u0259tirilm\u0259si qada\u011fand\u0131r. B\u0259zi hallarda is\u0259 buna c\u0259hd olunur. M\u0259s\u0259l\u0259n, bir ne&ccedil;\u0259 il \u0259vv\u0259l qar\u011f\u0131dal\u0131 toxumlar\u0131 g\u0259tirilib \u0259kin\u0259 t\u0259tbiq edilmi\u015fdi. Bu hal s&uuml;but olunduqdan sonra \u0259kind\u0259n h\u0259min m\u0259hsullar &ccedil;\u0131xar\u0131ld\u0131&rdquo;.<\/p>\n<p>N.N\u0259sirli \u0259lav\u0259 edib ki, haz\u0131rda &ouml;lk\u0259d\u0259 bununla ba\u011fl\u0131 problem yoxdur:<\/p>\n<p>&quot;&Ccedil;&uuml;nki h\u0259min sortlar el\u0259 &ouml;lk\u0259l\u0259rd\u0259n g\u0259lir ki, onlar s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirm\u0259 i\u015fl\u0259ri apar\u0131rlar. Dan\u0131\u015f\u0131lanlar is\u0259 sad\u0259c\u0259 c\u0259miyy\u0259td\u0259 olan \u0259sass\u0131z \u015f&uuml;bh\u0259l\u0259rdir.<\/p>\n<p>&Ccedil;iy\u0259l\u0259kl\u0259rin tez xarab olmas\u0131na s\u0259b\u0259b is\u0259 fara\u015f \u015f\u0259kild\u0259 yeti\u015fdirilm\u0259sidir. Fara\u015f \u015f\u0259klind\u0259 m&uuml;\u0259yy\u0259n temperatur yarad\u0131l\u0131r ki, m\u0259hsul vaxt\u0131ndan \u0259vv\u0259l yeti\u015f\u0259 bilir.<\/p>\n<p>Z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 qald\u0131qda is\u0259 &ccedil;iy\u0259l\u0259k, qarp\u0131z, bostan m\u0259hsullar\u0131nda k\u0259nd&ccedil;il\u0259rimiz bilm\u0259d\u0259n \u0259kin\u0259 normadan art\u0131q d\u0259rman, g&uuml;br\u0259 verirl\u0259r. Bu is\u0259 insanda m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq poz\u011funlu\u011funa, el\u0259c\u0259 d\u0259 z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259y\u0259 g\u0259tirib &ccedil;\u0131xara bilir.<\/p>\n<p>&Uuml;mumiyy\u0259tl\u0259, son vaxtlar c\u0259miyy\u0259td\u0259 iri, yax\u015f\u0131 g&ouml;r&uuml;n&uuml;\u015fl&uuml; hans\u0131 m\u0259hsul olursa, ham\u0131 GMO-dan \u015f&uuml;bh\u0259l\u0259nir. GMO-lu m\u0259hsul ancaq g&ouml;r&uuml;n&uuml;\u015fl\u0259 bilinmir, onun m&uuml;tl\u0259q genini yoxlamaq laz\u0131md\u0131r. B\u0259z\u0259n el\u0259 GMO-ya u\u011frayan m\u0259hsullar da olur ki, onlar\u0131n h\u0259cmi ki&ccedil;ik olur v\u0259 parlaq olmur. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 m&uuml;tl\u0259q gen yoxlanmal\u0131d\u0131r&quot;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Son g&uuml;nl\u0259r bazarlarda iriliyi v\u0259 g&ouml;z\u0259l g&ouml;r&uuml;n&uuml;\u015f&uuml; il\u0259 pi\u015ftaxtalar\u0131 b\u0259z\u0259y\u0259n, el\u0259c\u0259 d\u0259 vaxt\u0131ndan \u0259vv\u0259l sat\u0131\u015fa &ccedil;\u0131xar\u0131lan &ccedil;iy\u0259l\u0259kl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 m&uuml;xt\u0259lif fikirl\u0259r s\u0259sl\u0259nir. H\u0259tta bu &ccedil;iy\u0259l\u0259kd\u0259n z\u0259h\u0259rl\u0259n\u0259nl\u0259rin oldu\u011funu bildir\u0259nl\u0259r d\u0259 var. Maraql\u0131d\u0131r,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[91],"tags":[],"class_list":["post-79925","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-olkeici"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/79925","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=79925"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/79925\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=79925"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=79925"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=79925"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}