{"id":78128,"date":"2019-04-15T18:11:02","date_gmt":"2019-04-15T14:11:02","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=78128","title":{"rendered":"\u0130lkin m\u00fcqavil\u0259 \u0259sas m\u00fcqavil\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f formada ba\u011flan\u0131r"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u0130lkin m&uuml;qavil\u0259nin formas\u0131na dair qaydalara \u0259m\u0259l edilm\u0259m\u0259si onun \u0259h\u0259miyy\u0259tsizliyin\u0259 s\u0259b\u0259b olur<\/strong><\/p>\n<p>M&uuml;lki-h&uuml;quqi m&uuml;qavil\u0259l\u0259r &uuml;&ccedil; qrupa b&ouml;l&uuml;n&uuml;r: 1) \u0259mlak\u0131n verilm\u0259si bar\u0259d\u0259 m&uuml;qavil\u0259l\u0259r; 2) i\u015fl\u0259rin g&ouml;r&uuml;lm\u0259si bar\u0259d\u0259 m&uuml;qavil\u0259l\u0259r; 3) xidm\u0259tl\u0259rin g&ouml;st\u0259rilm\u0259si bar\u0259d\u0259 m&uuml;qavil\u0259l\u0259r. Bu t\u0259snifat Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n m&ouml;cvud m&uuml;lki qanunvericiliyind\u0259 d\u0259 &ouml;z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r. Bel\u0259 ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n M&uuml;lki M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 402.1-ci madd\u0259sind\u0259 qeyd olunur ilkin m&uuml;qavil\u0259y\u0259 g&ouml;r\u0259 t\u0259r\u0259fl\u0259r h\u0259min m&uuml;qavil\u0259d\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f \u015f\u0259rtl\u0259rl\u0259 \u0259mlak\u0131n verilm\u0259si, i\u015fl\u0259rin g&ouml;r&uuml;lm\u0259si v\u0259 ya xidm\u0259tl\u0259rin g&ouml;st\u0259rilm\u0259si bar\u0259d\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 m&uuml;qavil\u0259 (\u0259sas m&uuml;qavil\u0259) ba\u011flama\u011f\u0131 &ouml;hd\u0259l\u0259rin\u0259 g&ouml;t&uuml;r&uuml;rl\u0259r. &Uuml;mumiyy\u0259tl\u0259, bu madd\u0259&nbsp; il\u0259 ilkin m&uuml;qavil\u0259 t\u0259nziml\u0259nir. Madd\u0259nin dig\u0259r b\u0259ndl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n, ilkin m&uuml;qavil\u0259 \u0259sas m&uuml;qavil\u0259 &uuml;&ccedil;&uuml;n n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f formada ba\u011flan\u0131r. \u0130lkin m&uuml;qavil\u0259nin formas\u0131na dair qaydalara \u0259m\u0259l edilm\u0259m\u0259si onun \u0259h\u0259miyy\u0259tsizliyin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. \u018fsas m&uuml;qavil\u0259nin predmetini, habel\u0259 dig\u0259r m&uuml;h&uuml;m \u015f\u0259rtl\u0259rini m&uuml;\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 imkan ver\u0259n \u015f\u0259rtl\u0259r g&ouml;st\u0259rilm\u0259lidir. O ilkin m&uuml;qavil\u0259d\u0259 t\u0259r\u0259fl\u0259rin \u0259sas m&uuml;qavil\u0259ni hans\u0131 m&uuml;dd\u0259td\u0259 ba\u011flama\u011f\u0131 &ouml;hd\u0259l\u0259rin\u0259 g&ouml;t&uuml;rd&uuml;kl\u0259ri g&ouml;st\u0259rilir. \u018fg\u0259r bu m&uuml;dd\u0259t m&uuml;\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259yibs\u0259, \u0259sas m&uuml;qavil\u0259 ilkin m&uuml;qavil\u0259nin ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 andan bir il