{"id":79373,"date":"2019-05-02T13:43:44","date_gmt":"2019-05-02T09:43:44","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=79373","title":{"rendered":"<b>\u0130mtahanqaba\u011f\u0131 g\u0259rginliyin abituriyentl\u0259r\u0259 t\u0259siri<font color=red> \u2013 PS\u0130XOLOQ X\u018fB\u018fRDARLIQ ED\u0130R<\/font><\/b>"},"content":{"rendered":"<p><strong>V\u0259fa R\u0259\u015fidova: &quot;\u0130mtahanlara iki h\u0259ft\u0259 qalm\u0131\u015f d\u0259rs y&uuml;k&uuml;n&uuml; azaltmaq laz\u0131md\u0131r&quot;<\/strong><\/p>\n<p>M&uuml;\u015fahid\u0259l\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n abituriyentl\u0259rin 90 faizi imtahandan &ouml;nc\u0259 v\u0259 h\u0259min g&uuml;n h\u0259ddind\u0259n art\u0131q h\u0259y\u0259canl\u0131 v\u0259 stresli olurlar. H\u0259m&ccedil;inin imtahanlara kifay\u0259t q\u0259d\u0259r haz\u0131r olan v\u0259 s\u0131naq imtahanlar\u0131nda yet\u0259rli bal y\u0131\u011fanlar da bu h\u0259y\u0259can\u0131n i&ccedil;\u0259risind\u0259 olur. Dem\u0259k olar ki, klassik imtahan stresini b&uuml;t&uuml;n abituriyentl\u0259r ya\u015fay\u0131rlar v\u0259 bu da onlar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 m\u0259nfi y&ouml;nd\u0259 t\u0259sir edir. H\u0259m d\u0259 burada yaln\u0131z abituriyentin &ouml;z&uuml;n&uuml;n ist\u0259kl\u0259rinin realla\u015fmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 ke&ccedil;irdiyi hissl\u0259r deyil, valideynl\u0259rin, \u0259traf\u0131n basq\u0131s\u0131n\u0131n da t\u0259siri b&ouml;y&uuml;k olur v\u0259 o imtahana b&ouml;y&uuml;k bir g\u0259rginlikl\u0259 girir. B\u0259s sadalanan imtahan stresind\u0259n yaxa qurtarmaq m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;rm&uuml;? Psixoloji g\u0259rginlikd\u0259n azad olmalar\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n hans\u0131 imkanlardan yararlanmaq laz\u0131md\u0131r?<\/p>\n<p><strong>Abituriyentl\u0259rin davran\u0131\u015f &nbsp;pozuqlu\u011funa ail\u0259l\u0259rin a\u011f\u0131r t\u0259zyiqi s\u0259b\u0259b olur<\/strong><\/p>\n<p>Bununla \u0259laq\u0259dar &ldquo;&Uuml;&ccedil; n&ouml;qt\u0259&rdquo; q\u0259zetinin suallar\u0131n\u0131 cavabland\u0131ran psixoloq V\u0259fa R\u0259\u015fidova deyir ki, imtahanqaba\u011f\u0131 stres abituriyentl\u0259rd\u0259 davran\u0131\u015f pozuqlu\u011funa s\u0259b\u0259b olur: &ldquo;Bu probleml\u0259r\u0259 g&ouml;r\u0259 valideynl\u0259r \u0259sas\u0259n yanvar-fevral aylar\u0131nda psixoloqa m&uuml;raci\u0259t edirl\u0259r. Qrafikin g\u0259rginliyi avtomatik olaraq yeniyetm\u0259l\u0259rd\u0259 \u015f&uuml;uralt\u0131 stres, aqresiya yarad\u0131r. H\u0259tta b\u0259z\u0259n bu el\u0259 h\u0259dd\u0259 &ccedil;at\u0131r ki, insan &ouml;z&uuml;nd\u0259n as\u0131l\u0131 olmadan o q\u0259d\u0259r h\u0259y\u0259can ke&ccedil;irir ki, b\u0259d\u0259n fizioloji a\u011fr\u0131 ya\u015fay\u0131r. Bu adi yor\u011funluq deyil, valideynl\u0259r &ccedil;ox diqq\u0259tli olmal\u0131d\u0131rlar. \u018fks\u0259r hallarda abituriyentl\u0259rin davran\u0131\u015f pozuqlu\u011funun s\u0259b\u0259bi ail\u0259l\u0259rin a\u011f\u0131r t\u0259zyiqi olur&rdquo;.