m&uuml;dd\u0259tind\u0259 ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. Bu m&uuml;qavil\u0259 t\u0259r\u0259fl\u0259rin onu ba\u011flamal\u0131 oldu\u011fu m&uuml;dd\u0259t qurtarana q\u0259d\u0259r ba\u011flanmazsa v\u0259 ya t\u0259r\u0259fl\u0259rd\u0259n biri dig\u0259r t\u0259r\u0259f\u0259 h\u0259min m&uuml;qavil\u0259ni ba\u011flamaq bar\u0259d\u0259 t\u0259klif g&ouml;nd\u0259rm\u0259zs\u0259, ilkin m&uuml;qavil\u0259d\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f &ouml;hd\u0259likl\u0259r\u0259 xitam verilir.<\/p>\n<p>Niyy\u0259t raz\u0131la\u015fmas\u0131nda (niyy\u0259t protokolunda v\u0259 s.) t\u0259r\u0259fl\u0259rin ona ilkin m&uuml;qavil\u0259 q&uuml;vv\u0259si verm\u0259k irad\u0259si birba\u015fa ifad\u0259 olunmay\u0131bsa, o, m&uuml;lki h&uuml;quq n\u0259tic\u0259l\u0259ri do\u011furmur.<\/p>\n<p>&nbsp;Bununla bel\u0259, n\u0259z\u0259ri bax\u0131mdan \u0259mlak\u0131n verilm\u0259si bar\u0259d\u0259 m&uuml;qavil\u0259l\u0259r qrupuna daxil olan m&uuml;qavil\u0259l\u0259ri eynil\u0259\u015fdirm\u0259k nisb\u0259t\u0259n asand\u0131r. &Ccedil;&uuml;nki MM-nnin 135.2-ci madd\u0259sind\u0259 (\u018f\u015fya h&uuml;ququnun obyektl\u0259ri\u2016) m&uuml;lki h&uuml;quq m&uuml;nasib\u0259tl\u0259rinin obyekti kimi \u0259mlak\u0131n t\u0259rifi verilmi\u015fdir: ist\u0259nil\u0259n \u0259\u015fyalar\u0131n v\u0259 qeyri-maddi \u0259mlak nem\u0259tl\u0259rinin toplusudur.&nbsp; M&uuml;lki M\u0259c\u0259ll\u0259nin 135-ci madd\u0259sin\u0259 g&ouml;r\u0259, bitkil\u0259r v\u0259 heyvanlar \u0259\u015fya deyildir. Onlar\u0131n h&uuml;quqi v\u0259ziyy\u0259ti x&uuml;susi qanunlarla m&uuml;\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilir. \u018fg\u0259r qanunvericilikd\u0259 ayr\u0131 qayda m&uuml;\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259yibs\u0259, \u0259\u015fyalar\u0131n h&uuml;quqi v\u0259ziyy\u0259ti bitkil\u0259r\u0259 v\u0259 heyvanlara da \u015famil edilir. \u018f\u015fyalar is\u0259 da\u015f\u0131nmaz v\u0259 da\u015f\u0131nar ola bil\u0259r. Torpaq sah\u0259l\u0259ri, yer t\u0259ki sah\u0259l\u0259ri, ayr\u0131ca su obyektl\u0259ri, me\u015f\u0259l\u0259r, &ccedil;oxillik \u0259km\u0259l\u0259r, binalar, qur\u011fular v\u0259 torpaqla m&ouml;hk\u0259m ba\u011fl\u0131 olan&nbsp;(ondan ayr\u0131la bilm\u0259y\u0259n)&nbsp;dig\u0259r \u0259\u015fyalar, y\u0259ni t\u0259yinat\u0131na t\u0259nas&uuml;bs&uuml;z z\u0259r\u0259r vurulmadan yerinin d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si m&uuml;mk&uuml;n olmayan obyektl\u0259r da\u015f\u0131nmaz \u0259\u015fyalard\u0131r.&nbsp;Torpaq sah\u0259si v\u0259 torpaqla m&ouml;hk\u0259m ba\u011fl\u0131 olan (ondan ayr\u0131la bilm\u0259y\u0259n) \u0259\u015fya vahid da\u015f\u0131nmaz \u0259\u015fyad\u0131r v\u0259 vahid m&uuml;lkiyy\u0259t obyektidir. Da\u015f\u0131nmaz \u0259\u015fyalara aid edil\u0259 bilm\u0259y\u0259n b&uuml;t&uuml;n \u0259\u015fyalar da\u015f\u0131nar \u0259\u015fyalar say\u0131l\u0131r. Ba\u015fqa \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 veril\u0259 bil\u0259n v\u0259 ya sahibin\u0259 maddi fayda v\u0259 ya ba\u015fqa \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259n n\u0259yi is\u0259 t\u0259l\u0259b etm\u0259k h&uuml;ququ verm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan t\u0259l\u0259bl\u0259r v\u0259 h&uuml;quqlar qeyri-maddi \u0259mlak nem\u0259tl\u0259ridir. Qeyri-maddi \u0259mlak nem\u0259tl\u0259ri (t\u0259l\u0259bl\u0259r v\u0259 h&uuml;quqlar) il\u0259 ba\u011fl\u0131 m&uuml;nasib\u0259tl\u0259r onlar\u0131n h\u0259r birin\u0259 aid olan x&uuml;susi qanunvericiliyin m&uuml;dd\u0259alar\u0131na m&uuml;vafiq olaraq t\u0259nziml\u0259nir. Ba\u015fqa \u0259\u015fyalardan yaln\u0131z &ouml;zl\u0259rin\u0259 xas \u0259lam\u0259tl\u0259r\u0259 g&ouml;r\u0259 ayr\u0131lm\u0131\u015f f\u0259rdi-m&uuml;\u0259yy\u0259n \u0259\u015fyalar \u0259v\u0259zedilm\u0259z \u0259\u015fyalar say\u0131l\u0131r. N&ouml;v \u0259lam\u0259tl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259 f\u0259rql\u0259n\u0259n, d&ouml;vriyy\u0259d\u0259 ad\u0259t\u0259n say, &ouml;l&ccedil;&uuml; v\u0259 ya &ccedil;\u0259ki il\u0259 m&uuml;\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdiril\u0259n da\u015f\u0131nar \u0259\u015fyalar \u0259v\u0259zedil\u0259n \u0259\u015fyalar say\u0131l\u0131r. T\u0259yinat\u0131 istehlak olunmaqdan v\u0259 ya &ouml;zg\u0259ninkil\u0259\u015fdirilm\u0259kd\u0259n ibar\u0259t olan da\u015f\u0131nar \u0259\u015fyalar istehlak edil\u0259n \u0259\u015fyalard\u0131r. \u018fg\u0259r m&uuml;xt\u0259lif n&ouml;vl&uuml; \u0259\u015fyalar &uuml;mumi t\u0259yinat &uuml;zr\u0259 istifad\u0259 edilm\u0259sini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan vahid tam yarad\u0131rlarsa, bir \u0259mlak (m&uuml;r\u0259kk\u0259b \u0259mlak) say\u0131l\u0131rlar. M&uuml;r\u0259kk\u0259b \u0259mlak bar\u0259sind\u0259 ba\u011flanm\u0131\u015f \u0259qdin q&uuml;vv\u0259si, \u0259g\u0259r m&uuml;qavil\u0259d\u0259 ayr\u0131 qayda n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmay\u0131bsa, onun b&uuml;t&uuml;n t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259rin\u0259 \u015famil edilir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;Daha ciddi problem is\u0259 i\u015fl\u0259rin g&ouml;r&uuml;lm\u0259si v\u0259 xidm\u0259tl\u0259rin g&ouml;st\u0259rilm\u0259si bar\u0259d\u0259 m&uuml;qavil\u0259l\u0259rin f\u0259rql\u0259ndirilm\u0259sind\u0259dir. \u018fmlak\u0131n verilm\u0259si bar\u0259d\u0259 m&uuml;qavil\u0259l\u0259rd\u0259n f\u0259rqli olaraq, i\u015fl\u0259rin g&ouml;r&uuml;lm\u0259si v\u0259 xidm\u0259tl\u0259rin g&ouml;st\u0259rilm\u0259si bar\u0259d\u0259 m&uuml;qavil\u0259l\u0259rin predmeti \u0259mlak deyil, h\u0259r hans\u0131 f\u0259aliyy\u0259tdir. Sad\u0259 des\u0259k, bu m&uuml;qavil\u0259l\u0259r &uuml;zr\u0259 borclu kreditora n\u0259 is\u0259 verm\u0259li deyil, onun &uuml;&ccedil;&uuml;n n\u0259 is\u0259 etm\u0259lidir. Buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 m&uuml;qavil\u0259 predmeti olan bu f\u0259aliyy\u0259tin hans\u0131 hallarda i\u015f, hans\u0131 hallarda is\u0259 