<\/p>\n<p>Psixoloq deyir ki, yeniyetm\u0259lik d&ouml;vr&uuml;nd\u0259 u\u015faqlar valideynl\u0259rin himay\u0259sind\u0259 oldu\u011fundan probleml\u0259r d\u0259 \u0259sas\u0259n valideynl\u0259rd\u0259n qaynaqlan\u0131r: &ldquo;U\u015faq ail\u0259d\u0259 hans\u0131 davran\u0131\u015f\u0131 g&ouml;r&uuml;rs\u0259, onu c\u0259miyy\u0259t\u0259 \u0259ks etdirir, ona g&ouml;r\u0259 d\u0259 kompleks \u015f\u0259kild\u0259 narahat&ccedil;\u0131l\u0131q ortaya &ccedil;\u0131x\u0131r. B\u0259z\u0259n valideynl\u0259r u\u015faqlara g&uuml;nahkarl\u0131q hissi y&uuml;kl\u0259yir, bu halda u\u015faq art\u0131q imtahan\u0131n f\u0259rqind\u0259 olmur, sad\u0259c\u0259, yax\u015f\u0131 n\u0259tic\u0259 qazanmasa, ata-anas\u0131na n\u0259 dey\u0259c\u0259yini d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;r.<\/p>\n<p>Q\u0259bul imtahan\u0131na haz\u0131rla\u015fan abituriyentl\u0259rd\u0259&nbsp; stressi \u0259sas\u0259n valideynl\u0259rin davran\u0131\u015f\u0131 yarad\u0131r. \u0130mtahanqaba\u011f\u0131 g\u0259rginlik abituriyentl\u0259ri intihar h\u0259ddin\u0259 &ccedil;atd\u0131ra bil\u0259r. \u0130mtahana bir h\u0259ft\u0259, on g&uuml;n qalm\u0131\u015f haz\u0131rla\u015fmaq do\u011fru deyil&rdquo;.<\/p>\n<p><strong>Abituriyentl\u0259r daim oxumal\u0131 deyil, istirah\u0259t\u0259 d\u0259 vaxt ay\u0131rmal\u0131d\u0131rlar<\/strong><\/p>\n<p>V.R\u0259\u015fidova s&ouml;yl\u0259yir ki, abituriyentl\u0259rin 90 faizind\u0259 imtahanqaba\u011f\u0131 stresin olmas\u0131 normald\u0131r, amma b\u0259z\u0259n bunun ciddi psixoloji probleml\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b oldu\u011fu da istisna edilmir: &ldquo;B\u0259zi abituriyentl\u0259r m\u0259suliyy\u0259tsiz olur, bu halda valideynin t\u0259zyiqi hiss olunma\u011fa ba\u015flay\u0131r, sanki valideyn universitet\u0259 q\u0259bul olacaq. \u018fslind\u0259, u\u015fa\u011fa zaman\u0131nda m\u0259suliyy\u0259ti hiss etdirm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, o abituriyent d&ouml;vr&uuml;n\u0259 &ccedil;atanda &ouml;z&uuml; &ouml;z m\u0259suliyy\u0259tini &ccedil;\u0259k\u0259 bilsin. Abituriyentlik ya\u015f\u0131n da el\u0259 bir d&ouml;vr&uuml;d&uuml;r ki, bu zaman g\u0259ncl\u0259r irad q\u0259bul etmirl\u0259r, valideynl\u0259 m&uuml;nasib\u0259tl\u0259r pozulur v\u0259 n\u0259hay\u0259t, psixoloqa &uuml;z tutmal\u0131 olurlar. Dig\u0259r qrup abituriyentl\u0259r is\u0259 m&uuml;k\u0259mm\u0259lliyy\u0259t&ccedil;i olurlar v\u0259 &ouml;zl\u0259rini laz\u0131m\u0131ndan art\u0131q y&uuml;kl\u0259yirl\u0259r. Bu da normal hal deyil. Abituriyent daim oxumal\u0131 deyil, o h\u0259m d\u0259 &ouml;z yuxusunu almal\u0131d\u0131r, \u0259yl\u0259nc\u0259d\u0259n istifad\u0259 etm\u0259lidir, ona hans\u0131 m\u0259\u015f\u011fuliyy\u0259t xo\u015fdursa, onu etm\u0259lidir. \u0130stirah\u0259tsiz oxuyanda art\u0131q o informasiya &ccedil;oxlu\u011fundan \u0259ziyy\u0259t &ccedil;\u0259k\u0259c\u0259k, oxuduqlar\u0131 da m&uuml;v\u0259qq\u0259ti olacaq, yadda\u015f\u0131nda m&uuml;v\u0259qq\u0259ti qalacaq&rdquo;.