xidm\u0259t olmas\u0131 problemin m\u0259\u011fzidir. T\u0259bii ki, m\u0259i\u015f\u0259td\u0259 v\u0259 b\u0259lk\u0259 d\u0259 h\u0259tta filoloji bax\u0131mdan bu terminl\u0259rin ciddi f\u0259rqi yoxdur. \u0130\u015f g&ouml;r\u0259n xidm\u0259t g&ouml;st\u0259rir, xidm\u0259t g&ouml;st\u0259r\u0259n is\u0259 i\u015f g&ouml;r&uuml;r. Lakin m\u0259s\u0259l\u0259nin h&uuml;quqi t\u0259snifatla ba\u011fl\u0131 olmas\u0131 v\u0259 bu t\u0259snifat\u0131n s\u0131rf n\u0259z\u0259ri deyil, h\u0259m d\u0259 real praktiki \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131mas\u0131 i\u015f v\u0259 xidm\u0259t aras\u0131nda f\u0259rqin m&uuml;\u0259yy\u0259n edilm\u0259sini z\u0259ruri edir. \u018fmlakdan f\u0259rqli olaraq, i\u015f v\u0259 xidm\u0259tin t\u0259rifi MM-d\u0259 verilm\u0259yib. Dig\u0259r normativ-h&uuml;quqi aktlarda da onlar\u0131n birm\u0259nal\u0131 anlay\u0131\u015flar\u0131 m&ouml;vcud deyil. Bel\u0259 ki, m\u0259s\u0259l\u0259n &ldquo;D&ouml;vl\u0259t sat\u0131nalmalar\u0131 haqq\u0131nda&rdquo; Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qanununun 2-ci madd\u0259sind\u0259 i\u015fl\u0259r dedikd\u0259 binan\u0131n, qur\u011funun v\u0259 ya obyektin layih\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si, tikintisi, yenid\u0259n qurulmas\u0131, s&ouml;k&uuml;lm\u0259si, t\u0259miri, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n tikinti meydan&ccedil;as\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131, avadanl\u0131\u011f\u0131n qurulmas\u0131, in\u015faat, qura\u015fd\u0131rma, tamamlama v\u0259 ya torpaq i\u015fl\u0259ri, habel\u0259 bunlarla \u0259laq\u0259dar qazma, geodeziya, elmi-konstruktor, geoloji-k\u0259\u015ffiyyat, peykd\u0259n &ccedil;\u0259kili\u015f, n\u0259\u015fr v\u0259 &ccedil;ap i\u015fl\u0259ri, seysmik t\u0259dqiqat v\u0259 sat\u0131nalma m&uuml;qavil\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n dig\u0259r i\u015fl\u0259r , xidm\u0259tl\u0259r dedikd\u0259 xidm\u0259tl\u0259r&nbsp;&#8211; mallardan v\u0259 i\u015fl\u0259rd\u0259n ba\u015fqa, h\u0259r hans\u0131 dig\u0259r sat\u0131nalma predmeti n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. &nbsp;G&ouml;r&uuml;nd&uuml;y&uuml; kimi, burada i\u015f v\u0259 xidm\u0259ti biri-birind\u0259n f\u0259rql\u0259ndir\u0259n meyar m&uuml;\u0259yy\u0259n edilyib. Buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 borclunun h\u0259r hans\u0131 h\u0259r\u0259k\u0259tini i\u015f hesab etm\u0259k olar. T\u0259sad&uuml;fi deyil ki, el\u0259 h\u0259min madd\u0259d\u0259 i\u015fl\u0259ri g&ouml;r\u0259n v\u0259 xidm\u0259tl\u0259ri g&ouml;st\u0259r\u0259n eyni terminl\u0259 podrat&ccedil;\u0131 adland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Bu qanunun 1-ci madd\u0259si is\u0259 onun t\u0259tbiq dair\u0259sini t\u0259nziml\u0259yir. 1-ci madd\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n, Qanun, bu qanunun 1.2-ci madd\u0259sinin m&uuml;dd\u0259alar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla,&nbsp;Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda d&ouml;vl\u0259t m&uuml;\u0259ssis\u0259 v\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131 (idar\u0259l\u0259ri), nizamnam\u0259 fondunda d&ouml;vl\u0259tin pay\u0131 30 faiz v\u0259 daha &ccedil;ox olan m&uuml;\u0259ssis\u0259 v\u0259 t\u0259\u015fkilatlar t\u0259r\u0259find\u0259n mallar\u0131n (i\u015fl\u0259rin v\u0259 xidm\u0259tl\u0259rin) d&ouml;vl\u0259t v\u0259saitl\u0259ri, d&ouml;vl\u0259tin ald\u0131\u011f\u0131 v\u0259 d&ouml;vl\u0259t z\u0259man\u0259ti il\u0259 al\u0131nm\u0131\u015f kreditl\u0259r v\u0259 qrantlar hesab\u0131na sat\u0131n al\u0131nmas\u0131na \u015famil edilir. D&ouml;vl\u0259t m&uuml;\u0259ssis\u0259 v\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131 (idar\u0259l\u0259ri) t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259rzaq m\u0259hsullar\u0131n\u0131n (d&ouml;vl\u0259t tax\u0131l fondu &uuml;&ccedil;&uuml;n al\u0131nan bu\u011fda istisna olmaqla) m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f qaydada d&ouml;vl\u0259t b&uuml;dc\u0259sinin v\u0259saitl\u0259ri hesab\u0131na sat\u0131n al\u0131nmas\u0131 m&uuml;vafiq icra hakimiyy\u0259ti orqan\u0131n\u0131n m&uuml;\u0259yy\u0259n etdiyi qaydada h\u0259yata ke&ccedil;irilir (1.2).<\/p>\n<p>&Uuml;mumiyy\u0259tl\u0259, bu qanun Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda d&ouml;vl\u0259t sat\u0131nalmalar\u0131n\u0131n iqtisadi, h&uuml;quqi v\u0259 t\u0259\u015fkilati \u0259saslar\u0131n\u0131 m&uuml;\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirir, sat\u0131nalmalar zaman\u0131 d&ouml;vl\u0259t v\u0259saitind\u0259n s\u0259m\u0259r\u0259li v\u0259 q\u0259na\u0259tl\u0259 istifad\u0259 edilm\u0259si, m&uuml;sabiq\u0259 v\u0259 a\u015fkarl\u0131q \u0259sas\u0131nda b&uuml;t&uuml;n malg&ouml;nd\u0259r\u0259nl\u0259r\u0259 (podrat&ccedil;\u0131lara) b\u0259rab\u0259r r\u0259qab\u0259t m&uuml;hiti yarad\u0131lmas\u0131 prinsipl\u0259ri v\u0259 qaydalar\u0131n\u0131 m&uuml;\u0259yy\u0259n edir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130lkin m&uuml;qavil\u0259nin formas\u0131na dair qaydalara \u0259m\u0259l edilm\u0259m\u0259si onun \u0259h\u0259miyy\u0259tsizliyin\u0259 s\u0259b\u0259b olur M&uuml;lki-h&uuml;quqi m&uuml;qavil\u0259l\u0259r &uuml;&ccedil; qrupa b&ouml;l&uuml;n&uuml;r: 1) \u0259mlak\u0131n verilm\u0259si bar\u0259d\u0259 m&uuml;qavil\u0259l\u0259r; 2) i\u015fl\u0259rin g&ouml;r&uuml;lm\u0259si bar\u0259d\u0259 m&uuml;qavil\u0259l\u0259r; 3) xidm\u0259tl\u0259rin g&ouml;st\u0259rilm\u0259si bar\u0259d\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-78128","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-esas"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/78128","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=78128"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/78128\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=78128"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=78128"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=78128"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}