<\/p>\n<p><strong>&ldquo;Valideyn \u015f\u0259rt qoyur ki, bu q\u0259d\u0259r bal y\u0131\u011fmal\u0131san&#8230;&rdquo;<\/strong><\/p>\n<p>V\u0259fa R\u0259\u015fidova h\u0259tta b\u0259z\u0259n imtahan g\u0259rginliyinin intihar h\u0259ddin\u0259 &ccedil;atd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 da bildirir: &ldquo;H\u0259tta el\u0259 valideyn var ki, abituriyenti imtahana yola salanda qar\u015f\u0131s\u0131na \u015f\u0259rt qoyur, m\u0259s\u0259l\u0259n, bu q\u0259d\u0259r bal y\u0131\u011fmal\u0131san. Bunun &ouml;z&uuml; d\u0259 travmad\u0131r. Abituriyentin qar\u015f\u0131s\u0131na universitet\u0259 daxil olma\u011f\u0131 \u015f\u0259rt kimi qoymaq onu narahat&ccedil;\u0131l\u0131\u011fa s&ouml;vq etm\u0259k, intihara g\u0259tirib &ccedil;\u0131xarma\u011fa b\u0259rab\u0259rdir. Abituriyentl\u0259rl\u0259 davranma\u011f\u0131n \u0259n yax\u015f\u0131 yolu odur ki, ilk &ouml;nc\u0259 h\u0259r bir valideyn &ouml;z &ouml;vlad\u0131n\u0131 do\u011fru tan\u0131mal\u0131d\u0131r. O bilm\u0259lidir ki, &ouml;vlad\u0131 n\u0259d\u0259n rahat ola bilir. Amma valideynl\u0259r d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;rl\u0259r ki,&nbsp; abituriyentl\u0259r daim dinc\u0259lm\u0259d\u0259n, &ouml;z&uuml;n\u0259 vaxt ay\u0131rmadan oxumal\u0131d\u0131r&rdquo;.<\/p>\n<p><strong>\u0130mtahanlara iki h\u0259ft\u0259 qalm\u0131\u015f d\u0259rs y&uuml;k&uuml;n&uuml; azaltmaq laz\u0131md\u0131r<\/strong><\/p>\n<p>&ldquo;\u0130mtahanlara iki h\u0259ft\u0259 qalm\u0131\u015f d\u0259rs y&uuml;k&uuml;n&uuml; azaltmaq laz\u0131md\u0131r, imtahana bir h\u0259ft\u0259 qalm\u0131\u015f dinc\u0259lm\u0259k zaman\u0131d\u0131r. Onsuz da son bir h\u0259ft\u0259 \u0259slind\u0259 he&ccedil; n\u0259yi d\u0259yi\u015fmir. M&uuml;\u0259lliml\u0259r d\u0259 \u015fagirdi anlamal\u0131d\u0131r, ba\u015fqalar\u0131 il\u0259 m&uuml;qayis\u0259 etm\u0259m\u0259lidir. Bir qrupda olan u\u015faqlar\u0131n ham\u0131s\u0131 eyni ola bilm\u0259z. \u018fg\u0259r bir u\u015fa\u011f\u0131n &uuml;nsiyy\u0259t problemi, &ouml;z&uuml;n\u0259 inams\u0131zl\u0131\u011f\u0131 varsa, bu m&uuml;\u0259llim t\u0259r\u0259find\u0259n g&ouml;zd\u0259n qa&ccedil;mamal\u0131d\u0131r. \u018fn az\u0131ndan m&uuml;\u0259lliml\u0259r &ouml;z s&ouml;zl\u0259ri il\u0259 \u015fagirdl\u0259r\u0259 travma verm\u0259m\u0259lidirl\u0259r. B\u0259z\u0259n bunlar imtahana haz\u0131rla\u015fan \u015fagirdin m&uuml;\u0259llimi d\u0259yi\u015fm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Ba\u015fqa m&uuml;\u0259llim\u0259 adaptasiya d&ouml;vr&uuml; m&uuml;\u0259yy\u0259n zaman t\u0259l\u0259b edir v\u0259 bu amill\u0259rin&nbsp; imtahana t\u0259sir etm\u0259k ehtimal\u0131 &ccedil;oxal\u0131r&rdquo;.<\/p>\n<p><strong>H\u0259y\u0259can, t\u0259\u015fvi\u015f &ccedil;oxdursa, \u0259ll\u0259r daha &ccedil;ox t\u0259rl\u0259yirs\u0259, \u0259sirs\u0259&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>O da m\u0259lumdur ki, stresi yat\u0131rmaq, g\u0259rginliyi azaltmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n imtahandan &ouml;nc\u0259 m&uuml;\u0259yy\u0259n sakitl\u0259\u015fdirici d\u0259rmanlardan da istifad\u0259 edilir.&nbsp; Psixoloq is\u0259 deyir ki, t\u0259\u0259ss&uuml;f ki, &ccedil;ox vaxt m&uuml;t\u0259x\u0259ssis r\u0259yi olmadan m&uuml;\u0259yy\u0259n d\u0259rmanlardan istifad\u0259 olunur. Amma b\u0259zi hallarda d\u0259rmans\u0131z da &ouml;t&uuml;\u015fm\u0259k m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r. \u018fg\u0259r h\u0259y\u0259can, t\u0259\u015fvi\u015f &ccedil;oxdursa, \u0259ll\u0259r daha &ccedil;ox t\u0259rl\u0259yirs\u0259, \u0259sirs\u0259, o halda m&uuml;\u0259yy\u0259n sakitl\u0259\u015fdirici preparatlar\u0131 q\u0259bul etm\u0259k olar. Bel\u0259 hallarda&nbsp; psixoloqun yard\u0131m\u0131 il\u0259 v\u0259ziyy\u0259t t\u0259nziml\u0259nmirs\u0259, yuxu qaydas\u0131na d&uuml;\u015fm&uuml;rs\u0259, onda d\u0259rman m\u0259sl\u0259h\u0259tdir. Burada da f\u0259rdi yana\u015fma olmal\u0131d\u0131r, el\u0259 abituriyent var ki, ona h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 bu d\u0259rmanlar\u0131 q\u0259bul etm\u0259k vacib deyil, amma el\u0259 v\u0259ziyy\u0259t var ki, d\u0259rman q\u0259bulu m&uuml;tl\u0259qdir&rdquo;. \u0130xtisas se&ccedil;imind\u0259 d\u0259 abituriyentl\u0259r\u0259 s\u0259rb\u0259stlik verm\u0259yin vacib oldu\u011funu s&ouml;yl\u0259y\u0259n V.R\u0259\u015fidova bildirir ki, onlar\u0131 istiqam\u0259tl\u0259ndir\u0259nd\u0259 d\u0259 bir az real d&uuml;\u015f&uuml;nm\u0259k, imkanlar\u0131n\u0131 d&uuml;zg&uuml;n d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Valideyn u\u015fa\u011f\u0131n\u0131n n\u0259y\u0259 qadir oldu\u011funu bilm\u0259lidir: &ldquo;B\u0259z\u0259n valideyn evd\u0259 bir kitab, q\u0259zet, jurnal oxumur, lakin &ouml;vlad\u0131n\u0131 istirah\u0259tsiz oxuma\u011fa m\u0259cbur edir. Se&ccedil;im ed\u0259rk\u0259n abituriyentin ist\u0259yi d\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \u018flb\u0259tt\u0259, valideyn d\u0259 &ouml;vlad\u0131n\u0131 harada g&ouml;rm\u0259k ist\u0259diyini d\u0259&nbsp; bildirm\u0259lidir. \u018fg\u0259r se&ccedil;im zaman\u0131 yaln\u0131z yax\u015f\u0131 qazanmaq n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131narsa, burada bir paradoks yaranacaq. Abituriyent &uuml;&ccedil;&uuml;n imkan yaratmaq, anlay\u0131\u015fl\u0131 davranmaq, intensiv kontaktda olmaq laz\u0131md\u0131r ki, onun n\u0259yi sevdiyi ayd\u0131n olsun&rdquo;.<\/p>\n<p>Nazl\u0131 Allahverdiyeva<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>V\u0259fa R\u0259\u015fidova: &quot;\u0130mtahanlara iki h\u0259ft\u0259 qalm\u0131\u015f d\u0259rs y&uuml;k&uuml;n&uuml; azaltmaq laz\u0131md\u0131r&quot; M&uuml;\u015fahid\u0259l\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n abituriyentl\u0259rin 90 faizi imtahandan &ouml;nc\u0259 v\u0259 h\u0259min g&uuml;n h\u0259ddind\u0259n art\u0131q h\u0259y\u0259canl\u0131 v\u0259 stresli olurlar. H\u0259m&ccedil;inin imtahanlara kifay\u0259t q\u0259d\u0259r&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[91],"tags":[],"class_list":["post-79373","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-olkeici"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/79373","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=79373"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/79373\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=79373"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=79373"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=79373"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}